پرورش گیاه از دانه معمولا هزینه کمتری نسبت به خرید نهال داشته، اما به زمان، فضا و مراقبت بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل، خرید نهال برای بسیاری از باغداران انتخاب سریع تر و مطمئن تری است. البته انتخاب نهال نامناسب می تواند هزینه و زمان زیادی را هدر دهد. بنابراین باید قبل از خرید، سلامت نهال و سازگاری آن با شرایط باغ را بررسی کنید. برای انتخاب مطمئن تر نهال، فقط ظاهر آن را بررسی نکنید. در ادامه مقاله با مهم ترین نکات مورد راهنمای خرید نهال آشنا می شوید تا بتوانید نهالی سالم، اصیل و متناسب با شرایط باغ خود انتخاب کنید.
هنگام خرید نهال به چه نکاتی توجه کنیم؟ راهنمای انتخاب نهال مناسب
کاشت نهال مهم ترین قدم برای انتخاب یک نهال مناسب است، زیرا تا زمانی که نهال از لحاظ زنتیکی و ظاهری ویژگی های کافی را نداشته باشد، حتی در صورت مراقبت منظم هم به درختی پرثمر تبدیل نمی شود. به همین دلیل برای خرید نهال مناسب باید نکات زیر را به خاطر داشته باشید.
انتخاب نهال سالم
برای تشخیص یک نهال سالم فقط نگاه کردن به ظاهر آن کافی نیست. ریشه، ساقه، برگ، خاک و حتی محل خرید باید بررسی شوند تا احتمال انتخاب یک نهال ضعیف یا بیمار کاهش پیدا کند. نهال ها گیاهانی حساس هستند و اگر پیش از خرید در شرایط نامناسب نگهداری شده باشند، ممکن است بعد از انتقال به باغ دچار مشکل شوند. علاوه بر سلامت ظاهری، رقم انتخابی باید با آب و هوا، نوع خاک و شرایط آبیاری منطقه سازگار باشد. همچنین بزرگ تر بودن نهال لزوما به معنای کیفیت بیشتر نیست و سلامت ریشه و رشد متعادل اهمیت بیشتری دارد.
پیدا کردن یک فروشگاه معتبر
خرید از یک نهالستان معتبر، یکی از مهم ترین مراحل انتخاب نهال است. نهالستان مناسب باید گیاهان را در شرایط مطلوب نگهداری کند و اطلاعات دقیقی درباره رقم، پایه، سن و شرایط کاشت نهال در اختیار خریدار قرار دهد. کارکنان نهالستان باید بتوانند درباره ویژگی های نهال ها و سازگاری آن ها با منطقه پاسخ روشنی ارائه کنند. وجود شناسنامه نهال، اطلاعات مربوط به اصالت رقم و در صورت نیاز گواهی سلامت نیز می تواند به انتخاب مطمئن تر کمک کند. ممکن است نهالستان معتبر قیمت بیشتری داشته باشد، اما پرداخت هزینه برای نهال سالم و اصیل معمولا بهتر از خرید نهال ارزان و ضعیفی است که احتمال از بین رفتن آن بعد از کاشت وجود دارد.
توجه به خاک
سطح خاک را بررسی کنید و اگر حشرات ریز، موجودات بالدار یا نشانه های فعالیت آفات مشاهده کردید، با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرید. وجود تعداد زیادی حشرات می تواند نشانه آلودگی باشد و در محیط های شلوغ، آفت به سرعت به نهال های دیگر منتقل می شود. خاک نیز نباید دائما خیس و غرقاب باشد، زیرا رطوبت بیش از حد می تواند اکسیژن رسانی به ریشه را کاهش داده و زمینه پوسیدگی را ایجاد کند. از طرف دیگر، پس از کاشت نیز باید تغذیه نهال متناسب با شرایط آن اجام شود و آشنایی با کود برای نهال تازه می تواند در انتخاب روش مناسب تغذیه کمک کننده باشد.
بررسی ریشه ها
ریشه سالم نقش مهمی در استقرار و رشد نهال دارد. اگر امکان بررسی ریشه وجود دارد، از خرید نهالی که ریشه های تیره، پوسیده، به شده یا بیش از حد خشک دارد خودداری کنید. رنگ قهوه ای و بوی نامطبوع ریشه می تواند نشانه آسیب یا شرایط نامناسب باشد. آبیاری بیش از اندازه و زهکشی ضعیف نیز می تواند به ریشه آسیب بزند. در نهال های گلدانی، ریشه نباید برای مدت طولانی در معرض هوا قرار بگیرد یا خشک شود، زیرا آسیب ریشه می تواند استقرار نهال را دشوار کند.
اجتناب از خرید نهال های بلند و نازک
یک نهال مناسب باید رشد متعادل و ساقه ای نسبتا محکم داشته باشد. نهال های بسیار بلند و باریک، به ویژه اگر برگ های آن ها فقط در قسمت بالایی قرار گرفته باشد، ممکن است به دلیل دریافت نور کافی ضعیف شده باشند. ساقه را از نظر شکستگی، زخم، ترک و علائم بیماری بررسی کنید. در نهال های پیوندی نیز محل پیوند باید سالم، محکم و کاملا جوش خورده باشد و نشانه ای از ترک یا پوسیدگی در آن دیده نشود.
بررسی برگ ها
برگ ها باید رنگ طبیعی و ظاهر شادابی داشته باشند. پژمردگی، لکه های غیر عادی، زردی گسترده، سوختگی لبه برگ ها یا پیچ خوردگی شدید می تواند نشانه وجود مشکل باشد. با این حال، سالم بودن برگ ها به تنهایی کافی نیست و باید وضعیت ریشه و ساقه را نیز بررسی کنید. یک نهال با رشد متعادل، برگ های سالم و ساقه مناسب انتخاب بهتری خواهد بود.
انتخاب رقم مناسب
حتی سالم ترین نهال هم اگر با شرایط باغ شما سازگار نباشد، انتخاب مناسبی نخواهد بود. قبل از خرید باید نیازهای زمین و ویژگی های ارقام مختلف را بررسی کنید. رقم نهال را متناسب با آب و هوای منطقه انتخاب کنید تا در برابر گرما، سرما و تغییرات اقلیمی عملکرد مناسبی داشته باشد. شرایط خاک، میزان آب در دسترس و کیفیت آب را قبل از انتخاب رقم در نظر بگیرید. همچنین آشنایی با نکات آبیاری نهال می تواند به شما کمک کند نیاز آبی نهال را بهتر ارزیابی کرده و رقم متناسب تری با شرایط باغ انتخاب کنید. اگر هدف شما احداث باغ تجاری است، میزان باردهی، زمان رسیدن محصول، بازارپسندی و مقاومت رقم در برابر مشکلات رایج را نیز بررسی کنید. برای انتخاب نهال، علاوه بر شرایط اقلیمی، سازگاری پایه و رقم پیوندی با منطقه اهمیت زیادی دارد.
فاقد قارچ
کپک و قارچ روی خاک یا اطراف پایه نهال می تواند نشانه رطوبت بیش از حد و زهکشی نامناسب باشد. وجود لکه های سفید یا سبز غیر عادی روی سطح خاک را جدی بگیرید و وضعیت کلی نهال را بررسی کنید. حشرات بالدار بسیار کوچک مانند پشه های قارچی نیز ممکن است در خاک های بیش از حد مرطوب دیده شوند. وجود آن ها به تنهایی بیماری را ثابت نمی کند، اما می تواند هشداری برای بررسی بیشتر شرایط خاک باشد.
بررسی سن نهال
بزرگ ترین نهال موجود در نهالستان لزوما بهترین گزینه نیست. نهالی مناسب تر است که سن آن با شرایط انتقال و کاشت در باغ هماهنگ باشد و رشد متعادل و ریشه مناسبی داشته باشد. نهال های بسیار مسن ممکن است هنگام جا به جایی و انتقال به زمین اصلی با تنش بیشتری روبرو شوند. در مقابل، نهال بیش از حد جوان نیز ممکن است برای شرایط زمین آماده نباشد. بنابراین بهتر است سن مناسب را بر اساس گونه، رقم و شرایط کاشت انتخاب کنید.
بررسی پایه و پیوند نهال
در نهال های پیوندی، فقط نام رقم مهم نیست و پایه نهال نیز می تواند روی رشد و عملکرد آینده درخت تأثیر بگذارد. بنابراین بهتر است هنگام خرید، اطلاعات مربوط به پایه و پیوند را از فروشنده دریافت کنید. محل پیوند باید مشخص و سالم باشد و اتصال بین پایه و پیوند به خوبی انجام شده باشد. همچنین بهتر است نهال دارای اطلاعات قابل اعتماد درباره رقم و پایه باشد و فروشنده بتواند منشا آن را توضیح دهد.
بررسی نوع نهال
نوع نهال نیز هنگام خرید اهمیت دارد. نهال های گلدانی معمولا با توده خاک اطراف ریشه جا به جا می شوند و در صورت نگهداری و انتقال صحیح، آسیب کمتری به ریشه آن ها وارد می شود. در نهال های ریشه لخت، محافظت از ریشه اهمیت بیشتری دارد. ریشه نباید خشک یا برای مدت طولانی در معرض هوا باقی بماند و بهتر است نهال در کوتاه ترین زمان ممکن است پس از خرید کاشته شود.
توجه به زمان خرید نهال
خرید نهال در زمان مناسب می تواند احتمال موفقیت کاشت را افزایش دهد. لازم است بهترین زمان کاشت نهال را با فصل مناسب کاشت در منطقه هماهنگ کنید و نهال را مدت زیادی پیش از کاشت در شرایط نامناسب نگهداری نکنید. اگر فاصله زیادی بین خرید و کاشت وجود داشته باشد، باید شرایط نگهداری نهال، میزان رطوبت ریشه و محافظت از آن در برابر گرما و سرما به دقت کنترل شود.
بررسی اصالت نهال
یکی از مشکلاتی که ممکن است در هنگام خرید نهال با آن روبرو شوید، دریافت رقم یا پایه ای متفاوت از چیزی است که سفارش داده اید. این موضوع به ویژه در باغ های تجاری می تواند خسارت زیادی ایجاد کند. بنابراین بهتر است نهال را از مرکز معتبر تهیه کنید و اطلاعات مربوط به رقم، پایه، سن و منشا آن را دریافت کنید. در هنگام خرید تعداد زیاد نهال نیز داشتن اسناد و اطلاعات قابل پیگیری، اهمیت بیشتری پیدا می کند.
حمل درست نهال
حتی یک نهال سالم ممکن است در زمان انتقال از نهالستان تا باغ آسیب ببیند. بنابراین جا به جایی نیز بخشی از فرآیند خرید است و نباید نادیده گرفته شود. نهال ها را در زمان حمل از تابش شدید آفتاب، باد شدید و گرمای زیاد محافظت کنید. ریشه نهال های لخت را مرطوب نگه دارید و اجازه دهید خشک شود. نهال ها را طوری قرار دهید که ساقه، شاخه ها و محل پیوند تحت فشار یا ضربه قرار نگیرند. اگر مسیر حمل طولانی است، شرایط نگهداری نهال را به گونه ای تنظیم کنید که تا زمان رسیدن به باغ، ریشه و اندام هوایی آسیب نبینند.
مشخص کردن نیاز باغ
یکی از اشتباهات رایج این است که ابتدا نهال خریداری می شود و بعد درباره محل کاشت و شرایط مورد نیاز آن تصمیم گرفته می شود. بهتر است ابتدا مشخص کنید چه فضایی دارید، چه مقدار آب در اختیار شماست و چه محصولی می خواهید تولید کنید. حتی یک نهال سالم ممکن است در زمان انتقال از نهالستان تا باغ آسیب ببیند. بنابراین جا به جایی نیز بخشی از فرآیند خرید است و نباید نادیده گرفته شود. پس از انتقال و کاشت نیز رعایت مراقبت های بعد از کاشت نهال برای کمک به استقرار مناسب گیاه اهمیت دارد. پس از بررسی تمام این موارد، می توانید رقم و نوع نهال مناسب را انتخاب کنید. این روش علاوه بر کاهش هزینه های اضافی، احتمال انتخاب نهال نامتناسب با زمین را نیز کمتر می کند.
منبع : آرگا
