دسته ها
سه شنبه ۴ تیر ۱۳۹۸

با نحوه تشکیل خاک آشنا شوید

  • زهرا خانزاده
  • ۲۵ فروردین ۱۳۹۸
  • ۰

از اجزای اصلی خاک ها مواد آلی و معدنی هستند و به طور کلی فرآیند تشکیل خاک در نتیجه تخریب و فرسایش سنگ ها ایجاد می گردند.

لایه بیرونی کره زمین از خاک تشکیل شده است. خاک ها در مناطق مختلف بر اساس شرایط هر ناحیه ای، از لحاظ نوع و ترکیب متفاوت هستند و ممکن است ریز، درشت و یا مخلوطی از هر دو باشند، که نوع مخلوط آن به عنوان خاک خوب شناخته می شود. خاک ها از خردشدگی و تخریب سنگ ها حاصل می شوند و عوامل زیادی در تشکیل خاک ها دخالت دارند.

انواع خاک

چگونگی تشکیل خاک

سنگ های اولیه یا مادر، فعالیت موجودات زنده و پوشش گیاهی(ارگانیسم)، زمان، آب و هوا، همچنین توپوگرافی محل فرسایش از جمله عوامل تشکیل دهنده خاک می باشند، که هر یک از این عوامل نقش موثری در تشکیل و تکامل خاک دارند.

نحوه فرسایش سنگ ها و ایجاد خاک

  • سنگ های اولیه

مرغوبیت و مقدار خاک های تشکیل شده از سنگ های گوناگون نظیر سنگ های رسوبی، آذرین و دگرگونی به کانی های موجود در سنگ، آب و هوا و غیره بستگی دارد. در کشاورزی و صنعت ارزش خاک های تشکیل شده از سنگ های فسفاتی و سیلیکات های آلومینیوم بیشتر می باشد. در مقابل خاک حاصل از فرسایش سنگ های دارای کوارتز و یا دیگر کانی های مقاوم که در اثر تغیییرات شیمیای حاصل می گردند، به دلیل این که ماسه ای و شنی می باشند، برای انجام کشاورزی نامناسب و بی ارزش می باشند.

  • پوشش گیاهی و فعالیت موجودات زنده

خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک ها با توجه به محل تشکیل خاک و میزان مواد آلی حاصل شده در آن به فعالیت موجودات زده و پوشش گیاهی آن منطقه بستگی دارند. مواد آلی موجود در خاک به دلیل ذخیره بیشتر رطوبت، بسیار حائز اهمیت می باشند و خاک ها برای رشد گیاهان به مواد آلی همچون ازت، کربن و ترکیبات نیترژن دار نیاز دارند. نیتروژن و کربن موجود در خاک از طریق فعالیت های باکتری ها و گیاهان حاصل می شود. هوموس ماده کربن داری است، که از بقایای گیاهان بدست می آید و رنگ آن تیره می باشد.

  • زمان

طول مدت هوازدگی و فرسایش با میزان شکستگی و تخریب کانی ها و سنگ ها رابطه مستقیم دارد. به گونه ای که هر چه سنگ ها و کانی ها بیشتر در معرض هوازدگی قرار می گیرند، به همان میزان فرسوده تر می گردند. زمان تخریب و فرسایش هر نوع سنگ با توجه به بافت و کانی های موجود آن متفاوت است مثلا مدت زمان تخریب و خوردشدگی کامل سنگ های رسوبی نسبت به فرسایش کامل سنگ های آذرین کمتر می باشد.

ویژگی خاک کشاورزی و نحوه ایجاد خاک

  • آب و هوا

آب و هوا یا اتمسفر نقش بسزایی در تخریب کانی موجود در سنگ ها دارند و شدت فرسایش به میزان رطوبت و حرارت موجود در اتمسفر بستگی دارد، به نحوی که با افزایش رطوبت و حرارت میزان فرسایش نیز بیشتر می شود.

  • توپوگرافی محل فرسایش

چنانچه محل تشکیل خاک شیب تندی داشته باشد، مواد حاصل از تخریب سنگ ها به وسیله عوامل مختلف همچون آب های جاری به راحتی جابه جا می گردند و از محل اولیه خود به مناطق دیگری حمل می شوند. که در این صورت کمیت و کیفیت مواد آلی موجود در خاک در اثر شستشو تقلیل پیدا می کند. در صورتی که محل خاک تشکیل شده مسطح و صاف باشد، به گونه ای که با تاثیر عوامل مختلف خاک موجود به راحتی از محل خود جا به جا نگردد، فرآیند فرسایش و تشکیل شدن خاک به صورت کامل صورت می گیرد.

تشکیل خاک

مواد تشکیل دهنده خاک:

با توجه به مراحل و شرایط تشکیل خاک می توان خاک ها را به خاک رسی، خاک سیلیتی، خاک ماسه ای و خاک اسکلتی تقسیم کرد، که هر یک از آن ها دارای ذرات تشکیل دهنده مخصوص به خود می باشد. اما به طور کلی موجودات زنده (همچون باکتری ها، قارچ ها، کرم ها)، آب، هوا و مواد سخت مانند کلوئیدها و نمک ها همگی از مواد تشکیل دهنده خاک به شمار می روند.

پیشنهاد می کنیم از سایر مقالات ما در زمینه تشکیل فسیل و نیز تشکیل باد دیدن نمایید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
مطالب پیشنهادی
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.