غسل یکی از اعمال عبادی مهم در دین اسلام محسوب می شود. این کار به قصد قربت به خدا انجام می شود. در این مطلب قصد داریم شما را با انواع غسل در دین اسلام و علت انجام آن آشنا نماییم.
انواع غسل در اسلام و علت انجام آن
غسل در لغت به معنی شستن می باشد و در اصطلاح معنوی به مجموعه ای از اراده قلبی و اجرای عملی درباره شستن بدن به قصد قربت به خدا گفته می شود. علمای دین اسلام غسل را یکی از اعمال عبادی می دانند که قصد قربت در آن لازم می باشد.
غسل به دو نوع واجب و مستحب صورت می گیرد. غسل واجب شامل موارد زیر است:
- غسل حیض که برای زنان پس از پاک شدن از خون حیض باید انجام شود.
- غسل استحاضه برای زنانی که خون استحاضه می بینند واجب شده است.
- غسل جنابت که به دلیل خروج منی یا آمیزش جنسی باید انجام شود.
- غسل نفاس برای زنان پس از پاک شدن از خون نفاس (خون زایمان) واجب شده است.
- غسل مس میت برای کسی که بدن میت را لمس کرده واجب است.
- غسل میت برای فردی که از دنیا رفته واجب است.
- غسل نذر و عهد به دلیل نذر یا عهد واجب می باشد.
و غسل های مستحبی عبارت است از:
- غسل جمعه
- غسل شب های احیا ماه مبارک رمضان
- غسل زیارت
- غسل توبه
- غسل خورشید گرفتگی
- غسل اعیاد قربان و فطر
- غسل برای شرکت در مراسم خاص و … .
همچنین امام باقر علیه السلام در مورد انواع غسل فرموده اند:
الغُسلُ فی سَبعهَ عَشرَ مَوطِنا :
لیلهِ سَبعهَ عَشرَ مِن شهرِ رَمَضانَ و لیلهِ تِسعَهَ عَشرَ و لیلهِ إحدى و عِشرینَ و لیلهِ ثَلاثٍ و عِشریـنَ ؛ و فیهـا یُرجـى لیلـهُ القَـدرِ و غُسـلُ العِیدَینِ و إذا دَخَلتَ الحَرَمَینِ
و یومٍ تُحرِمُ و یومِ الزِّیارَهِ و یومٍ تَدخُلُ البیتَ و یومِ التَّروِیَهِ و یومِ عَرَفهَ
و إذا غَسَّلتَ مَیِّتا و کَفَّنتَهُ ، أو مَسِستَهُ ، بعدَ ما یَبرُدُ
و یومِ الجُمُعَهِ و غُسلُ الکُسوفِ ، إذا احتَرَقَ القُرصُ کُلُّهُ ، فَاستَیقَظتَ و لَم تُصَـلِّ ؛
فعلَیکَ أن تَغتَسِلَ و تَقضِیَ الصلاهَ و غُسلُ الجَنابَهِ فَریضَهٌ .
غسل در هفده مورد مى باشد :
در شب هفدهم و شب نوزدهم و شب بیست و یکم و شب بیست و سوم [ ماه رمضان ] ؛
که در این شبها [ یا شب بیست و سوم ] احتمال شب قدر مى رود
و غسل عیدین ( فطر و قربان )
و در هنگام داخل شدن به حرمین ( خانه خدا و حرم پیامبر خدا )
و در روز زیارت [ خانه خدا و طواف آن ] و روزى که داخل کعبه مى شوى
و روز ترویه ( هشتم ذى حجّه ) و روز عرفه ( نهم ذى حجّه )
و هرگاه میّتى را غسل دهى و کفن کنى ، یا بعد از آن که بدنش سرد شده باشد، بدنت با او تماس پیدا کند
و روز جمعه و غسل خورشید گرفتگى ، در صورتى که تمام قرص خورشید بگیرد و از خواب بیدار شوى و نماز به جا نیاورده باشى؛ در این صورت باید غسل کنى و نماز را قضا کنى و [ بالاخره ] غسل جنابت واجب است. ( وسائل الشیعه : ۲/۹۳۷/۴ )
غسل چگونه انجام می شود؟
غسل به دو شیوه ترتیبی و ارتماسی انجام می شود. در غسل ترتیبی باید اعضای بدن به ترتیب شسته شود. به این صورت که ابتدا سر و گردن بعد نیمه راست بدن و سپس نیمه چپ بدن شسته می شود.
در غسل ارتماسی همه بدن به یکباره در آب فرو می رود.
علت انجام غسل بر اساس احادیث
در احادیث متعددی به علت انجام غسل اشاره شده است. از جمله:
امام رضا علیه السلام درباره علت انجام غسل جنابت و میت می فرمایند:
عِلَّهُ غُسلِ الجَنابَهِ ، النَّظافَهُ
و تَطهیرُ الإنسانِ نفسَهُ ممّا أصابَهُ مِن أذاهُ و تَطهیرُ سائرِ جَسَدِهِ ··· .
علت غسل جنابت ، پاکیزگى است و این که انسان خودش را از آلودگى اى که به او رسیده و نیز سایر بدنش را پاک کند···. ( بحار الأنوار : ۸۱/۲/۲ )
عِلَّهُ غُسلِ المَیِّتِ أنّهُ یُغَسَّلُ ؛
لأنّهُ یُطَهَّرُ و یُنَظَّفُ مِن أدناسِ أمراضِهِ و ما أصابَهُ مِن صُنُوفِ عِلَلِهِ ؛
لأنّهُ یَلقَى المَلائکهَ و یُباشِرُ أهلَ الآخِرَهِ ··· و عِلَّهٌ اُخرى ؛
أنّهُ یَخرُجُ مِن الأذَى الذی مِنهُ خُلِقَ فَیُجنَبُ ؛ فیَکونُ غُسلَهُ لَهُ
و عِلّهُ اغتِسالِ مَن غَسَّلَهُ أو مَسَّهُ ، فظاهِرَهٌ ؛
لِما أصابَهُ مِن نَضحِ المَیِّتِ ؛
لأنَّ المَیِّتَ إذا خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنهُ ، بَقِیَ أکثَرُ آفَتِهِ ؛
فلذلک یُتَطَهَّرُ مِنهُ و یُطَهَّرُ .
علت غسل دادن میّت آن است که ؛ از آلودگیهاى بیماریهایش و انواع مرضهایى که در وجودش بوده پاک و پاکیزه شود ؛ زیرا او به ملاقات فرشتگان مى رود و با اهل آخرت تماس مى گیرد···
علت دیگرش این است که ؛ منى و نجاستى که انسان از آن آفریده شده است ، در هنگام مرگ از میّت خارج مى شود و جنب مى گردد ؛ پس بدین جهت باید غسل داده شود.
علت غسل کردن کسى که میّت را غسل داده یا او را مسّ کرده ، نیز روشن است ؛
زیرا ترشحات بدن میّت ، به او سرایت مى کند ؛ چه وقتى روح از بدن میّت خارج شود ، بیشترِ آلودگیها و آفات او باقى مى ماند ؛ از این روهم باید او را پاکیزه کرد و هم خود را [از آلودگى هایى که بر اثر تماس با بدن او به انسان مى رسد ] پاک و تمیز گردانید . ( بحار الأنوار : ۸۱/۳/۳ )
از همراهی شما تا پایان مطلب سپاسگزاریم. همچنین پیشنهاد می شود در صورت تمایل برای آشنایی با غسل چله زایمان و احکام استحاضه از این مطالب نیز بازدید نمایید.
منبع : آرگا
