حیوان سوسمار جزو خانواده خزندگان محسوب می شود. آن ها جزو گروهی از مارها، لاک پشت ها و تمساح ها هستند. حدودا سه هزار نوع از این سوسمارها وجود دارند. نوعی از سوسمارها، ۴ پا، بدن کوتاه و دم نسبتا درازی دارند. تمام آن ها روی پوست شان پولک دارند و قادر به پوست اندازی هستند. در طی سال احتمال دارد چند بار پوست اندازی کنند. سوسمارها به جز نواحی قطبی در همه بخش ها یافت می شوند. در نواحی گرمسیری رشد می کنند و بیشتر می شوند، اما معمولا در نواحی معتدل نیز قابل مشاهده هستند. سوسمارهای مناطق معتدل در زمستان به خواب زمستانی فرو می روند. در ادامه مطلب به بررسی زندگی حیوان سوسمار و انواع گونه های آن خواهیم پرداخت.
اندازه حیوان سوسمار چقدر است؟
اندازه سوسمار در بیشتر آن ها کوچک است و به طور معمول طول آن ها از نیم متر کمتر است. بزرگ ترین انواع سوسمار در اندونزی یافت می شود که وزن آن ۱۴۰ کیلوگرم و طول شان ۳ متر است. این سوسمارها نیرومند به نظر می رسند و به اژدهای افسانه ای در داستان ها شباهت زیادی دارند. اغلب سوسمارها، حشرات را از هوا با زبان خود شکار می کنند و آن ها را می خورند. به طور معمول غذا را به صورت کامل می خورند. سوسمارها دندان های قوی دارند و به کمک آن ها غذا را می گیرند. اما به ندرت برای به دندان گرفتن یا گاز زدن از آن استفاده می کنند.
تغذیه حیوان سوسمار چگونه است؟
برخی از سوسمارها، غذاهای مخصوصی می خورند. سوسمارهای شاخدار فقط مورچه می خورند. برخی دیگر نیز گیاهان و میوه می خورند. سوسمارهای monitor یکی از چند نوع سوسماری است که گوشتخوار هستند. این حیوانات، حیوانات مرده را می خورند و گاهی اوقات نیز گرازهای وحشی کوچک را شکار می کنند.
بهتر است بدانید بیشتر سوسمارها تخم گذار هستند، اگرچه احتمال دارد برخی از آن ها بچه زا باشند. تخم ها به طور معمول زیر خاک ها و یا بین درختان پوسیده پنهان می شوند. بیشتر سوسمارهای ماده از آن ها در برابر حیوانات دیگر که ممکن است به آن ها آسیب وارد کنند، محافظت می کنند. حیوان سوسمار دندان مخصوصی دارد که در قسمت بالایی آرواره رشد می کند. این دندان برای شکستن پوسته تخم مرغ در مواقع تخم گذاری استفاده شده و سپس ناپدید می شود. بسیاری از سوسمارها در بیابان زندگی می کنند. آن ها می توانند در برابر گرما و خشکی که تحمل آن برای بیشتر جانواران غیر ممکن است، مقاومت کنند.
انواع حیوان سوسمار
یکی از انواع حیوان سوسمار، سوسمار پل دماغی یا توآتارا دو نوع خزنده در سرده بینی سر هستند که به سوسمارها شباهت زیادی دارند. آن ها شباهت زیادی به گروه جداگانه ای از خزندگان به نام بینی سران دارند که حدودا ۲۰۰ میلیون سال پیش زندگی می کردند. برخی از آن ها نیز منقرض شدند. به همین خاطر این حیوان در مطالعه تاریخ تکامل سوسمارها و مارها، شکل ظاهری و روش زندگی دایناسورها، پرندگان و تمساح های اولیه اهمیت زیادی دارند.
توآتارا بازمانده گروهی بزرگ و باستانی به نام بینی سران هستند که عموزاده سوسمارها بوده و زمانی به اندازه سوسمار دارای تنوع بودند. از آن گروه اکنون توآتارا مانده است که در کشور نیوزلند زندگی می کنند. بررسی بدن توآتارا به جانورشناسان نشان داد که جمجمه توآتارا بدون صفات شاخص جمجمه سوسمارها است. به طور مثال تحرک جمجمه ای ندارد.
سوسمار پل دماغی
پل دماغی ها بومی جزایر زلاندنو هستند، اما با ورود انسان به این جزایر و ورود گونه های غیر بومی آن ها در جزایر اصلی نسل زلاندنو منقرض شده است و تنها در جزایر کوچک زلاندنو یافت می شوند. اکنون این جانور تحت حفاظت شدید قرار دارد و نسل آن منقرض نمی شود. در جزایری که این نوع سوسمارها زندگی می کنند، مرغ طوفان نیز آشیانه دارد. پل دماغی ها علاقه فراوانی به زندگی در آشیانه پرنده ها دارند و با صلح زیادی زندگی می کنند.
سوسمار پل دماغی در چه سالی کشف شد؟
این سوسمار در سال ۱۸۳۱ میلادی کشف شد و همه گمان می کردند که آن ها سوسمار های معمولی و جزو خانواده سوسمارهای درختی هستند. پس از ۲۵ سال مطالعه این جانور، یک جانور شناس معروف انگلیسی با مطالعه دقیق به این نتیجه رسید که اسکلت بدنی این جانور معمولا دارای ساختاری است که خزندگان ۱۳۰ میلیون سال پیش داشتند. این سوسمار باقی مانده از سوسمارهای سرپوزه ای است.
سوسمار کومودوواران
سوسمارهای کومودوواران تنها در جزیره کومودو در جنوب اندوزی یافت می شوند. این سوسمارها نام خود را از آن منطقه گرفته اند و تعداد محدودی در جزیره های کوچک همسایه این جزیره قرار دارند. تغذیه آن ها از گوشت است و حتی می توانند گرازهای کوچک و گوزن را نیز شکار کنند. اما آن ها معمولا ترجیح می دهند گوشت مردار و لاشه بخورند. به همین خاطر پژوهشگرانی که می خواهند کومودوواران را ببینند، گاو میش یا بزهای مرده را به عنوان طعمه در یک مکان قرار دهند تا واران ها به سمت آن جذب شوند. این نوع سوسمارها حس بویایی فوق العاده ای دارند و می توانند بوی مردار را از مسافت های بسیار طولانی تشخیص دهند.
مارسوسمار
به خانواده ای از سوسمارها می گویند که در آن ها دست و پاها به صورت زایده کوچکی در بدن در آمده است یا حتی به طور کامل دیگر وجود ندارد. به ویژه مار سوسمارهایی که پا ندارند. مارسوسمار کور اروپایی معمولا با مارها اشتباه گرفته می شوند. به همین دلیل آن ها به این گروه از خزندگان یعنی مارها هیچ گونه تعلقی ندارند و در بسیاری از خصوصیات با آن ها متفاوت هستند.
به عنوان مثال مارسوسمار دارای جمجمه ای از استخوان های محکم جوش خورده هستند. بر خلاف این در جمجمه مارها استخوان های جدا از هم با مفصل ها و بندهای الاستیکی به یکدیگر وصل شده اند. به همین دلیل مار تحرک زیادی دارد. مارسوسمارهای کور با توجه به نوع جمجمه ای که دارند، خیلی کمتر می توانند آروره های خود را باز کنند. علاوه بر این مارسوسمارهای کور بر عکس مارها دارای حفره شنوایی هستند. در کنار برخی از خصوصیات دیگر، مارسوسمارها و مارها از لحاظ وضع ظاهر، بلافاصله از روی چشم های متفاوتی که دارند تشخیص داده می شوند.
سوسمارها برای ترساندن دشمن خود از چه روشی استفاده می کنند؟
سوسمارها برای ترساندن دشمن خود روش های مختلفی دارند. آن ها معمولا به شکل تهدید آمیز دهان خود را باز می کنند. بدن خود را باد کرده و تلاش می کند تا بزرگ و تهدید آمیز به نظر برسد. سوسمار بالدار استرالیایی امکان ایجاد ترس منحصر به فردی دارد. این نوع سوسمار دارای طول ۸۰ سانتی متر بوده و رنگ آن قهوه ای خاکستری مات است. این جانور زمانی که توسط دشمن غافلگیر می شود، بسیار سریع و کاملا ناگهانی دهان خود را باز می کند و روی پاهای عقبی اش می نشیند. بیشتر اوقات هیبت بسیار ترسناکی دارد و موفق می شود که دشمن خود را وادار به فرار کند.
جالب است بدانید در جزایر گالاپاگوس در هزار کیلومتری غرب کشور اکوادور در اقیانوس آرام دو نوع سوسمار بزرگ زندگی می کنند. سوسمار دریایی و سوسمار خواب آلود. سوسمار خواب آلود تا ۲۰/۱ متر طول دارد و همیشه روی زمین باقی می ماند. این حیوان در درون جزیره ای از گیاهان حتی کاکتوس تغذیه می کند. سوسمار دریایی در نزدیکی ساحل اقامت می کند. این سوسمارها بیشتر اوقات در گروه های بزرگ روی صخره های آتشفشانی ساحلی که مانند موج شکن هستند، قادر هستند حمام آفتاب بگیرند و برای گرفتن غذای گیاهی به درون دریا می روند. به همین خاطر این سوسمار دریایی تنها نوع سوسماری است که حداقل گاهی اوقات در دریا زندگی می کند. دم بلند این سوسمار از پهلو به شدت پهن و مسطح شده است. این سوسمارها حتی در مناطق بسیار خطرناک بر جریان امواج پیروز می شوند.
شاید برایتان جالب باشد که سوسمار دریایی فقط گیاه خوار است. آن ها در زیر آب و روی آب می توانند با چنگال های قدرتمندی که دارند خود را به دیوارهای صخره ای سخت قلاب کنند. به همین دلیل حرکات شدید آب و حتی شدیدتربن موج ها را می توانند تحمل کنند. این نوع سوسمارها تقریبا تا حدود ۱۸۰ سانتی متر بزرگ می شوند. در نبردی که بین سوسمارهای نر صورت می گیرد، طرفین مجروح نمی شوند. در چنین مبارزه ای آن ها یکدیگر را به هیچ عنوان گاز نمی گیرند. خوبی این مبارزه هم به همین خاطر است. زیرا با گاز گرفتن، می توانستند با دندان های قدرتمند خود، یکدیگر را تا سر حد مرگ مجروح کنند.
امیدواریم مطالب این مقاله برای شما عزیزان مفید بوده باشد. در پایان پیشنهاد می کنیم مقالات حیوان تمساح، انواع مارمولک و ترسناک ترین حیوانات را نیز مطالعه فرمایید.
منبع : آرگا
