علل شایع استفراغ در نوزادان و راهکارهای موثر برای رفع آن

به طور کلی نوزادان پس از تولد در حال یادگیری اصول شیر خوردن هستند و همین موضوع ممکن است باعث برگرداندن شیر خورده شده در آن ها شود. البته لازم است به ذکر است که استفراغ در نوزادان تنها مخصوص برخی از نوزادان نیست و نیمی از کودکان به صورت منظم در نوزادی به شکل خفیف این مشکل را تجربه خواهند کرد.

دلایل استفراغ در نوزادان و درمان آن

بهتر است بدانید که در واقع زمانی که نوزاد هوا را همراه با شیر مادر یا شیر خشک می بلعد قطعا هوا در مایعی که می خورد گیر می کند. این هوای حبس شده بایستی برای خروج بالا بیاید و هنگامی که این اتفاق رخ می دهد مقداری از مایع نیز همراه آن و از طریق دهان یا بینی بالا می آید که در نهایت مانند یک استفراغ خفیف دیده خواهد شد.

همانطور که می دانید نوزادان در مقایسه با جثه ای که درند شیر زیادی می خورند و برخی از آن ها  علاقه زیادی به این کار خواهند داشت و به همین خاطر گاهی لبریز می شوند و در نتیجه استفراغ می کنند. دستگاه گوارش نوزادان به صورت کامل رشد نکره و عضلات پایین مری نوزاد که کنترل ورود و خروج شیر را بر عهده دارد ممکن است هنوز هم در حال هماهنگ شدن با سرعت این فرآیند باشد پس نیازی به نگرانی نیست.

با این حال اگر نوزادتان به صورت مداوم شیر را پس می دهد بایستی برای درمان او با متخصص اطفال مشورت نمایید که انتخاب روش درمان آن نیز معمولا بسته به علت بیماری خواهد بود. گاهی اوقات روش های غذا دادن ممکن است در رفع مشکل کمک کند و در برخی موارد نیز متخصص اطفال داروهایی برای درمان رفلاکس تجویز خواهد کرد.

نشانه های استفراغ نوزادان:

به طور کلی برخی از نشانه های این اتفاق بیانگر این خواهد بود که مشکل نوزاد چیزی بیش از یک بالا آوردن معمولی است و چنانچه نوزادتان علائمی را که در ادامه بیان کرده ایم داشت حتما به پزشک اطفال مراجعه نمایید.

• بالا آوردن با فشار به صورت مداوم
• عدم افزایش وزن
• امتناع از غذا و شیر خوردن
• بالا آوردن مایع زرد یا سبز رنگ
• وجود خون یا موادی مانند دانه های قهوه در استفراغ
• وجود خون در مدفوع نوزاد
• بالا آوردن در سن شش ماهگی یا بالاتر
• کودک در معرض دود سیگار و قلیان
• مشکلات تنفسی یا دیگر علائم بیماری
• وجود مشکلات و بیماری های زمینه ای در کودک

شایع ترین علل استفراغ نوزاد:

همانطور که می دانید نوزادان ممکن است در اثر دلایل مختلفی دچار استفراغ شوند که در ادامه به شایع ترین آن ها پرداخته ایم.

• آنفولانزای معده:

این عارضه که معمولا با عنوان گاستروانتریت ویروسی نیز شناخته می شود نوعی عفونت ویروسی معده خواهد بود. دقت داشته باشید که علاوه بر استفراغ علائمی مانند تب، اسهال و درد شکمی نیز از علائم بروز گاستروانتریت خواهد بود. در این عارضه ممکن است نوزادان چندین روز استفراغ داشته باشند.

• رفلاکس:

از آنجایی که مری در نوزادان هنوز کامل نشده به همین خاطر ممکن است شیر پس از تغذیه در مری مجددا برگردد. در این وضعیت احتمال دارد شیر از دهان یا بینی کودک خارح شود و به فرآیند بالا آوردن ریفلاکس معده و مری پس از شیردهی، تف کردن هم گفته خواهد شد. در واقع این وضعیت به صورت معمول با گذشت زمان بهتر می شود و تقریبا در ۱۸ ماهگی با رشد کودک از بین خواهد رفت.

• آلرژی غذایی:

به صراحت می توان گفت که آلرژی یا عدم تحمل غذا می تواند باعث استفراغ در نوزاد شود و حتی این آلرژی غذایی ممکن است موجب تورم و خارش لب و چشم ها نیز گردد. همچنین نوع رژیم غذایی مادر نیز می تواند یکی از دلایل حساسیت در نوزاد شیرخوار باشد.

شیر، تخم مرغ، آجیل، دانه ها و گندم نیز از جمله مواد حساسیت زایی خواهد بود که وقتی مادران در دوران بارداری از آن ها تغذیه می کنند ممکن است باعث بروز آلرژی در نوزادان شود. معمولا واکنش ها و علائم آلرژیک مانند استفراغ ممکن است پس از چندین دقیقه قرار گرفتن در معرض مواد حساسیت زا ایجاد شود.

• مسمومیت:

به طور کل نوزاد ممکن است به صورت تصادفی مواد سمی را ببلعد که این موضوع باعث استفراغ در وی خواهد شد. شما می توانید با دور نگه داشتن مواد شیمیایی و شیمیایی سمی و خطرناک از بروز هر گونه مسمومیت جدی در نوزادتان جلوگیری کنید.

• مسمومیت غذایی:

یکی دیگر از علل بروز استفراغ در نوزاد، مسمومیت غذایی است که ممکن است در نوزادانی که از شیشه شیر می خورد و یا از شیر گرفته شده است رخ دهد. دقت داشته باشید که معمولا بطری های غیر استریل، غذاهای فاسد و حتی غذاهای آلوده به باکتری سالمونلا می توانند مسمومیت غذایی ایجاد کنند و باعث استفراغ و اسهال نوزاد شود.

• پرخوری:

بهتر است بدانید نوزادانی که از شیر مادرشان تغذیه می کنند و یا با بطری تغذیه می شوند در صورت پرخوری ممکن است دچار استفراغ شوند. همچنین وجود سوراخ های بزرگ در شیشه های شیر می تواند دلیلی برای تغذیه بیش از حد در اغلب نوزاد شیرده باشد.

• تنگی پیلور:

توجه داشته باشید که تنگی مادرزادی پیلور به معنای باریک شدن پیلوروس از بدو تولد است که از ورود غدا به روده جلوگیری کرده و باعث بروز استفراغ خواهد شد. همچنین این بیماری ممکن است کمبود های تغذیه ای را نیز به همراه داشته باشد.

این بیماری از بدو تولد قابل تشخیص نیست و با گذر زمان مشخص شده و علائم آن در چهار الی شش هفته شدید تر خواهد شد. در این بیماری اگرچه نوزاد بسیار گرسنه است اما اندکی پس از غذا خوردن ممکن است دچار استفراغ شود.

راهکارهای مفید برای کاهش استفراغ نوزادی:

بهتر است بدانید که امروزه راهکار های مفیدی برای رفع و درمان استفراغ کودکان و نوزاد وجود دارد که در ادامه سعی داریم برخی از مهم ترین و تاثیرگذار ترین آن ها را شرح دهیم.

• به نوزاد در فضایی آرام شیر بدهید:

توصیه می شود که سر و صدا و سایر دلایل حواس پرتی را به کمترین میزان برسانید و کودک را مدت طولانی گرسنه نگه دارید. در اغلب مواقع اگر حواس کودک پرت یا وحشت زده باشد به احتمال زیاد او همراه با شیر مادر یا شیر خشک هوای بیشتری را خواهد بلعید.

• به وضعیت شیردهی توجه کنید:

توصیه می شود زمانی که به نوزادتان شیر می دهید حتما پشت او را در یک وضعیت به نسبت عمودی نگه دارید زیرا تغذیه او در حالت خمیده مانند وقتی که در آغوش جمع شده یا در صندلی ماشین کودک نشسته مسیر مستقیمی برای عبور شیر فراهم نخواهد شد.

همچنین از وضعیت قرار گیری برای شیر دادن نوزاد در حالت کاملا خوابیده یا در حالتی که هیچ چیزی زیر سرش نیست تا مانع از برگشت شیر به دهانش شود حتما خودداری نمایید.

• سوراخ سرشیشه را بررسی نمایید:

اگر نوزادتان در حال خوردن شیر از شیشه شیر است مراقب باشید که سوراخ نوک پستانک سرشیشه خیلی کوچک باشد زیرا می تواند باعث خستگی کودک شود و او هوای بیشتری را ببلعد. در مقابل نیز اگر سوراخ خیلی بزرگ باشد موجب قورت دادن جرعه های بزرگ و عق زدن نوزاد خواهد شد زیرا شیر با شدت زیادی وارد دهان او خواهد شد. معمولا بهتر است وقتی که شیشه پستانک را برعکس می گیرید شیر به صورت قطره قطره از شیشه شیر خارج شود.

• نوزاد را آروغ بدهید:

بهتر است پس از هر وعده تغذیه کودکتان را آروغ بدهید. اگر کودکتان در حین تغذیه خود به خود مکث می کند می توانید از این فرصت برای آروغ گرفتن او استفاده نمایید که از این طریق اگر هوایی هم درون معده وجود داشته باشد پیش از اینکه غذای بیشتری روی آن قرار گیرد از معده خارج خواهد شد.

البته اگر چندین دقیقه نتوانستید از نوزاد آروغ بگیرید جای نگرانی نیست زیرا ممکن است کودک برای آروغ زدن نیاز به زمان بیشتری داشته باشد.

• پس از تغذیه بلافاصله نوزاد را نخوابانید:

توصیه می شود که از کودکتان را پس از شیردهی ب صورت محکم به خودتان نچسبانید و حتما به مدت نیم ساعت یا بیشتر او را در حالت مایل به عمود نگه دارید. همچنین می توانید او را در آغوش بگیرید، درون یک آغوشی بگذارید و یا اگر کودک به اندازه کافی بزرگ شده با استفاده از چندین بالش او را در حالت مایل نگه دارید.

چنانچه نوزاد در طول خواب نیز استفراغ می کند حتما با متخصص اطفال مشورت نمایید و به هیچ وجه از بالش در زیر سر یا اطراف او استفاده نکنید.

• از فشار به شکم نوزاد خودداری نمایید:

مطمئن شوید که لباس یا پوشک نوزادتان بیش از حد تنگ نیست و وقتی او آروغ می زند شکمش تحت فشار قرار نمی گیرد. همچنین توصیه می شود از سفر با خودرو بلافاصله پس از شیر خوردن نوزاد خودداری نمایید زیرا خمیده شدن در صندلی ماشین می تواند روی معده کودک فشار زیادی بگذارد.

• به نوزاد بیش از حد شیر ندهید:

چنانچه نوزادتان پس از هر مرتبه تغذیه میزان زیادی استفراغ دارد ممکن است این اتفاق ناشی از خوردن شیر بیش از حد باشد. در این مواقع می توانید برای درک بهتر این موضوع شیر کمتری به او بدهید و نتیجه را بررسی نمایید.

• حساسیت های غذایی را مورد بررسی قرار دهید:

اگر فرزند خود را با شیر خودتان تغذیه می کنید بهتر است از پزشک در مورد مواد غذایی مشکل ساز در بروز استفراغ که مصرفی شما هستند سوال نمایید زیرا گاهی اوقات مصرف شیر گاوی می تواند علت این عارضه باشد.

منبع : آرگا