ویتامین های گروه b برای سلامت پوست و ماهیچه ها ضروری هستند. یکی از این ویتامین ها، ویتامین b1 است که این ویتامین نقش مهمی در متابولیسم بدن دارد و کمبود آن می تواند بر نحوه عملکرد دستگاه عصبی و ایمنی تاثیر گذار باشد. بسیاری از مردم از کمبود این ویتامین در بدن خود اطلاعی ندارند، چون علایم مشخصی ندارد. با مطالعه این مقاله شما با چندین علامت نشان دهنده کمبود ویتامین b1 بیشتر آشنا خواهید شد.
کمبود ویتامین b1 چه نشانه هایی دارد؟
ویتامین b1 که به نام تیامین نیز شناخته می شود، یکی از هشت ویتامین ضروری مورد نیاز بدن می باشد که نقش مهمی در فعالیتهای بدن دارد. این ویتامین تقریبا در همه سلول های بدن مورد استفاده گرفته و وظیفه تبدیل غذا به انرژی را بر عهده دارد. از آنجا که بدن انسان قادر نیست ویتامین ب ۱ را تولید کند، باید از طریق مصرف غذاهای متنوع و غنی از تیامین، مانند گوشت، آجیل و غلات، شیر، پرتقال و … وارد بدن شود. استرس، ورزش کردن و کم خوابی نیاز بدن را به ویتامین b1 افزایش می دهند. همچنین افراد مسن، بیماران HIV / AIDS، دیابتی، دیالیزی و … نیز ممکن است دچار کمبود ویتامین b1 شوند. در ادامه با ۱۰ مورد از علائم کمبود ویتامین b1 آشنا می شوید.
۱-خستگی
عامل خستگی ممکن است به صورت تدریجی یا ناگهانی بروز کند که می تواند با توجه به شدت کمبود ویتامین b1 از کاهش اندک انرژی تا خستگی شدید متغیر باشد. از آنجا که خستگی یک علامت احتمالی است، به طور معمول نمی تواند عامل اصلی کمبود تیامین درنظر گرفته شود. با این حال، با توجه به نقش حیاتی ویتامین b1 در تبدیل مواد غذایی به انرژی، شاید بتوان خستگی و کمبود انرژی را یکی از علائم کمبود این ویتامین دانست.
۲- تحریک پذیر شدن
گفته می شود روحیه تحریک پذیر یکی از اولین علائم کمبود ویتامن b1 است که ممکن است طی چند روز یا چند هفته از کمبود این ویتامین بروز کند. از نشانه های تحریک پذیری این است که فرد احساس اضطراب و ناامیدی می کند. وقتی فرد تحریک پذیر شود، به سرعت ناراحت و مضطرب می گردد. تحریک پذیری می تواند به خاطر شرایط جسمی، روانی و پزشکی مختلفی ایجاد شود.
۳- کاهش واکنش های عصبی
کمبود ویتامین b1 می تواند روی اعصاب حرکتی تأثیر گذار باشد و در صورت عدم درمان، به سیستم عصبی آسیب وارد کند. همچنین می تواند باعث ایجاد تغییر در واکنش های عصبی فرد نیز گردد. کاهش واکنش های عصبی اغلب در ناحیه زانو، مچ پا و ران مشاهده می شود و با کمبود بیشتر این ویتامین، ممکن است در هماهنگی و توانایی راه رفتن شما اختلال ایجاد کند.
۴- کاهش اشتها
یکی دیگر از علائم اولیه کمبود ویتامین b1 کاهش اشتها یا بی اشتها شدن است. دانشمندان معتقدند که ویتامین b1 نقش مهمی در تنظیم سیری بدن دارد. این ویتامین مرکز سیری واقع در هیپوتالاموس مغز را کنترل می کند. هنگامی که کمبود ویتامین b1 رخ می دهد، عملکرد طبیعی این مرکز تغییر می کند و سبب احساس سیری بدن می گردد که می تواند به نوعی عدم اشتها را در پی داشته باشد. مطالعه ای بر روی موشهایی که به مدت ۱۶ روز ویتامین b1 دریافت نکرده بودند، نشان داد که آن ها غذای کمتری می خورند. پس از ۲۲ روز مصرف مواد غذایی در موشها به ۷۴-۶۹ درصد کاهش یافت.
۵- ضعف عضلانی
ضعف عضلانی کوتاه مدت و موقتی بوده و به طور تقریبی برای همه افراد در بعضی مقاطع سنی اتفاق می افتد. با این وجود، ضعف مداوم و طولانی مدت عضلات بدون هیچ دلیل واضح و روشنی، ممکن است یکی از علائم کمبود ویتامین b1 باشد. در موارد متعدد، بیماران مبتلا به کمبود ویتامین ب۱ یا تیامین تجربه ضعف عضلانی را عنوان کرده اند.
۶-تاری دید
کمبود ویتامین ب ۱ ممکن است یکی از چندین دلیل تاری دید باشد. کمبود شدید این ویتامین می تواند سبب تورم عصب بینایی و نوروپاتی نوری گردد. مطالعاتی تاری دید و افت بینایی را با کمبود شدید ویتامین ب۱ مرتبط می داند. اما جای نگرانی نیست زیرا بینایی بیماران پس از مصرف مکمل ویتامین b1 به طور قابل توجهی بهبود یافته است.
۷-ایجاد حس پارستزی(paresthesia)
پارستزی نوعی احساس سوزش یا سوزن سوزن شدن(خواب رفتن ) در اندام تحتانی و فوقانی بوده که می تواند یکی از نشانه های کمبود ویتامین b1 باشد. اعصاب محیطی که به بازوها و پاهای شما می رسند به عملکرد تیامین بسیار وابسته اند. در موارد کمبود این ویتامین، ممکن است آسیب عصبی محیطی و پارستزی ایجاد شود. در حقیقت، بیماران در مراحل اولیه کمبود ویتامین ب۱ پارستزی(خواب رفتن انگشتان دست و پا) را تجربه کرده اند.
۸-تغییرات ضربان قلب
از علائم دیگر این کمبود می توان به تغییرات ضربان قلب اشاره کرد. در مطالعات مربوط به موشهای دارای کمبود تیامین کاهش قابل توجهی در ضربان قلب به ثبت رسیده است. به دلیل کمبود شدید این ویتامین، ضربان قلب به طور غیر طبیعی کند می شود. همچنین با افزایش خستگی، سرگیجه و غش نیز همراه می گردد.
۹- تنگی نفس
با توجه به اینکه کمبود ویتامین b1 می تواند بر عملکرد قلب تاثیر بگذارد، ممکن است ایجاد تنگی نفس را نیز در پی داشته باشد. دلیل این امر را می توان این گونه عنوان کرد که کمبود ویتامین ب۱ یا تیامین گاهی اوقات می تواند سبب نارسایی قلبی شود، و زمانی که این اتفاق رخ می دهد قلب در پمپاژ خون عملکرد کندی داشته در نهایت می تواند منجر به تجمع مایع در ریه ها شده و تنفس فرد را دشوار سازد.
* لازم به ذکر است که تنگی نفس می تواند دلیل زیادی داشته باشد، بنابراین این عامل به تنهایی معمولا نشانه کمبود ویتامین b1 نیست.
۹- تهوع و استفراغ
اگرچه علائم گوارشی در کمبود ویتامین b1 کمتر دیده می شود، اما ممکن است در مواردی بروز کند. چندان مشخص نیست که چرا علائم گوارشی ممکن است با کمبود این ویتامین ظاهر شوند، اما در مواردی علائم دستگاه گوارش پس از مصرف مکمل ویتامین ب۱ برطرف شده است.
بیشتر بدانید:
خوردن یک رژیم غذایی سالم و متعادل که شامل غذاهای غنی از ویتامین ب۱ است می تواند به جلوگیری از کمبود این ویتامین کمک کند. میزان مصرف روزانه توصیه شده ویتامین b1 برای مردان ۱.۲ میلی گرم و برای خانمها ۱.۱ میلی گرم است. بسیاری از غذاها از جمله ماهی، گوشت، آجیل و مغزها حاوی مقداری از این ویتامین هستند. اکثر افراد توانایی تامین نیاز بدن به ویتامین ب۱ را بدون مصرف مکمل آن دارا هستند. علاوه بر این، در بسیاری از کشورها که از حبوبات، نان و غلات استفاده می کنند، اغلب ویتامین b1 مورد نیاز بدن افراد تامین خواهد شد.
*کمبود ویتامین b1 می تواند با علائم مختلفی بروز کند و اغلب علائم غیر مشخصی دارد که همین امر تشخیص آن را دشوار می کند. اما خوشبختانه، کمبود این ویتامین به طور معمول با مصرف مکمل جبران خواهد شد.
منبع : آرگا
