ناهنجاری های روانی در بین کودکان به عنوان تغییرات جدی در روش معمول یادگیری، رفتار یا مدیریت احساسات سبب پریشانی کودک و مشکلات روزمره می شود. در این مطلب به علائم هشدار اختلالات روانی کودکان و انواع آن می پردازیم.
علائم هشدار اختلالات روانی کودکان
بر اساس آمار ارائه شده، در حال حاضر شایع ترین اختلال روانی بچه ها، اختلالات اضطرابی و در پی آن ناهنجاری های رفتاری، خلفی و مصرف مواد می باشند. پژوهش ها نشان می دهد که منشاء اکثر ناهنجاری های روانی بزرگسالی به دوره کودکی و نوجوانی باز می گردد.
به طوری که سه مورد از ده علت اصلی مشکلات خانوادگی و اجتماعی در میان افراد بین ۱۵-۴۴ سال، انواع اختلالات روانی گزارش شده است. در حقیقت کودک هم می تواند مانند بزرگسالان به مشکلات روحی روانی دچار شود ولی علائم آن متفاوت است. اختلالات روانی کودکان به عنوان تغییرات جدی در روش معمول یادگیری، رفتار یا مدیریت احساسات که سبب پریشانی کودک و مشکلات روزمره می شود، تعریف شده است.
امکان شناسایی ناهنجاری های روانی در کودکان برای والدین دشوار بوده در نتیجه اغلب کودکان از درمان به موقع محروم می گردند. کودکان درگیر با این مشکلات بیشتر از کودکان عادی به مراقبت و توجه اطرافیان خود نیاز دارند. از این رو به محض مشاهده کوچکترین علائم به دنبال کمک از یک مشاور و درمان اختلالات روانی بچه ها باشید.
چه علائمی بروز اختلال روانی در کودکان را هشدار می دهند؟
علائم هشدار دهنده بروز اختلالات روانی در کودک شامل موارد زیر می باشد:
- کناره گیری از برقراری روابط اجتماعی
- غمگین بودن دائمی برای دو یا چند هفته
- آسیب زدن به خود یا صحبت درباره انجام آن
- رفتار خارج از کنترل که ممکن است آسیب زننده باشد.
- حرف زدن از مرگ یا خودکشی
- سریعا خشمگین و عصبانی شدن
- تحریک پذیری شدید
- تغییرات در خلق و خو یا شخصیت
- تغییر در عادات غذایی
- کاهش وزن
- مشکلات خواب
- مشکلات تمرکز
- دل درد یا سردرد مکرر
- خودداری از مدرسه رفتن یا ترک تحصیل
- تغییر در عملکرد تحصیلی
انواع اختلالات روانی بچه ها
اختلالات روانی بچه ها یا اختلالات تکاملی که اصولا توسط متخصصین روانپزشکی کودکان درمان می گردند شامل انواع زیر است:
اختلال استرس پس از سانحه
اختلال استرس پس از سانحه نوعی اختلال است که به شکل پریشانی عاطفی طولانی مدت، استرس، خاطرات پریشان کننده، کابوس ها و رفتارها مختل کننده در پاسخ به خشونت، جراحت یا سایر حوادث آسیب زا بروز می یابد.
اختلال اضطرابی
این اختلال در کودکان معمولا به خاطر ترس،نگرانی یا اضطراب مداوم بروز می یابد و توانایی کودک برای شرکت در بازی، فعالیت های مدرسه یا شرایط اجتماعی را با اختلال روبرو می کند. این نوع اختلال اصولا مشکلات اضطرابی، اجتماعی، اضطرابی عمومی و وسواس فکری عملی را شامل می شود.
اختلال طیف اوتیسم
این اختلال نوعی بیماری عصبی است که در ابتدای کودکی معمولا پیش از سه سالگی بروز می یابد. هر چند شدت آن متفاوت بوده ولی معمولا تمام کودکان مبتلا به این اختلال در برقراری ارتباط و تعامل با دیگران با مشکل روبرو هستند.
اختلال کم توجهی- بیش فعالی
در اختلال کم توجهی– بیش فعالی کودک نسبت به اکثر کودکان همسال، مبتلا به بیش فعالی در توجه، تمرکز، کنترل رفتارهای تکانشی یا ترکیبی از این موارد است.
اختلال در خوردن
اختلالاتی نظیر بی اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی ممکن است به اختلال در عملکرد عاطفی و اجتماعی و بروز عوارض جسمی تهدید کننده زندگی برای بچه ها شوند.
اختلال روان پریشی یا اسکیزوفرنی
اسکیزوفرنی نوعی اختلال در ادراک و افکار می باشد که سبب شده فرد ارتباطش را با واقعیت از دست بدهد. این ناهنجاری اغلب از اواخر نوجوانی تا دهه ۲۰ زندگی بروز می کند و شامل توهمات، هذیان ها و افکار و رفتارهای نامنظم می باشد.
اختلال دو قطبی و افسردگی
افسردگی یعنی احساس غم و اندوه مداوم و از دست دادن انگیزه که توانایی عملکرد درست کودک در مدرسه و تعاملات اجتماعی را مختل می کند. در کنار آن اختلال دو قطبی سبب تغییرات خلقی شدید و اوج گیری های شدید رفتاری یا عاطفی می شود که می تواند خطرناک و غیر ایمن گردد.
گزینه های درمانی اختلالات روانی بچه ها
گزینه های معمول درمانی برای کودکان با اختلالات روانی عبارت است از:
۱. روان درمانی
روان درمانی یا رفتار درمانی روشی است برای رفع مشکلات روانی توسط گفتگو با روانشناس یا دیگر متخصصان سلامت روان. معمولا برای خردسالان روان درمانی در قالب آنچه هنگام بازی روی می دهد، صورت می گیرد. در طول روان درمانی کودکان و نوجوانان فرا می گیرند چطور در مورد افکار و عواطف خود حرف بزنند. چطور به آن ها پاسخ داده و چطور رفتارهای جدید و مهارت های کنار آمدن با آن ها را فرا بگیرند.
۲. دارو درمانی
پزشک یا روانپزشک ممکن است داروهای محرک، ضد افسردگی، ضد استرس، ضد روان پریشی یا تثبیت کننده خلق و خو را به عنوان قسمتی از فرایند درمانی کودک تجویز نماید.
با کودک دچار اختلال روانی چگونه رفتار کنیم؟
در این بخش نکاتی برای نحوه برخورد با کودکی که دچار اختلال روانی شده بیان می شود:
- در مورد بیماری و اختلال روانی کودک تان اطلاعات بیشتری کسب نمایید.
- از مشاور خانواده کمک بگیری که در آن با تمام اعضای خانواده به عنوان شریک برنامه درمانی رفتار می گردد.
- درباره چگونگی پاسخ به کودک و کنترل رفتارهای دشوارش از روانپزشک یا روانشناسان راهنمایی بگیرید.
- در برنامه های آموزشی والدین بخصوص برنامه هایی که برای والدین کودکان مبتلا به ناهنجاری های روانی طراحی شده اند، شرکت کنید.
- تلاش کنید مهارت های مدیریت استرس را فرا بگیرید.
- به دنبال روش هایی برای حفظ آرامش و تفریح کودک خود باشید.
- با مدرسه فرزند خود همکاری تا بهترین شرایط برای کودک فراهم گردد.
- تحسین کلامی کودک و در مواقعی هدیه فراموش نشود.
پیشگیری از بروز اختلالات روانی بچه ها
گفتنی است در بعضی مراکز مشاوره و روانشناسی، برنامه هایی تدوین شده که در آن ها اغلب از رویکردهای شناختی رفتاری یا بین فردی و ضمنا استراتژی های پیشگیری مبتنی بر خانواده استفاده شده است. چرا که پژوهش ها نشان می دهد این مداخلات تاثیر زیادی بر پیشگیری و درمان اختلالات روانی بچه ها دارند.
از این رو در صورت وجود مشکلات روانی در خانواده، برای پیشگیری از تاثیر آن بر بچه ها، حتما مشاوره یا مراجعه به پزشک متخصص کودکان را در نظر بگیرید. از دیگر فاکتورهای محافظت کننده هم این است که از قرار گرفتن کودک در معرض خشونت جامعه و درگیری با افراد بزرگسال جلوگیری کنید.
داشتن روابط مستحکم خانوادگی و همسالان برای کودک و آموزش مهارت های سازگاری و کنترل احساسات به کودک از زمان خردسالی توصیه شده است. تجربه نشان داده بچه هایی که یکی از والدین دچار اختلالات روانی است، مقاومت بیشتری در برابر پیشگیری و بهبود ناهنجاری های روانی از خود نشان می دهند.
منبع : آرگا
