خوردن یخ در بارداری؛ آیا برای مادر و جنین ضرر دارد؟

خوردن یخ در بارداری برای برخی زنان به شکل یک میل شدید و مداوم ظاهر می شود و ممکن است فرد احساس کند مرتب به جویدن یا مکیدن تکه های یخ نیاز دارد. این رفتار گاهی تنها یک هوس غذایی ساده نیست و می تواند با کمبود آهن در بدن ارتباط داشته باشد. میل شدید به خوردن یا جویدن یخ که به آن پاگوفاژیا می گویند، یکی از انواع پیکا محسوب می شود و در افراد مبتلا به کمبود آهن، حتی بدون وجود کم خونی، بیشتر دیده می شود. دوران بارداری نیز به دلیل افزایش حجم خون و نیاز بیشتر بدن به آهن، احتمال کمبود آهن و کم خونی فقر آهن را افزایش می دهد. بنابراین توجه به این میل غذایی، به ویژه اگر شدید و تکرارشونده باشد، اهمیت دارد و بهتر است علت آن بررسی شود. در ادامه همه چیز را در مورد دلایل خوردن یخ در بارداری توضیح خواهیم داد.

خوردن یخ در بارداری چه ارتباطی با کمبود آهن دارد؟

میل شدید به خوردن یا جویدن یخ یکی از نشانه هایی است که می تواند با کمبود آهن ارتباط داشته باشد. این ارتباط ممکن است حتی زمانی وجود داشته باشد که هنوز کم خونی ایجاد نشده باشد. در دوران بارداری نیاز بدن به آهن افزایش پیدا می کند و کمبود آن راحت تر اتفاق می افتد. به همین دلیل، میل غیر عادی و مداوم به یخ می تواند هشداری برای بررسی وضعیت آهن بدن باشد. با این حال، صرفا خوردن یخ به معنی قطع بودن کم خونی یا کمبود آهن نیست. تشخیص علت اصلی باید بر اساس علائم و آزمایش های خون انجام شود.

مهم ترین علت خوردن یخ در دوران بارداری

مهم ترین علت شناخته شده خوردن و جویدن مداوم یخ، کمبود آهن است. کمبود آهن زمانی رخ می دهد که ذخایر آهن بدن برای نیازهای آن کافی نباشد. اگر این کمبود ادامه پیدا کند، بدن نمی تواند هموگلوبین کافی تولید کند و کم خونی فقر آهن ایجاد می شود. بارداری نیاز بدن به آهن را افزایش می دهد، زیرا حجم خون مادر بیشتر می شود و جنین نیز برای رشد به آهن نیاز دارد. در نتیجه، احتمال بروز کمبود آهن در این دوران بیشتر از حالت عادی است. میل شدید به یخ می تواند یکی از نشانه هایی باشد که بررسی این کمبود را ضروری می کند.

افزایش نیاز بدن به آهن در دوران حاملگی

در دوران بارداری بدن برای تولید خون بیشتر به آهن بیشتری نیاز دارد. آهن برای ساخت هموگلوبین ضروری است و هموگلوبین وظیفه انتقال اکسیژن در خون را برعهده دارد. بخشی از این نیاز افزایش یافته برای تآمین نیازهای رشد جنین نیز استفاده می شود. اگر دریافت آهن از رژیم غذایی و مکمل های تجویز شده کافی نباشد، ذخایر آهن ممکن است کاهش پیدا کند. ادامه این وضعیت می تواند ابتدا به کمبود آهن و سپس به کم خونی فقر آهن منجر شود. نیاز روزانه توصیه شده به آهن در بارداری حدود 27 میلی گرم است.

خوردن یخ و کم خونی فقر آهن

کم خونی فقر آهن یکی از مهم ترین مشکلات تغذیه ای دوران بارداری است. در این وضعیت، آهن کافی برای ساخت هموگلوبین مورد نیاز بدن وجود ندارد. کاهش هموگلوبین باعث می شود اکسیژن رسانی به بافت های بدن به اندازه کافی انجام نشود. به همین دلیل خستگی، ضعف، سرگیجه، سردرد، رنگ پریدگی و تنگی نفس می تواند از شایع ترین علائم کم خونی در بارداری باشد و باید پزشک آن را بررسی کند.

پیکا و میل شدید خوردن یخ در حاملگی

پیکا به میل شدید برای خوردن یا جویدن موادی گفته می شود که ارزش غذایی قابل توجهی ندارند. یخ نیز در صورت وجود میل شدید و تکرار شونده می تواند در گروه رفتارهای مرتبط با پیکا قرار بگیرد. خوردن خاک، کاغذ و برخی مواد غیر خوراکی نمونه های دیگر این وضعیت هستند. یکی از شناخته شده ترین ارتباطات پیکا، ارتباط آن با کمبود آهن است. در مورد یخ، این نوع میل با اصطلاح پاگوفاژیا شناخته می شود. بنابراین خوردن گاه به گاه یخ با میل شدید و مداوم به جویدن آن یکسان نیست.

نشانه های مرتبط با خوردن یخ در دوران حاملگی

نشانه هایی که ممکن است همراه خوردن یخ مشاهده شوند:

• خستگی غیر عادی و کاهش انرژی می تواند همراه با کمبود آهن و کم خونی دیده شود.
• سرگیجه، سردرد، ضعف و رنگ پریدگی نیز از علائم شایع کم خونی فقر آهن هستند.
• برخی افراد ممکن است تنگی نفس یا احساس تپش قلب را نیز تجربه کنند.
• سردی دست و پا، شکنندگی ناخن ها و بی قراری پاها نیز ممکن است در کمبود آهن دیده شود.
• البته بسیاری از این علائم در بارداری علل دیگری هم دارند و به تنهایی قابل تشخیص نیستند.
• ترکیب این علائم با میل شدید به خوردن یخ، اهمیت بررسی کمبود آهن را بیشتر می کند.

آیا هر نوع میل به خوردن یخ نشانه کم خونی است؟

خوردن مقدار کمی یخ به تنهایی نمی تواند نشانه قطعی کم خونی محسوب شود. برخی افراد ممکن است صرفا به دلیل علاقه به خنکی یا احساس دهان و دندان به یخ تمایل داشته باشند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، شدت میل و تکرار رفتار است. میل شدید و غیر قابل کنترل به جویدن یخ بیشتر از مصرف گهگاهی آن نیازمند بررسی است. همچنین وجود علائم دیگری مانند ضعف، سرگیجه و خستگی می تواند اهمیت این موضوع را بیشتر کند. برای تشخیص کمبود آهن باید وضعیت خون و ذخایر آهن با نظر پزشک بررسی شود.

آزمایش های لازم برای بررسی علت خوردن یخ

برای برسی کم خونی معمولا آزمایش خون و شمارش سلول های خونی اهمیت زیادی دارد. اندازه گیری هموگلوبین می تواند وجود کم خونی را مشخص کند. بررسی فریتین برای ارزیابی ذخایر آهن بدن کاربرد دارد و پایین بودن آن می تواند نشان دهنده کاهش ذخایر آهن باشد. پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد آزمایش های تکمیلی دیگری نیز درخواست کند. نتیجه آزمایش باید با توجه به مرحله بارداری و شرایط عمومی مادر تفسیر شود و به همین دلیل مصرف خودسرانه مکمل آهن تنها بر اساس میل به خوردن یخ توصیه نمی شود.

نقش تغذیه در پیشگیری از کمبود آهن

تغذیه مناسب می تواند به تأمین بخشی از آهن مورد نیاز بدن در دوران بارداری کمک کند. گوشت قرمز کم چرب، مرغ و ماهی از منابع مهم آهن محسوب می شوند. تخم مرغ و برخی مواد غذایی گیاهی نیز می توانند مقداری آهن در اختیار بدن قرار دهند. مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین C نیز به جذب بهتر آهن کمک می کند. تنوع غذایی اهمیت دارد، زیرا نیازهای دوران بارداری تنها به آهن محدود نمی شود. با این حال، در صورت وجود کمبود آهن، رژیم غذایی به تنهایی همیشه برای اصلاح آن کافی نیست.

مصرف مکمل آهن در دوران بارداری

بسیاری از مکمل های مخصوص دوران بارداری حاوی آهن هستند. این مکمل ها می توانند برای پیشگیری از کمبود آهن در دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرند. اگر آزمایش ها کمبود آهن یا کم خونی را نشان دهند، پزشک ممکن است مقدار بیشتری آهن تجویز کند. نوع و مقدار مکمل باید بر اساس شرایط مادر و نتایج آزمایش تعیین شود. مصرف بیش از اندازه آهن نیز می تواند برای بدن مشکل ایجاد کند و نباید خودسرانه انجام شود. بنابراین بهتر است هر گونه تغییر در مقدار یا نوع مکمل با نظر پزشک یا ماما انجام شود.

آیا خوردن یخ در دوران حاملگی برای جنین ضرر دارد؟

خود یخ به عنوان یک ماده آب شده، معمولا عامل مستقیم آسیب به جنین محسوب نمی شود. نگرانی اصلی زمانی است که میل شدید به خوردن یخ نشانه کمبود آهن درمان نشده باشد. کم خونی فقر آهن شدید و درمان نشده در بارداری می تواند با افزایش خطر زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، نباید خود میل به یخ را نادیده گرفت یا فقط آن را یک هوس معمولی دانست. بررسی و درمان علت زمینه ای می تواند از ادامه کمبود آهن جلوگیری کند. بنابراین اهمیت موضوع بیشتر به علت خوردن یخ مربوط است تا خود یخ.

جویدن یخ و مشکلات دندان ها

جویدن مداوم تکه های سخت یخ می تواند به دندان ها فشار زیادی وارد کند. این فشار ممکن است در برخی افراد باعث ترک خوردگی یا آسیب به ساختار دندان شود. اگر دندان ها پیش از بارداری نیز ضعیف یا ترمیم شده باشند، فشار ناشی از جویدن یخ می تواند مشکل سازتر باشد. به همین دلیل، بهتر است یخ به صورت مداوم و با فشار زیاد جویده نشود. اگر میل شدید به یخ وجود دارد، بهتر است به جای تمرکز صرف بر ترک عادت، علت احتمالی آن نیز بررسی شود. رفع کمبود آهن در صورت وجود آن می تواند به کاهش این میل کمک کند.

عوامل افزایش دهنده خطر کمبود آهن در بارداری

بارداری چند قلویی می تواند نیاز بدن به آهن را بیشتر کند. فاصله کم بین بارداری ها نیز می تواند احتمال کاهش ذخایر آهن را افزایش دهد. استفراغ های مکرر در دوران بارداری ممکن است دریافت مواد مغذی را کاهش دهد. رژیم غذایی کم آهن نیز یکی از عوامل مهم کاهش دریافت آهن است. سابقه کم خونی پیش از بارداری نیز می تواند احتمال بروز کمبود آهن را بیشتر کند. شناخت این عوامل در کنار میل شدید به یخ، ضرورت بررسی وضعیت آهن را بیشتر می کند.

روش مناسب برخورد با خوردن یخ در دوران بارداری

اولین قدم، توجه به شدت و تکرار میل به خوردن یا جویدن یخ است. اگر این میل شدید و مداوم باشد، بهتر است موضوع با پزشک یا ماما مطرح شود. بررسی کم خونی و ذخایر آهن می تواند به مشخص شدن علت کمک کند. در صورت تأیید کمبود آهن، درمان باید طبق مقدار و نوع تجویز شده انجام شود. هم زمان، مصرف مواد غذایی حاوی آهن و رعایت توصیه های تغذیه ای دوران بارداری اهمیت دارد. هدف اصلی، پیدا کردن و درمان علت زمینه ای است و نه صرفا جلوگیری از خوردن یخ.

اهمیت پیگیری کم خونی در دوران بارداری

کم خونی فقر آهن ممکن است در ابتدا با علائم خفیف یا حتی بدون علامت مشخص همراه باشد. به همین دلیل، آزمایش های دوران بارداری نقش مهمی در شناسایی آن دارند. در صورت وجود کم خونی، درمان به موقع می تواند از شدیدتر شدن کمبود آهن جلوگیری کند. کم خونی شدید درمان نشده با برخی عوارض بارداری مانند زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد ارتباط دارد. بنابراین وجود میل شدید به یخ بهتر است در کنار مراقبت های معمول بارداری بررسی شود. پیگیری منظم آزمایش ها و مصرف صحیح مکمل های تجویز شده بخش مهمی از مراقبت دوران بارداری است.

امیدواریم مطالب این مقاله برای شما مفید بوده باشد، در پایان به شما پیشنهاد می کنیم مقالات پیکا در دوران بارداری، سوشی در بارداری و تخم مرغ در بارداری را نیز مطالعه فرمایید.

منبع : آرگا