تصمیم گیری در مورد بازگشت به کار بعد از زایمان، فرآیندی پیچیده و کاملا شخصی است که نیازمند در نظر گرفتن جنبه های متعدد، از جمله بهبودی جسمانی، سلامت عاطفی و روانی مادر و شرایط عملی و شغلی است. اولویت دادن به سلامت مادر و ایجاد پیوند عاطفی با نوزاد در ماه های اول بعد از تولد، نقش مهمی در رفاه خانواده ایفا می کند. هیچ زمان مشخصی برای بازگشت به کار وجود ندارد؛ بهترین زمان وقتی است که مادر احساس آمادگی کافی کند و بتواند تعادل بین مسئولیت های خانوادگی و حرفه ای برقرار کند. در این راهنمای جامع، می خواهیم به بررسی جنبه های مختلف این تصمیم بپردازیم و اطلاعاتی کاربردی در اختیارتان قرار دهیم تا بتوانید بهترین تصمیم را برای خود و خانواده تان بگیرید.
چرا بهترین زمان بازگشت به کار برای همه افراد یکسان نیست؟
معمولا مادرها انتظار دارند که پاسخی قطعی برای این پرسش پیدا کنند. اولین و مهم ترین نکته ای که باید به آن توجه کنید این است که زمان ایده آل برای بازگشت به کار، کاملا فردی است. هیچ تاریخ مشخص و فرمولی کلی وجود ندارد که برای همه مادران صدق کند. بدن بعد از بارداری نیاز به یک دوره بازسازی دارد. ممکن است شما از نظر ذهنی آماده باشید، اما بدن هنوز به شما “نه” می گوید یا برعکس، بدن نسبتا آماده باشد، اما استرس و نگرانی از کودک باعث شود نتوانید کار را به درستی شروع کنید. عواملی مثل وضعیت جسمانی مادر بعد از زایمان، سلامت روانی او، شرایط خاص نوزاد، و در نهایت محیط و ماهیت شغل، همگی در تعیین این زمان نقش دارند و این عوامل برای هر فرد به طور منحصر به فردی انتخاب می شوند.
عوامل مهمی که زمان بازگشت به کار بعد از زایمان را تعیین می کنند؟
هنگام برنامه ریزی برای بازگشت به کار، مخصوصا برای اولین بار، اهمیت مراقبت از نوزاد را نباید دست کم گرفت. خستگی ناشی از شب بیداری ها و شیردهی می تواند بر توانایی مادر برای انجام مؤثر وظایف شغلی او تأثیر بگذارد. برای این که بتوانیم تصمیم درستی بگیریم، لازم است به مجموعه ای از عوامل توجه کنیم. این عوامل به ما کمک می کنند تا آمادگی لازم برای ورود مجدد به محیط کار را بررسی کنیم.
نوع زایمان و وضعیت جسمانی مادر
روند بهبودی بعد از زایمان طبیعی با سزارین تفاوت دارد. بعد از زایمان طبیعی، بدن برای ترمیم نیاز به زمان دارد. در این دوران، روند بهبود در بسیاری از افراد سریع تر است، با این حال ممکن است درد، بخیه، ضعف، خونریزی و خستگی بعد از زایمان وجود داشته باشد. در حالی که سزارین یک جراحی بزرگ است و دوره نقاهت طولانی تری را می طلبد. درد در ناحیه برش، خستگی، بی حسی، محدودیت حرکتی یا احساسات خاص در ناحیه عمل ممکن است کار را سخت کند.
در هر دو حالت، توجه به علائم هشداردهنده ای مثل خونریزی شدید، درد مداوم یا نشانه های عفونت ضروری است. بنابراین اگر هنوز خونریزی شدید دارید یا علائمی مثل تب، عفونت، سرگیجه یا ضعف را تجربه می کنید، بازگشت زودتر توصیه نمی شود.
سلامت روان
دوران پس از زایمان می تواند با خستگی مفرط، نوسانات خلقی، اضطراب یا افسردگی بعد از زایمان همراه باشد. گاهی این تغییرات معمولی است، اما در بسیاری از موارد هم می تواند جدی باشد. اگر:
- بی خوابی شدید دارید.
- بی دلیل گریه می کنید.
- اضطراب رهایتان نمی کند.
- احساس ناامیدی یا بی ارزشی دارید.
بی توجهی به این نشانه ها می تواند بازگشت به کار را دشوار و حتی غیر ممکن کند. بهتر است پیش از تصمیم برای بازگشت به کار، با پزشک یا مشاور صحبت کنید. چرا که سلامت روان مادر به اندازه سلامت جسمی او در تصمیم گیری برای بازگشت به کار اهمیت دارد.
شیردهی و وضعیت تغذیه
شیردهی به خصوص در ماه های اول، فعالیتی است که انرژی زیادی از مادر می گیرد و نیازمند رعایت رژیم غذایی مناسب است. اگر این کار با برنامه ریزی درست همراه نباشد، می تواند استرس را بالا ببرد. اگر محل کار امکان استراحت، جای مناسب برای شیردهی یا زمان کافی برای تغذیه را فراهم کند، بازگشت ممکن است راحت تر شود. اما اگر چنین امکاناتی نیست، شروع با فاصله زمانی بیشتر یا داشتن یک برنامه ریزی درست، منطقی تر است.
شرایط کاری و میزان انعطاف پذیری سازمان
ماهیت شغل مادر و سیاست های سازمان نقش مهمی در بازگشت به کار دارند. شغل هایی که نیاز به تمرکز بالا، حضور فیزیکی تمام وقت یا سفرهای کاری زیاد دارند، می توانند بازگشت را دشوارتر کنند. در مقابل، سازمان هایی که انعطاف پذیری بیشتری از خود نشان می دهند، مانند امکان دورکاری، شروع تدریجی کار یا ساعات کاری نیمه وقت، روند بازگشت را برای مادر راحت تر می کنند. تصمیم شما باید واقع بینانه باشد. زیرا شما تنها قرار نیست به کار برگردید؛ باید بتوانید در بازگشت، عملکرد قابل قبولی داشته باشید و کارتان را به درستی انجام دهید.
بهترین زمان بازگشت مادران به محیط کار بعد از زایمان
کارشناسان توصیه می کنند مادرانی که از نظر شرایط شغلی امکان انتخاب دارند، بهتر است حداقل 40 هفته اول زندگی نوزاد را کنار او بمانند و بعد به محل کار برگردند. قبل از این بازه زمانی، نوزاد هنوز بسیار آسیب پذیر است و نیاز فراوانی به حضور و توجه منظم مادر دارد و کم بودن مراقبت می تواند خطراتی برای سلامت او ایجاد کند. با این حال، به جای این که از یک عدد مشخص به عنوان زمان قطعی صحبت کنیم، بهتر است بازه های زمانی مختلف بررسی شود. البته به این نکته نیز توجه داشته باشید که وضعیت هر فرد متفاوت است.
هفته اول تا ششم
در این بازه زمانی، بدن در حال بازسازی است. اکثر مادران در این مدت، نیاز به استراحت بیشتری دارند. از نظر عملی هم، کودک تازه متولد شده و برنامه تغذیه و خواب او هنوز مشخص نشده است. به همین خاطر این زمان، برای بازگشت به کار منطقی نیست.
هفته ششم تا دوازدهم
بعضی از مادران، از هفته 6 تا 8، اگر شرایط جسمانی خوب باشد و شیردهی یا برنامه تغذیه مدیریت شود، می توانند کارشان را به شکل سبک تری شروع کنند. این شروع منعطف بسیار مهم است.
سه تا شش ماه
برای بسیاری از افراد، این بازه زمانی متعادل تر است؛ چرا که بدن فرصت بیشتری برای بهبود دارد. علاوه بر این، کودک می تواند به روال عادی خواب و تغذیه نزدیک شود و مادر هم می تواند برنامه نگهداری از نوزاد و مسیر رفت و آمد را بهتر تنظیم کند.
بعد از شش ماه
اگر شرایط جسمانی، روحی یا برنامه کودک هنوز آماده نیست، به تأخیر انداختن بازگشت به کار بعد از 6 ماه می تواند طبیعی باشد. مهم این است که تصمیم شما تحت فشار بیرونی نباشد و بر اساس آمادگی واقعی شما گرفته شود.
راهکارهایی که به مادران کمک می کند راحت تر به محیط کار بازگردند
مرخصی زایمان معمولا بین شش تا نه ماه طول می کشد. با این حال، برخی مادران، بسته به نوع شغل، میزان حمایت خانواده و شرایط مراقبت از نوزاد، ممکن است احساس کنند که آمادگی بازگشت زودهنگام به محیط کار را دارند. در نهایت اگر به هر دلیلی مجبور به بازگشت زودتر از موعد به محیط کار هستید، راه هایی وجود دارد که این فرآیند را تا حد ممکن برایتان کم فشارتر کند:
- کاهش حجم کار: صحبت کنید که در زمان شروع به کار، حجم وظایف محول شده به شما کمتر باشد.
- امکان دورکاری: در صورت امکان، درخواست دورکاری یا ترکیبی از دورکاری و حضور در محل کار را مطرح کنید.
- تقسیم وظایف خانه: با همسرتان یا سایر اعضای خانواده صحبت کنید تا در خصوص وظایف خانه و مراقبت از نوزاد تقسیم کار صورت بگیرد.
- هماهنگی برای استراحت: مطمئن شوید که امکان استراحت های کوتاه در طول کار برای شما فراهم است.
- آماده سازی ذهنی و عملی: پیش از شروع رسمی، سعی کنید خود را برای فضای کار و وظایف کاری تان آماده کنید.
- امکان شیردهی در محیط کار: برنامه ریزی قبلی برای مدیریت شیردهی در طول ساعات کاری اهمیت دارد. آشنایی با قوانین حمایتی مادران شیرده، مثل امکان استفاده از مرخصی ساعتی برای شیر دادن، ضروری است.
- امکان استراحت در محل کار: اگر در محیط کار فضایی برای استراحت کوتاه، مثلا دراز کشیدن یا بستن چشم ها برای چند دقیقه، وجود داشته باشد، می تواند به تجدید قوای مادر کمک کند.
- انعطاف پذیری شغل: در مشاغلی که با فشار روحی بالایی همراه هستند، صحبت با کارفرما برای کاهش ساعات کاری یا یافتن راه های جایگزین می تواند مفید باشد. اگر بازگشت به کار بعد از زایمان استرس بیشتری را به زندگی اضافه کند یا باعث از بین رفتن تعهدات شود، بهتر است زمان بازگشت به تعویق بیفتد.
یادآوری چند نکته مهم برای مادران وقتی دوباره سر کار می روند
بازگشت مادر به کار بعد از زایمان، موضوع مهمی است که روی کل خانواده تاثیر می گذارد. هم مسائل مالی و هم آرامش روحی خانواده به این تصمیم وابسته است.
- اگر مادر قرار است دوباره مشغول به کار شود، باید بتواند بین شغلش و وقت گذراندن با خانواده تعادل برقرار کند. مثلا نباید وقتی در خانه است، تمام فکر و ذهنش را به کار اختصاص دهد یا برعکس.
- قبل از اینکه مادر کار را رها کند، بهتر است فکر کند که آیا وضعیت مالی خانواده اجازه می دهد که او کار نکند؟
- اگر مادر تصمیم گرفت که به محل کارش برگردد، شاید بهتر باشد به جای ۸ ساعت کار در روز، اول به صورت نیمه وقت کار کند، مثلا با روزی ۳ تا ۷ ساعت. این کار به او و نوزادش کمک می کند تا رفته رفته به شرایط جدید عادت کنند. خیلی از مادران بعد از برگشتن به کار، احساس رضایت می کنند.
- نکته مهم این است که هر چقدر فاصله بین زمان مرخصی زایمان و برگشتن به کار بیشتر باشد، مادر احساس گناه و اضطراب بیشتری می کند و این حس به نوزاد هم منتقل می گردد.
جمع بندی
بازگشت به کار بعد از زایمان یک فرآیند طبیعی و در عین حال چالش برانگیز است. شناخت احساسات و نیازهای خود به عنوان یک مادر، حمایت از محیط کار و مدیریت استرس می تواند به ساده تر شدن این فرآیند کمک کند. هر مادر باید از خود بپرسد که چه زمانی برای او مناسب تر است و برای ایجاد شرایط ایده آل برای خود و فرزندش تلاش کند. در نظر گرفتن همه این نکات و یافتن راهکار برای هر کدام، نشان دهنده آمادگی مادر برای بازگشت به کار است. با این حال، لازم است به یاد داشته باشید که بدن پس از زایمان به هفته ها استراحت نیاز دارد و این دوره بسته به شرایط فیزیکی هر زن متفاوت است. به همین خاطر، صبر و توجه به سلامت خود، همسر و کودک، اولویت دارد.
منبع : آرگا
