بسیاری از خانم های باردار در طول این دوران احساسات و عواطف مختلفی مثل غم، اضطراب و ترس را تجربه می کنند. این روال تا حدودی طبیعی بوده ولی گاه شدت یا مدت عواطف منفی به سلامت مادر و جنین آسیب وارد می کند. به این ترتیب روانشناسی دروان بارداری اهمیت پیدا می کند.
اهمیت روانشناسی دوران بارداری
دوران بارداری برای هر خانمی شیرینی های خاص خود را دارد و یک تجربه منحصر به فرد محسوب می شود ولی با چالش ها و نگرانی ها خاص خود نیز همراه است. تصور بر این است که در دوران بارداری احساس خوشبختی و شادی همیشگی باشد ولی این طور نیست برخی احساسات منفی در این دوران با خانم های باردار همراه می شود.
بیشتر خانم ها در این مسیر احساسات و عواطف مختلفی مثل غم، استرس و ترس را تجربه می کنند. اگرچه این روال تا حدی طبیعی است ولی گاهی شدت یا مدت این احساسات منفی به حدی است که سلامت جسم و روان مادر و جنین را تحت تاثیر قرار می دهد.
به ویژه اگر یک زوج در زندگی تحت فشار روانی باشند یا سابقه اختلالات روانی داشته باشند. از این رو اگر فرایند بارداری با چالش همراه شود این استرس ها بیشتر می شود. مشکلات روانشناختی و ارتباطی این دوره خیلی شایع بوده و تقریبا از هر پنج مادر یک نفر در حین بارداری یا بعد از زایمان مشکلات روانشناختی پیدا می کند و حدود ۱۰ درصد خانم ها در این دوران اختلالات هیجانی جدی مثل اضطراب و افسردگی پیدا می کنند. این مطلب پیرامون اهمیت روانشناسی دوران بارداری صحبت می کند.
بارداری بر سلامت روان خانم باردار چه تاثیری دارد؟
همانطور که اشاره شد مشکلات روانشناختی و ارتباطی این دوره خیلی شایع است و تقریبا هر ۵ مادر باردار ۱ نفر در حین بارداری یا پس از زایمان مشکلات روانشناختی پیدا می کند. حدود ۱۰ درصد خانم ها در این دوران به اختلالات هیجانی جدی مثل اضطراب و افسردگی مبتلا می شوند.
بارداری و داشتن نوزاد برای همه هیجان انگیز است ولی چالش ها و نیازهای خاص خود را به همراه دارد. حتی اگر قبل از این هرگز مشکلات سلامت روان را تجربه نکرده باشید، تغییرات فیزیکی، عاطفی و هورمونی بارداری و بعد از تولد نوزاد می تواند محرکی برای بیماری های روانی باشند.
رایج ترین مشکل سلامت روان در دوره حاملگی و بعد از زایمان، افسردگی و اضطراب می باشد. در دوره بارداری حدود دوازده درصد خانم ها افسردگی و حدود ۱۳ درصد اضطراب را تجربه می کنند. این ارقام بعد از زایمان و در اولین سال تولد نوزاد به ۱۵-۲۰ درصد می رسد.
کدام افراد نیازمند روانشناسی بارداری هستند؟
روانشناسی بارداری برای هر خانمی در این مرحله اهمیت دارد به ویژه اگر در معرض خطر ابتلا به مشکلات روانشناختی یا سازگاری شخصی باشد و قصد بارداری دارد. با این وجود هدف عمده روانشناسی بارداری عبارت است از:
- افرادی که هنوز برای پذیرش نقش والد بودن آمادگی پیدا نکرده اند.
- افرادی که در حال حاضر مشکلات روانشناختی دارند یا سابقه ابتلا به این مشکلات را داشته اند و باردار هستند.
- افراد مبتلا به افسردگی اساسی، دو قطبی، استرس بعد از سانحه، ناسازگاری زناشویی و موارد این چنین که قصد بارداری دارند.
- افرادی که در خانواده آن ها سابقه ابتلا به اختلالات هیجانی طول بارداری و بعد زایمان وجود دارد.
در روانشناسی این دوران چه مواردی بررسی می شود؟
از جمله مواردی که در روانشناسی بارداری مورد بررسی قرار می گیرد عبارت است از:
- استرس ها و فشار روانی افراطی
- مشاوره قبل از باردرای
- اضطراب بخصوص خانم هایی که نگرانی زیادی در مورد بارداری یا کودک خود دارند.
- افسردگی یا غمگینی دائمی
- ترس از بارداری و زایمان به ویژه زایمان طبیعی
- مشکلات خواب
- وسواس بارداری
- مشکل در پذیرفتن نقش مادری
- ناسازگاری و تعارضات زناشویی در دوره بارداری و بعد زایمان
- مشکلات بین فردی و خانوادگی که به والدین فشار روحی وارد می کند.
- واکنش به زایمان آسیب زا
- توصیه های دارویی برای افرادی که برای سابقه مشکل روانی خود دارو استفاده می کنند.
در روانشناسی مادران باردار چه سوالاتی مطرح می شود؟
از جمله سوالاتی که در روانشناسی بارداری مطرح می شود عبارت است از:
۱. در گذشته مشکل سلامت روان داشته ولی اکنون خوب هستید؟
اگر خانم باردار در گذشته مشکل سلامت روان داشته ولی درمان شده و در حال حاضر احساس خوبی دارد بهتر است این اطلاعات را در اختیار پزشک یا مامای خود قرار دهد. شدت شرایط قبلی به مدیریت درمان شما بستگی دارد. تغییرات فیزیکی و عاطفی، چالش ها و نیازهای کودک، دوره بارداری و تولد نوزاد می توانند سبب بازگشت دوباره احساسات منفی در خانم باردار گردند.
اگر فرد بیماری های روانی جدی مانند اسکیزوفرنی، اختلال دو قطبی، افسردگی شدید منتج به بستری در بیمارستان، روانپریشی، اختلال اضطرابی شدید مثل وسواس فکری عملی داشته باشد باید هر چه سریع آن را به پزشک خود اطلاع دهد.
چرا که خطر برگشت بیماری های روانی در دوره بارداری و بعد از زایمان خیلی بالا است.
۲. در حال حاضر مشکلات سلامت روان دارید؟
از سوالات دیگری که روانشناس مطرح می کند این است که آیا فرد در حال حاضر دچار مشکلات روان شده است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ باید آن را به پزشک خود اطلاع دهید. بعد از اطلاع از بارداری توصیه شده داروها را مطابق روال تجویز شده مصرف نموده و هرگز به طور ناگهانی مصرف داروها را قطع نکنید.
پزشک زنان در همراهی با روانپزشک، طرح مراقبت درمانی مناسبی در مورد داروهای شما مشخص می کند. اگر در حال حاضر احساسات منفی زیادی تجربه می کنید باید آن را به روانپزشک و پزشک زنان اطلاع دهید. این متخصصان در همکاری با شما بهترین طرح درمانی را جهت مراقبت از مادر و جنین ارائه می دهند.
۳. آیا از نزدیکان شما کسی افسردگی شدید دارد؟
اگر یکی از وابستگان نزدیک مثل والدین یا خواهر و برادر شما دچار افسردگی شدید منتج به سابقه بستری در بیمارستان بوده باشد یا قبل از این روان پریشی داشته است این موضوع را باید حتما به پزشک یا ماما اطلاع دهید. زیرا بر سلامت روان و روانشناسی مادر باردار می تواند تاثیرگذار باشد.
این مسئله به ویژه در شرایطی که مادر یا خواهر سابقه افسردگی شدید دوره بارداری یا بعد از زایمان داشته اند، اهمیت بیشتری می یابد. جدا از سابقه شخص شما، وجود چنین روابطی می تواند ریسک ابتلا به مشکلات سلامت روان مادر باردار را ارتقا دهد.
در پایان از همراهی شما سپاسگزاریم. همچنین پیشنهاد می شود برای اطلاع از علت افسردگی دوران بارداری و دلایل تغییر رفتار در بارداری از این مطالب هم بازدید نمایید.
منبع : آرگا
