پایین آمدن جنین در بارداری به شرایطی اطلاق می شود که سر نوزاد رو به پایین و در ناحیه لگن قرار بگیرد. این وضعیت به معنای آماده شدن برای بارداری است. در این شرایط به طور معمول زن باردار فشار و درد زیادی در قسمت لگن و مثانه خود حس می کند. نشانه های پایین آمدن جنین در دوران بارداری در هر شخصی با شخص دیگر فرق می کند. گاهی اوقات ممکن است پایین آمدن سر جنین در بارداری در ماه های ابتدایی رخ دهد. در ادامه مطلب با علائم و عوارض پایین آمدن جنین در بارداری بیشتر آشنا خواهیم شد.
منظور از پایین آمدن جنین در بارداری چیست؟
پایین آمدن جنین در بارداری به وضعیتی گفته می شود که سر نوزاد به طرف داخل لگن و رو به پایین قرار داشته باشد. زمان بروز این وضعیت برای هر شخصی متفاوت است. اما این مسئله می تواند ۲ تا ۴ هفته پیش از زایمان رخ دهد. در حقیقت اکثر خانم ها پس از زایمان اول خود این احساس را درست پیش از به دنیا آمدن نوزاد تجربه می کنند. برخی شرایط نشان می دهد که عدم پایین آمدن سر جنین چند هفته پیش از زایمان در زنانی که چند بارداری را پشت سر گذاشته اند به سازگاری ماهیچه های لگن با شرایط زایمان ارتباط دارد.
نشانه های پایین آمدن جنین در بارداری
علائم پایین آمدن جنین در بارداری برای هر کسی متفاوت است. در برخی افراد پایین آمدن جنین با یک حرکت کاملا ناگهانی رخ می دهد. در حالی که برخی دیگر متوجه این مسئله نمی شوند. پایین آمدن جنین در بارداری باعث می شود تا مادر حس کند شکمش کمی سبک شده است. این موضوع به علت قرار گرفتن سر نوزاد در قسمت پایین لگن است. به شرایطی که با آن فضای شکم بیشتر می شود در اصطلاح وضع حمل می گویند. از شایع ترین نشانه های پایین آمدن جنین می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. کاهش مشکلات گوارشی و بیشتر شدن اشتها
به طور معمول با پایین آمدن جنین در بارداری سوزش سر دل بهتر می شود. به همین خاطر فشار اندکی به معده وارد می شود. در این شرایط معمولا مادران باردار بیشتر از سایر اوقات هوس غذاهای گوناگون می کنند. به بیان دیگر می توان گفت اشتهای آن ها تا حد قابل توجهی افزایش پیدا می کند.
۲. درد لگن
یکی از نشانه های پایین بودن جنین در بارداری احساس درد در ناحیه لگن است. در حقیقت فشار سر نوزاد به رباط های لگن باعث ایجاد درد در این قسمت می شود. به طور معمولا این دردها آن چنان شدید نبوده و همیشگی و منظم نیستند.
۳. تکرر ادرار
پایین بودن شکم در بارداری می تواند به مثانه فشار زیادی وارد کند و این مسئله باعث می شود تا فرد باردار نیاز به ادرار کردن داشته باشد.
۴. افزایش فشار لگن
پایین بودن جنین در بارداری فشار شکم را تا حد زیادی کاهش می دهد. اما این موضوع موجب می شود فشار درون لگن در بیشتر زنان افزایش پیدا کند. در این شرایط ممکن است شخص در راه رفتن درگیر مشکل شود و حس کند چیزی در میان پاهایش قرار گرفته است.
۵. بزرگ شدن بخش پایینی شکم
پایین بودن جنین در بارداری باعث می شود تا او در قسمت پایین شکم قرار بگیرد. معمولا در این بخش پایینی شکم بزرگ تر می شود.
۶. تنفس آسان تر
هنگامی که سر نوزاد به طرف پایین حرکت می کند، فضای داخلی شکم افزایش پیدا می کند و این امر باعث می شود تا مادر فشار اندکی روی دیافراگم خود حس کند.
۷. افزایش ترشحات
یکی از علائم پایین آمدن جنین در بارداری، افزایش ترشحات واژن است. در این شرایط فشار زیادی به دهانه رحم وارد می شود. این موضوع به گشاد شدن دهانه رحم برای شروع زایمان کمک زیادی می کند. در هفته های آخر بارداری ترشحات واژن بیشتر می شود. به همین دلیل تکه هایی از مخاط غلیظ از بدن زن باردار خارج می شود.
عوارض پایین آمدن جنین در بارداری چیست؟
پایین آمدن جنین در هفته های آخر بارداری به تسهیل زایمان طبیعی کمک زیادی می کند. این شرایط می تواند برای مادر عوارض و مشکلاتی را به همراه داشته باشد. اگر پایین آمدن جنین در ماه های ابتدایی بارداری رخ دهد، می تواند به زایمان زودرس و سقط جنین منجر شود. در این شرایط زن باردار باید به طور کامل استراحت کند و تحت نظر پزشک باشد. مهم ترین عوارض و خطرات پایین بودن جنین در هفته های آخر بارداری عبارتند از:
- تکرر ادرار
- کمر درد
- هموروئید
- مشکل در راه رفتن
- درد لگن
انواع موقعیت های پایین آمدن جنین در بارداری
زمان زایمان سر جنین باید از طریق لگن به کانال واژن وارد شود. از آن جایی که بخش های مختلف جمجمه پهن تر و باریک تر از بقیه هستند، به همین دلیل برخی موقعیت ها این مسیر را از دیگر موقعیت ها ساده تر می کنند.
- استخوان پس سر قدامی: این موقعیت جزو رایج ترین موقعیت ها است و به معنای این است که جنین سر خود را به سمت پایین می اندازد. سپس پشت خود را روی شکم شما قرار داده و چانه اش را در سینه اش فرو می دهد.
- استخوان پس سر خلفی: این وضعیت بدان معناست که سر جنین به طرف پایین اما در جهت مخالف است. در این حالت پشت کودک در پشت شما قرار گرفته است.
قدامی یک موقعیت ایده آل برای زایمان واژینال بدون عوارض است. زمانی که چانه کودک جمع می شود به باریک ترین بخش سر او کمک می کند تا بتواند از کانال زایمان عبور کند. موقعیت خلفی می تواند به معنی زایمان سخت تر و طولانی تر باشد. گاهی اوقات فرد به سزارین یا خلاء فورسپس نیاز دارد.
حتی اگر در اوایل زایمان جنین عقب است، ممکن است در طول این پروسه بچرخد. زیرا انقباضات رحم می تواند جنین را در رحم حرکت دهد. برخی نوزادان در زمان زایمان کاملا به سمت جلو می چرخند. اما برخی دیگر از سمت عقب متولد می شوند.
موقعیت های جنینی در زمان زایمان
متخصص با استفاده از ترازو به تعیین موقعیت جنین و حالات او در رحم مادر می پردازد. برخی پزشکان مقیاس سه نقطه ای و برخی دیگر مقیاس پنج نقطه ای را برای این کار انتخاب می کنند. مقیاس پنج نقطه ای پرکاربردتر و سنتی تر است. مقاله ای در سال ۲۰۱۵ آن را به عنوان سیستمی توصیف می کند که لگن را در بالا و پایین ستون فقرات ایسکیال به یک پنجم تقسیم می کند. خارهای ایسکیال روی لگن قرار گرفته اند. زمانی که جنین برای زایمان آماده است، سرش با ستون فقرات ایسکیال کاملا هم سطح می شود.
مقیاس پنج نقطه ای از ۵- تا ۵+ به این معنا است که از هر قدم به جلو روی این مقیاس بدان معنا است که نوزاد یک سانتی متر به تولد خود نزدیک تر است. پیش از قرارگیری رو به پایین جنین، یک زن ممکن است در سطح ۵- قرار داشته باشد. زمانی که سر او به سمت پایین قرار بگیرد می تواند در سطح صفر باشد. زمانی که نوزاد در کانال واژن قرار بگیرد ممکن است زن باردار در سطح ۵+ قرار داشته باشد. برای اینکه تخمین زده شود باید که زن باردار در کدام موقعیت زایمانی قرار دارد، پزشک می تواند واژن زن را معاینه کرده و سر نوزاد را حس کند.
تحریک جنین برای قرار گرفتن در موقعیت رو به پایین
پیاده روی می تواند برای حرکت رو به پایین نوزاد مناسب باشد. اگر زمان زایمان جنین نزدیک است، اما جنین هنوز متولد نشده است، خانم باردار می تواند از فعالیت های زیر برای پایین آمدن جنین خود استفاده کند:
- کج شدن لگن
- پیاده روی
- چمباتمه زدن
- نشستن روی توپ زایمان
تمام این فعالیت ها به باز شدن باسن و کشش عضلات لگن کمک می کنند. علاوه بر این می تواند جنین را تحریک کند که در درون لگن قرار بگیرد.
منبع : آرگا
