فوت همسر یکی از اتفاقات ناگواری است که تغییرات بزرگی در روند زندگی شریک زندگی ایجاد کرده و بار روانی بالایی دارد. از این رو در این مطلب به مراقبت های مورد نیاز برای کنار آمدن با فوت همسر و این که فرد چه مراحلی را در این باره طی می کند خواهیم پرداخت.
مراحل و مراقبت های مورد نیاز برای کنار آمدن با فوت همسر
فوت همسر و به عبارتی فوت شریک زندگی تجربه ای دردناک و عمیق است. چه این اتفاق به طور ناگهانی روی دهد یا همسر بعد از مدتی تحمل رنج یک بیماری سخت از دنیا برود. به هر روی بار روانی بالایی به دنبال دارد. هر فردی برای کنار آمدن با فوت همسر، و این بحران، دوره ای از سوگواری را پشت سر خواهد گذاشت.
با این وجود گاهی مواقع افراد نمی توانند با این موضوع کنار آمده و زندگی روزمره آن ها دچار چالش و اختلال می شود. زندگی فردی که همدم خود را از دست می دهد برای همیشه تغییر خواهد کرد. این تغییر می تواند بی اندازه سخت و پرچالش باشد. فوت همسر تنها به معنای محروم ماندن از حضور یک همراه در زندگی نبوده بلکه تغییرات مختلفی در زندگی فرد یا افراد بازمانده ایجاد می کند از جمله:
- بر باد رفتن آمال و آرزوها
- آسیب های مالی
- تغییر نقش و هویت فردی
- افزایش مسئولیت و چالش های زندگی
- افزایش خطر ابتلا به بیماری های روحی و جسمی
- احساس تنهایی و انزوای اجتماعی
برای پشت سر نهادن مراحل بعد از فوت همسر و حل و فصل چالش های آن لازم است مراقبت هایی صورت گیرد تا فرد این دوران را سریعتر طی کرده و زودتر به زندگی عادی باز گردد. از این رو در ادامه مطلب ابتدا به مراحل کنار آمدن با فوت همسر و سپس مراقبت های مورد نیاز برای طی این دوره می پردازیم.
کنار آمدن با مرگ همسر شامل چه مراحلی است؟
همانطور که پیشتر اشاره شد فوت همسر یکی از حوادث ناگواری بوده که بیشترین فشار روانی را به همراه دارد و تغییرات بزرگی را در روند زندگی فرد به وجود می آورد. این که چطور بتوان با غم از دست دادن شریک زندگی کنار آمده و مرگ او را پذیرفت؛ کار بسیار دشوار و سختی خواهد بود.
فرد پس از فوت همسر باید با احساسات مختلفی دست و پنجه نرم کند و از مراحل متعددی عبور کرده تا در نهایت به زندگی عادی باز گردد. در ادامه به مراحل کنار آمدن با فوت همسر اشاره می شود که شامل موارد زیر می باشد. البته باید اشاره شود که سوگواری هیچ مدل مشخصی نداشته و افراد در این وضعیت رفتارهای مختلفی از خود بروز می دهند. این مراحل مشابه به مراحل بعد از شکست عشقی هستند اما عموما همه افراد مراحل زیر را طی خواهند کرد:
مرحله اول: انکار
این مرحله ممکن است بین چند دقیقه تا چند روز و ماه به طول انجامد. فرد به نحوی برخورد کرده که گویی همسر وی فوت نکرده و به طریقی می خواهد این موضوع را انکار کند. در واقع فرد از پذیرفتن واقعیت و مواجه با آن به نوعی فرار می کند.
مرحله دوم: خشم
فرد پس از پذیرفتن واقعیت فوت همسر،؛ دچار حس عصبانیت و خشم خواهد شد. ممکن است از این که چرا تنها مانده و ترک شده عصبانی باشد یا از این که چرا این اتفاق رخ داده حس خشم پیدا کند.
مرحله سوم: غم و افسردگی
فرد در نهایت وارد مرحله غمگین شدن و ناراحتی بعد از بحران می شود و علائمی را نشان می دهد که شبیه افسردگی است. از علائم این مرحله می توان به گریه کردن ، بی اشتهایی، کم خوابی یا زیاد خوابیدن، مشکلات تمرکز، دشواری در تصمیم گیری و .. اشاره نمود. ممکن است این مرحله طولانی تر از سایر مراحل گردد.
مرحله چهارم: پذیرفتن و کنار آمدن با واقعیت
در نهایت فرد بعد از همه مراحل اشاره شده، با واقعیت نبود همسر خود کنار آمده و تصمیم می گیرد به زندگی روزمره اش بازگشته و به اجرای وظایفش بپردازد. البته هنوز هم فرد درگیر احساساتی مانند دلتنگی، خستگی، غم و خشم بوده اما شدت و تناوب این موارد نسبت به قبل کمتر ده و آسان تر می تواند با آن ها کنار بیاید.
برای کنار آمدن با مرگ همسر چه مراقبت هایی نیاز است؟
فوت همسر اتفاق دردناکی است که اضطراب زیادی را به دنبال داشته و زندگی و دنیای فرد را کاملا متحول می سازد. غصه خوردن و تاسف برای فقدان پیش آمده یکی از طبیعی ترین احساساتی می باشد که پس از مرگ همسر به فرد دست می دهد. ممکن است شوکه شده و احساس سرد بودن کرده یا حتی حس ترس ایجاد شود.
پس از فوت همسر، مدیریت مسائل و چالش هایی که به دنبال آن ایجاد می شود، امر دشواری است. در نخستین روزهای بعد از این حادثه، دوستان و خانواده در کنار فرد بوده و تا حدودی کمک حالش هستند، اما آن ها نیز از کنار فرد می روند و فرد باید با واقعیت نبود همسرش به طور جدی روبرو شود.
به این ترتیب برای این که مراحل پس از فوت همسر با چالش های کمتری طی شود ، نیاز است مراقبت هایی صورت گیرد تا فرد خود را با تغییرات پیش آمده وفق دهد. ولی در صورتی که شرایط روانی فرد داغدار نگران کننده شود مداخله روان درمانگر و مشاوره ضرورت پیدا می کند. در ادامه به مراقبت های مورد نیاز برای کنار آمدن با فوت همسر اشاره می شود.
۱. سخت نگیرید.
قبل از هر چیز باید دانست که حس درستی در این باره وجود نداشته که به آن توسل جویید. عوامل متعددی مانند مدت زمان ازدواج، نحوه فوت همسر، سن فرزندان، میزان وابستگی به همسر، میزان رضایت طرفین از زندگی مشترکشان سبب واکنش های مختلف افراد در مقابل فوت همسرشان می شود.
با توجه به این عوامل، فرد احساسات مختلفی پیدا می کند. از بی حس شدن تا شوک. اضطراب و دلشکستگی، ممکن است فرد از فوت همسر احساس گناه کرده که چرا او باقی مانده است. و اگر همسر بیمار بوده ممکن است از این که دیگر زجر نمی کشد، حس آرامش پیدا کند.
حتی ممکن است فرد از این که همسرش او را ترک کرده و تنها گذشته حس خشم پیدا کند. به هر روی شیوه سوگواری و غصه خوردن هر فرد تفاوت دارد. روند سوگ و تحمل مرگ همسر به خودی خود فشار عصبی و به دنبال آن مشکلات جسمی زیادی به همراه دارد.
از این رو فرد باید سعی کرده غذای خود را سر وقت میل کند. اگرچه این کار دشوار است ولی باید به خودتان اهمیت بدهید و از کارهای پر خطر خودداری کنید. در صورت امکان از ورزش کردن غافل نشوید. خود را برای رویارویی با خویشان و آشنایانی که نمی دانند چطور به مرگ همسرتان واکنش نشان دهند، باشید. ممکن است آن ها از فرد دوری کرده یا بخواهند با کلیشه های مختلف فرد را آرام نمایند.
اینکه اغلب افراد در مورد مرگ به راحتی حرف نمی زنند به این مفهوم نیست که برای فوت افراد اهمیتی قائل نیستند. در صورت امکان به نزدیکان بگویید چه چیزی لازم دارید و چه چیزی نمی خواهید. اگر نزدیکان از آوردن اسم همسر شما پرهیز دارند و شما دوست دارید تا درباره اش حرف بزنید، خواسته خود را بیان کنید.
۲. به سلامت جسمی خود اهمیت بدهید.
اگرچه بیان این موضوع از انجام دادنش آسان تر می باشد. بخصوص در وضعیتی که فرد غم بزرگی را تجربه می کند. ولی به هر روی باید مراقب سلامت جسم بود. اغلب افراد در این وضعیت با کمبود خواب روبرو شده و کمتر غذا می خورند. و به سلامت خود رسیدگی ندارند.
از این رو اهمیت دارد که مراقب سلامت جسم خود در ماه های پس از فوت همسر باشید. ممکن است تنها غذا خوردن در منزل حس ناخوشایندی را ایجاد کند. از این رو شاید غذا خوردن با دیگران کمک کننده باشد. حتما تغییراتی همچون کم خوابی، بی اشتهایی و حتی بی میلی به غذا را با پزشک خود در میان بگذارید.
۳. با دوستان نزدیک خود تعامل داشته باشید.
هنگامی که می خواهید درباره همسر خود حرف بزنید؛ از دوستان نزدیک خود بخواهید به حرف های شما گوش دهند و در کنار شما باشند. ممکن است افرادی مانند خانواده همسر هم بخواهند در ایام سوگواری؛ خاطرات همسر مرحوم شما را با شما به اشتراک بگذارند. حرف زدن و وقت گذراندن با دوستان و اطرافیان نزدیک می تواند یک روش موثر در درمان تنهایی باشد. از این رو خود را از تعامل با دوستان نزدیک محروم نکنید.
۴. با اعضای جامعه مذهبی خود تعامل نمایید.
برخی مواقع افراد هم عقیده با شما از لحاظ مذهبی می توانند حال روحی شما را بهتر نمایند. افراد در مذاهب مختلف ، دارای عقاید مختلفی در مورد مرگ هستند که این موضوع می تواند کمک کننده واقع شود. ولی باید هوشیار بود و گرفتار توصیه ها و باورهای غلط غم و اندوه برای گذر از بحران عاطفی نشوید.
متاسفانه برخی افراد با توصیه های غیر کارشناسانه و بدون در نظر گرفتن نوع شخصیت فرد داغدیده و میزان وابستگی وی سبب بدتر شدن حال جسمی و روحی او می شوند. از این رو ضرورت دارد اطرافیان نسبت به عملکردشان درباره برخورد با فرد به سوگ نشسته بیشتر دقت کنند.
۵. در ایجاد تغییر عجله نکنید و صبور باشید.
درباره اتفاقات پس از فوت همسر صبور بوده و برای تغییر در برخی مسائل عجله نکنید. به طور مثال برای اجرای کارهای بزرگ همچون تغییر سبک زندگی در خانه و کار شتاب نکنید.
۶. خود را با تنها زندگی کردن سازگار نمایید.
بیشتر زوجین امور منزل و زندگی مشترک را با هم تقسیم می کنند. به طور مثال خرید با خانم و تعمیرات با آقا. یا خرید با آقا و پخت و پز و رسیدگی به منزل با خانم. این تقسیم کار تا زمانی که یکی از اعضا فوت نماید، پا برجا بوده و بعد از این حادثه، فرد باقی مانده باید خودش به تنهایی وظایف را به عهده بگیرد.
تنها زندگی کردن برای اکثر افراد ترسناک است. برخی از افراد نیز هرگز در زندگی تنها نبوده اند. این تنهایی علیرغم چالش هایی که در زندگی روزمره به وجود می آورد، بر نگرش فرد نیز تاثیر گذار بوده و خطر ابتلا به بیماری های روحی را بیشتر می کند.
به این ترتیب بهتر است در روزهای ابتدایی سوگواری، از اطرافیان نزدیک و آشنایان کمک بخواهید و به تدریج با بهتر شدن اوضاع روحی تان، خود وظایف را به عهده بگیرید. چنانچه از منظر امنیت خود نگران هستید ، تدابیر امنیتی منزل را بیشتر کرده و از عزیزان خود کمک بگیرید.
۷. با پزشکتان ارتباط داشته باشید.
یک راه دیگر برای کنار آمدن با فوت همسر این است که درباره مسائل سلامت جسمانی تان با پزشک خود مشورت نمایید. همین طور اگر حس غم بیش از حد شما را رنج می دهد می توانید در جلسات گروه درمانی شرکت کرده و همراه با افرادی که با فوت همسر مواجه شده اند یک مشاوره روانشناسی داشته و شرایط روحی خود را بهبود دهید.
۸. حمایت عاطفی درخواست کنید.
کنار آمدن با فوت همسر موضوعی نیست که بتوان به تنهایی از پس آن برآمد. در این دوران، حس بی پناهی و افسردگی رایج می باشد. مطابق پژوهش ها، فوت همسر خطر ابتلا به برخی اختلالات روان شناختی را بیشتر می کند. در این مطالعات نشان داده شده مرگ ناگهانی همسر به همراه نبود حمایت عاطفی می تواند عامل اصلی ابتلا به افسردگی باشد.
از این رو ضرورت دارد بعد از فوت همسر برای کنار آمدن با این اتفاق،؛ از دیگران حمایت و کمک بخواهید. ممکن است در آغاز تمایل به کناره گیری از اطرافیان داشته باشید ولی با دریافت حمایت عاطفی از سوی دوستان و آشنایان، سنگینی غم از دست دادن همسر را بهتر تحمل خواهید کرد.
همچنین همانطور که پیشتر اشاره شد شرکت در جلسات مشاوره مخصوص افراد سوگ دیده، می تواند موثر باشد. حرف زدن با مشاوران یا افرادی که دارای تجربه مشابه شما هستند، کمک می کند تا این شرایط سخت را بهتر سپری کنید.
۹. به شرایط روحی فرزند خود توجه داشته باشید.
در صورتی که دارای فرزند هستید، بدانید فرزند یا فرزندان نیز در غم از دست دادن شریک زندگی تان، با شما همراه هستند. برای تمام اعضای خانواده کنار آمدن با این قضیه زمان بر و ناراحت کننده است. ممکن است روابط شما با فرزندان همچون روابط با اطرافیان، تغییر پیدا کند. از این رو حرف زدن شفاف و صادقانه کمک می کند در روابط میان شما و فرزندان خدشه ای وارد نشود.
اجازه بدهید فرزند درباره احساس خود با شما حرف بزند او نیز مانند شما سوگوار و عزادار است. سعی کنید با گوش کردن به صحبت های فرزند، او را به نوعی تسکین داده و از این که شما او را تنها نمی گذارید حس امنیت در فرزند ایجاد شود. در ضمن اگر بعد از مدتی تصمیم به ازدواج گرفتید بهتر است منطقی در این باره عمل کنید. همچنین می توانید برای کسب اطلاع بیشتر در این باره، نکات مهمی که هنگام ازدواج بعد از فوت همسر باید رعایت کنید را مطالعه نمایید.
منبع : آرگا
