برجستگی پستان نوزاد نشانه چیست و آیا طبیعی است؟

نوزادان تازه متولد شده گاهی رفتارهای جالب و غیرمنتظره ای دارند که باعث تعجب والدین می شود. در کنار این رفتارها، ممکن است تغییراتی نیز در ظاهر بدن آن ها دیده شود که نگرانی خانواده را به دنبال داشته باشد. یکی از این تغییرات، تورم یا برجستگی پستان نوزاد است. مشاهده چنین حالتی ممکن است برای والدین غیر عادی به نظر برسد و پرسش هایی درباره علت آن ایجاد کند. اگر متوجه برجستگی یا تورم پستان نوزاد خود شده اید و نمی دانید این تغییر طبیعی است یا به بررسی پزشکی نیاز دارد، ادامه مقاله را بخوانید تا با علت های احتمالی، زمان بهبود و نکات مهم مراقبت از پستان نوزاد بیشتر آشنا شوید.

آیا برجستگی پستان نوزاد تازه متولد شده طبیعی است؟

تورم پستان ممکن است هم در نوزادان پسر و هم در نوزادان دختر دیده شود. بنابراین، مشاهده بافت برجسته یا متورم در ناحیه سینه به تنهایی به معنای وجود یک بیماری نیست. این وضعیت در بسیاری از نوزادان تازه متولد شده اتفاق می افتد و معمولا به تغییرات هورمونی مربوط است. در بیشتر موارد، تورم به مرور زمان کاهش پیدا می کند و بدون نیاز به درمان خاصی از بین می رود. با این حال، اگر علائم دیگری مانند قرمزی، درد، تب یا افزایش تورم وجود داشته باشد، بهتر است نوزاد توسط پزشک بررسی شود.

علت برجسته بودن پستان نوزاد تازه متولد شده

یکی از مهم ترین دلایل برجستگی پستان نوزاد، تأثیر هورمون های مادر در دوران بارداری است. این هورمون ها می توانند پیش از تولد وارد جریان خون جنین شوند و بر بافت پستان او تأثیر بگذارند. پس از تولد و با تغییر سطح هورمون ها، ممکن است سینه های نوزاد برای مدتی برجسته یا متورم باقی بمانند. این حالت معمولا موقتی است و به تدریج برطرف می شود. در کنار تغییرات مربوط به پستان، ممکن است  والدین متوجه تغییرات ظاهری دیگر نیز در نوزاد خود شوند. برای مثال، سیخ بودن موهای نوزاد می تواند پرسش هایی درباره علت این وضعیت ایجاد کند. آشنایی با مقاله سیخ بودن موی نوزاد به والدین کمک می کند اطلاعات بیشتری درباره این تغییر ظاهری به دست آورند.

در برخی نوزادان، علاوه بر تورم پستان، مقدار ناچیزی مایع سفید یا شیری رنگ نیز از نوک سینه خارج می شود. این ترشح می تواند در اثر تأثیر هورمون های مادر ایجاد شود و گاهی با نام شیر جادوگر شناخته می شود. در صورت کم بودن ترشح و نبود علائم دیگری مانند قرمزی، گرمی پوست یا تب، معمولا جای نگرانی وجود ندارد. با این حال، نباید برای خارج کردن مایع، پستان نوزاد را فشار داده یا ماساز دهید؛ زیرا این کار ممکن است باعث تحریک بافت و افزایش خطر عفونت شود. اگر ترشح چرکی، خونی یا همراه با علائم غیر عادی باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.

تورم نوک پستان نوزاد تازه متولد شده چه زمانی از بین می رود؟

تورم پستان نوزاد ممکن است در روز سوم پس از تولد بیشتر به چشم بیاید و در روزهای ابتدایی زندگی مشخص تر شود. این وضعیت معمولا به مرور کاهش پیدا می کند و در بسیاری از نوزادان طی چند هفته تا حدود یک ماه رو به بهبود می رود. گاهی ممکن است برجستگی برای مدت طولانی تری باقی بماند و به تدریج برطرف شود.  بنابراین لازم نیست والدین انتظار  داشته باشند که تورم بلافاصله پس از تولد از بین برود. اگر تورم به جای کاهش، بیشتر شود یا با علائمی مانند تب، قرمزی و درد همراه باشد، باید نوزاد را بررسی و به پزشک نشان دهند.

چه عواملی باعث تورم پستان نوزاد می شود؟

برجستگی پستان در نوزادان می تواند با تغییرات هورمونی و شرایط بدن مادر در دوران بارداری ارتباط داشته باشد. این تغییرات معمولا بخشی از روند سازگاری بدن نوزاد با شرایط پس از تولد هستند. در ادامه، مهم ترین عواملی را که ممکن است در ایجاد این حالت نقش داشته باشند، بررسی می کنیم.

تغییرات شیمیایی

در دوران بارداری، مواد مختلفی از طریق جریان خون مادر به جنین منتقل می شوند. برخی از این مواد می توانند بر فعالیت هورمونی بدن جنین تأثیر بگذارند. پس از تولد، ارتباط خونی میان مادر و نوزاد قطع می شود و دریافت این مواد از طریق جفت پایان می یابد. در نتیجه، بدن نوزاد باید خود را با شرایط جدید سازگار کند و سطح برخی مواد و هورمون ها تغییر می کند. این تغییرات ممکن است در ایجاد تورم یا برجستگی موقت بافت پستان نقش مهمی داشته باشند.

تغییرات هورمونی

بدن مادر در طول بارداری دستخوش تغییرات هورمونی متعددی می شود که برای حفظ بارداری و آماده سازی بدن برای زایمان و شیردهی اهمیت دارند. بعضی از این هورمون ها از طریق جفت به جنین می رسند و ممکن است بر بافت های بدن او، از جمله پستان ها تأثیر بگذارند. به همین دلیل، پس از تولد ممکن است نوک پستان یا بخشی از سینه نوزاد متورم شود. این حالت در نوزادان دختر و پسر دیده می شود و معمولا با کاهش تأثیر هورمون های مادری به تدریج برطرف خواهد شد.

تغییرات در بدن مادر

در هفته های پایانی بارداری، بدن مادر برای تولید شیر و تغذیه نوزاد آماده می شود. در این دوره، سطح هورمون های مرتبط با شیردهی تغییر می کند و بخشی از این هورمون ها می توانند بر بدن جنین نیز اثر بگذارند و به همین دلیل، برخی نوزادان پس از تولد علاوه بر برجستگی پستان، مقدار کمی ترشح شیری رنگ از نوک سینه دارند. این ترشح معمولا موقتی است و با کاهش تأثیر هورمون های مادر از بین می رود. البته وجود این ترشح به معنای نیاز نوزاد به درمان یا ضرورت خارج کردن مایع نیست.

تغییرات بدنی

بارداری با تغییرات جسمی و هورمونی گسترده ای همراه است و این تغییرات می توانند بر رشد و وضعیت بدن جنین تأثیر بگذارند. بافت پستان نوزاد نیز ممکن است به هورمون های منتقل شده از مادر واکنش نشان دهد و پس از تولد به شکل یک برجستگی کوچک یا تورم ظاهر شود. این حالت به تنهایی معمولا نشانه بیماری نیست و در بیشتر موارد با گذشت زمان کاهش پیدا می کند با این حال، اگر برجستگی فقط در یک سمت ایجاد شود و همراه با قرمزی، درد، گرمی پوست یا افزایش اندازه باشد، لازم است احتمال وجود مشکل دیگر بررسی شود.

برای رفع تورم پستان در نوزاد  باید چه اقداماتی انجام داد؟

مشاهده تغییرات جسمی در نوزاد ممکن است والدین را نگران کند، اما هر برجستگی یا تورمی لزوما نشانه یک مشکل جدی نیست. تورم پستان در بسیاری از نوزادان به تغییرات طبیعی هورمونی مربوط می شود و معمولا بدون درمان برطرف خواهد شد. مهم ترین اقدام والدین این است که از تحریک بافت پستان خودداری کنند و در صورت مشاهده علائم غیر عادی، از پزشک کمک بگیرند. برای مراقبت صحیح از نوزاد و جلوگیری از تحریک بیشتر بافت پستان، رعایت نکات زیر اهمیت دارد:

• از فشار دادن یا ماساژ پستان نوزاد خودداری کنید. ممکن است تصور کنید که با فشار دادن سینه، تورم کاهش پیدا می کند یا ترشحات خارج می شوند؛ اما این کار می تواند بافت حساس پستان را تحریک کند و خطر التهاب و عفونت را افزایش دهد. اجازه دهید این وضعیت به طور طبیعی بهبود پیدا کند.
• هنگام شست و شوی نوزاد ناحیه پستان را به آرامی تمیز کنید. برای رعایت بهداشت، کافی است پوست این قسمت را مانند سایر بخش های بدن با ملایمت بشویید. از مالش شدید، ماساژ یا وارد کردن فشار به نوک پستان خودداری کنید تا آسیبی به بافت حساس نوزاد وارد نشود.
• برای کاهش تورم، به بدن نوزاد فرصت دهید. در بسیاری از موارد، برجستگی پستان با گذشت زمان و کاهش تأثیر هورمون های مادری کمتر می شود. اگر نوزاد علائم هشداردهنده ای ندارد، معمولا نیازی به انجام اقدامات خانگی برای از بین بردن تورم نیست.
• از درمان خودسرانه استفاده نکنید. برای کاهش برجستگی پستان نوزاد، از کرم ها، داروها یا روش های خانگی بدون توصیه پزشک استفاده نکنید. اگر درباره وضعیت پستان نوزاد اطمینان ندارید، بهتر است پیش از انجام هر اقدامی با پزشک مشورت کنید.

چه زمانی برای برجستگی پستان نوزاد باید به پزشک مراجعه کرد؟

همان طور که گفته شد، تورم پستان در نوزادان تازه متولد شده اغلب موقتی است و با گذشت زمان کاهش می یابد. با این حال، همه موارد تورم را نباید بدون بررسی نادیده گرفت. وجود برخی علائم می تواند نشان دهنده التهاب، عفونت یا مشکل دیگری باشد که به ارزیابی پزشک نیاز دارد. در شرایط زیر بهتر است برای بررسی وضعیت نوزاد خود اقدام کنید:

• تورم کاهش پیدا نمی کند یا بیشتر می شود. اگر برجستگی پستان به مرور زمان کوچک تر نشود، اندازه آن افزایش پیدا کند یا پس از مدتی همچنان باقی بماند، لازم است پزشک نوزاد را معاینه کند. باقی ماندن تورم به تنهایی همیشه به معنای وجود بیماری نیست، اما بررسی علت آن اهمیت دارد.
• نوزاد تب دارد و پستان های او متورم هستند. اگر تورم پستان با تب همراه شود، به ویژه اگر نوزاد بی حال باشد یا شیر خوردن او کاهش پیدا کند، باید در اسرع وقت ارزیابی پزشکی انجام شود. در نوزادان تازه متولد شده، دمای بدن 38 درجه سانتی گراد یا بالاتر نیازمند بررسی فوری پزشکی است و نباید مراجعه را به تأخیر انداخت.
• علاوه بر علائم جسمی، آگاهی از نشانه های عصبی غیر عادی نیز برای والدین اهمیت دارد. اگر نوزاد حرکات غیر معمولی دارد یا والدین درباره احتمال تشنج در او نگران هستند، بهتر است موضوع را جدی بگیرند. برای آشنایی بیشتر با این مسئله و شناخت علائم احتمالی آن، می توانید مطلب صرع در نوزاد را مطالعه کنید.
• پوست اطراف پستان قرمز، گرم یا بسیار متورم شده است. اگر علاوه بر برجستگی، قرمزی پوست، حساسیت به لمس، درد یا ترشح چرکی مشاهده کردید، احتمال التهاب یا عفونت مطرح می شود. در چنین شرایطی، نوزاد باید هر چه زودتر توسط پزشک معاینه شود. همچنین اگر در یکی از پستان ها توده ای مشخص وجود داشته باشد که با تورم معمول تفاوت دارد، بهتر است آن را به پزشک نشان دهید.
• ترشح پستان ظاهر غیر عادی دارد. ترشح کم و شیری رنگ ممکن است به تغییرات هورمونی مربوط باشد؛ اما اگر مایع خونی یا چرکی باشد یا همراه با قرمزی، تورم شدید و تب دیده شود، نباید آن را طبیعی فرض کرد. در این وضعیت، مراجعه به پزشک برای مشخص شدن علت ترشح ضروری است.
• در کنار وضعیت عمومی نوزاد، توجه به نحوه شیر خوردن او نیز اهمیت دارد. اگر نوزاد در گرفتن سینه مادر یا مکیدن شیر مشکل دارد، بهتر است علت این مسئله بررسی شود. یکی از مواردی که ممکن است بر مکیدن شیر تأثیر بگذارد، گره زبان نوزاد است. آشنایی با این وضعیت می تواند به والدین کمک کند تا در صورت مشاهده مشکلات تغذیه ای، برای بررسی و دریافت راهنمایی مناسب اقدام کنند.

منبع : آرگا