درخت خزان کننده صنوبر رشد سریعی داشته و عمر آن کوتاه است. اگر آفات به این درخت هجوم ببرند، مانع از رشد این درخت که یک منبع مهم تولید چوب است، می شود. از این رو تصمیم گرفتیم در این مطلب شما را با انواع آفات درخت صنوبر آشنا نماییم تا نسبت به رفع آن ها سریعتر اقدام کنید.
انواع آفات درخت صنوبر
صنوبر درختی خزان کننده است که رشد سریع و عمر کوتاهی دارد. این درخت به فرم ستونی یا منشعب می روید. در نواحی با تابستان های خنک و زمستان های سرد رشد درخت صنوبر خوب است و معمولا در کنار رودخانه یا نواحی با رطوبت کافی خاک، یافت می شود. این درخت دارای گونه و واریته های مختلفی است.
از جمله گونه های آن می توان به پده، سپیدار، شالک و سفید پلت اشاره کرد. صنوبرها برای حاشیه کاری، کشت توده ای، پوشاندن در اقالیم سرد و باغ های کوهستانی و کشت موقت مورد استفاده قرار می گیرند. از این درخت در باغات شمال کشور و دیگر نواخی به عنوان بادشکن استفاده می شود.
از آنجا که این درخت با آفات مختلفی روبرو می شود که مانع از رشد مطلوب صنوبر می شوند در ادامه قصد داریم شما را با انواع آفات درخت صنوبر آشنا نماییم.
۱. شته مومی
شته مومی یکی از مهمترین آفات درخت صنوبر در اغلب نقاط کشور می باشد. استان های کردستان، آذربایجان، همدان، زنجان و … کانون دائمی این آفت می باشند. وضعیت اقلیمی مناسب، کشت گسترده صنوبر به ویژه صنوبرهای حساس به این آفت موجب شده شته مومی صنوبر در این نواحی متمرکز گردد.
درختان صنوبری که مورد حمله شته مومی قرار می گیرند، تضعیف شده به طوری که برگ ها زرد و خزان زودرس پیدا می کنند. شدت خسارت آفت مذکور در سال های کم باران، خشک و نیمه خشک از سال های پر باران شدیدتر است. این آفت بدنی بیضی شکل دارد. طول آن حدود ۲ میلی متر و پهنای آن یک میلی متر می باشد.
رنگ بدن شته زرد متمایل به قهوه ای است. رنگ بچه که به آن ها پوره اطلاق می شود، سبز مایل به زرد است. این شته روی تنه و شاخه های صنوبر و زیر یک لایه ترشحات مومی تاول مانند زندگی می کند و از روی صنوبر به روی گیاه دیگری نمی رود. شته مومی در زمستان به شکل حشره کامل ماده و بدون بال و زیر جوانه ها و شکاف تنه یا حتی در بخش ریشه درختان زنده می ماند.
و در ابتدای بهار از پناهگاه خارج و توسط باد جابجا می گردد و روی پوست درختان صنوبر مستقر می شود. بعد شروع به مکیدن شیره گیاهی می کند. شته بچه زایی کرده و سریعا زیاد می شود. این آفت هر سال ۱۵ نسل تولید می کند. در اثر مکیدن شیره گیاهی روی پوست درختان صنوبر لکه هایی ایجاد می شود و برآمدگی های مومی روی پوست شاخه های آلوده تشکیل می گردد.
با شدت یافتن خسارت، رشد درخت متوقف شده و برجستگی هایی از یک ماده چسناک مشابه تاول روی بخش های آلوه ایجاد می شود. در آلودگی های شدید پوست درخت زیر تاول ها پنهان می گردد. به دلیل ترشح ماده قندی از شته، مورچه و دیگر حشرات به محل آلوده جلب شده و با شدید شدن میزان آلودگی، درخت صنوبر به مرور ضعیف می شود.
قابل ذکر است در زمستان تقریبا گرم، شته های بیشتری موفق به زمستان گذارنی شده از این رو در بهار شته های بیشتری روی درختان صنوبر مستقر می گردند. اگر در بهار بارندگی کم و هوا خشک و بدون تغییرات زیاد باشد این آفت شدیدتر می شود. درختان ضعیفی که به طور منظمی آبیاری نشوند، یا درختانی که در خاک سنگین رسی کشت شده اند، خسارت بیشتری می بینند.
برای کنترل آفت شته مومی موارد زیر توصیه می شود:
- کشت ارقام مقاوم به آفت شته
- آبیاری منظم و عدم کشت درختان صنوبر در خاک های سنگین رسی
- کنترل بیولوژیکی به طور مثال در همدان نوعی مگس ریز قهوه ای رنگ در محل تجمع آفت شته تخم می گذارد و کرمینه آن با خوردن بچه های شته سبب از بین رفتن آن ها می گردد. کفشدوزک و بالتوری قهوه ای هم موجب از بین رفتن این آفت می گردند.
- کنترل شیمیایی با سم پاشی و در صورت رعایت نکات مدیریتی، استفاده از سم پاشی نیز نیست.
۲. شته برگ تبریزی
از دیگر آفات درخت صنوبر شته برگ تبریزی می باشد. این شته به رنگ زرد مایل به سبز بوده و لکه های کم و بیش بزرگی به رنگ سیاه در پشت آن دیده می شود. شاخک ها سبز رنگ و فقط انتهاب بندها و بند ششم تیره است. انتهای بدن شته سبز روشن و گاه اندکی تیره است و به واسطه ساختار مخصوص دکمه ای شکلش کاملا مشخص می باشد. حشره ماده به دلیل داشتن تعداد زیادی عضو حسی روی ساق پای عقب و بند آخر خرطوم طویل مایل به راحتی قابل تشخیص می باشد.
این شته زمستان را به شکل تخم در کنار جوانه های درخت سپری و نوزاد شته موسس از فروردین با باز شدن جوانه های صنوبر دیده می شود. در مرداد ماه معمولا برخی از این شته ها به شکل بالدار در آمده و با پروازشان سبب انتشار و پخش آفت می شوند. جمعیت و شدت تولید مثل این شته در ماه های گرم کاهش می یابد.
حشرات ماده بعد از جفت گیری تخم های شان را روی شاخه های صنوبر و کنار برجستگی های جوانه های سال بعد قرار می دهند. این آف روی برگ و سرشاخه های جوان صنوبر فعالیت دارد و هیچ نوع گال یا پیچیدگی ایجاد نمی کند. اما ترشحات شیره آن خیلی زیاد و برگ های براق که در پی آن مورچه ها جذب می شوند.
هجوم شدید این شته موجب ضعیف شدن نهال ها و خزان برگ آن ها می گردد. در صورت لزوم برای مبارزه شیمیایی از شته کش استفاده به ویژه نهالستان سمپاشی شود.
۳. شته پده
از آفات دیگر درخت صنوبر شته پده می باشد که در مناطقی همچون دزفول، اهواز، خرمشهر، کاشان و دیگر نواحی گرم کشور دیده می شود. میزبان های این شته پده و صنوبر گونه افراتیکا می باشد. رنگ شته سبز است. شته های بکرزا در خوزستان همزمان با باز شدن جوانه های پده که از گونه های صنوبر است نمایان شده و تا اواخر دی به همین شکل در پشت برگ ها و روی جوانه های درخت تولید مثل می کنند.
در ماه های گرم سال جمعیت شته کاهش یافته و به بخش های خنک و سایه درخت پناه می برد. در آبان و آذر ماه مجددا جمعیت این آفت افزایش پیدا می کند و با سرد شدن هوا به تدریج به سمت شاخه های رو به آفتاب جلب می شود. از اواخر دی تا اوایل اسفند ماه برای مدت اندکی برگ های درخت خزان کرده و نمی توان شته های بکرزا را روی میزبان پیدا کرد.
در این زمان تعدادی شته بکرزا در بین لانه های برگی که با چسباندن دو برگ توسط لارو پروانه ها ایجاد می شود روی زمین ریخته و دیده می شوند. در حقیقت همین شته ها می باشند که بقای نسل آفت در سال های بعد را برعهده دارند.
۴. سوسک برگ خوار
حشره کامل و لارو این سوسک برگ خوار از آفات مهم دیگر درخت صنوبر در خزانه ها و نهالستان ها محسوب می شوند. حشره کامل این گونه، سوسکی به طول ۱۰-۱۲ میلی متر با بالپوشی به رنگ قرمز نارنجی می باشد که در انتهای آن لکه سیاه رنگ دیده می شود. سوسک برگ خوار صنوبر زمستان را به حالت حشره کامل زیر کلوخ ها، علف های هرز و پوست تنه درختان می گذارند و در بهار بعد از تغذیه از جوانه ها و برگ های جوان صنوبر تخم های نارنجی اش را روی برگ و شاخه های صنوبر به صورت توده ای قرار می دهد.
لاروها بعد از ۶-۷ روز از تخم بیرون آمده و شروع به تغذیه از برگ های درخت صنوبر می کنند. برای مقابله با این آفت در روش مکانیکی حشرات کامل و لاروها را از روی برگ های درخت جمع آوری و معدوم می کنند. در مبارزه شیمیایی در خزانه ها به کمک ترکیبات حشره کش مانند دیازینون و گوزاینون آفت سوسک برگ خوار را از بین می برند.
۵. سوسک چوب خوار
از افات مهم دیگر درخت صنوبر سوسک چوب خوار می باشد. لارو این سوسک از تنه و ناحیه کامبیوم درخت تغذیه می کند. حشره کامل سوسک کوچکی به طول ۱۰-۱۲ میلی متر و به رنگ سیاه مات است که روی هر بالپوش آن ۵-۶ لکه زرد رنگ دیده می شود. لارو حشره سفید، بدون پا و بخش جلویی بدن متورم می باشد.
تخم حشره به طول ۱ و عرض نیم میلی متر و در ابتدا به رنگ زرد لیمویی است. حشرات کامل در اواخر خرداد تا اواسط تیرماه نمایان شده و بعد از جفت گیری در اواخر تیر ماه تخم ها را در ارتفاع ۲-۲.۵ متری روی شاخه و شکاف چوب ها می گذارند. لارو ها پس از ده روز از تخم بیرون آمده و پوست درخت را سوراخ و به زیر پوست نفوذ و در آنجا شروع به تغذیه می کنند.
در این زمان شیره نباتی به رنگ تیره در سطح پوست درخت دیده می شود. دوره لاروی حشره دو ساله بوده و لاروها درون چوب صنوبر دالان های نامنظمی ایجاد و در بهار پس از ۱۵-۲۰ روز دوره شفیرگی به حشره بالغ تبدیل می شوند و باایجاد سوراخ هایی از آن بیرون می آیند. درختان جوان غالبا خشک شده و درختان مسن صنوبر نیز ضعیف و ناتوان شده و با وزش باد می شکنند. علت اصلی حمله آفت سوسک چوب خوار به درختان صنوبر تنش خشکسالی و کم آبی گزارش شده است.
برای مقابله با این آفت از دو روش مکانیکی و شیمیایی استفاده می شود. در روش مکانیکی موارد زیر توصیه می شود:
- کاشت نهال های سالم و ترک نخورده
- آبیاری منظم و جلوگیری از بروز تنش خشکی
- شخم عمیق زمین قبل از کشت
- آغشته کردن تنه درختان صنویر از محل طوقه تا ارتفاع ۲-۲.۵ متری با استفاده از آب آهک در اواخر اردیبهشت
در مباره شیمیایی بدلیل فعالیت لارو در زیر تنه و اعماق پوست کار دشوار است. از این رو مبارزه شیمیایی فقط بر علیه لاروهای خارج شده از تخم و در ضمن لاروهای تازه وارد شده به زیر پوست صورت می گیرد. که زمان آن اواسط خرداد تا اواسط مرداد است. بدین منظور از سموم دی متوات، اکسی دمتون متیل و پاراتیون متیل به مقدار یک در هزار استفاده می شود. برای اطمینان ۱۵-۲۰ روز بعد سم پاشی تکرار شود.
۶. پروانه مینوز
خسارت آفت پروانه مینوز به صورت تغذیه از بافت پارانشیم برگ صنوبر می باشد. حشره کامل شب پره ای می باشد که خاکستری رنگ بوده با عرض بال حدود ۸.۵-۹ میلی متر. لاروهای جوان سفید رنگ و لاروهای کامل زرد رنگ به طول ۳-۴ میلی متر می باشند. این حشره زمستان را به شکل شفیره درون برگ ها سپری و سالیانه ۲-۳ نسل دارد.
در بهار حشره ماده بعد از جفتگیری تخم هایش را زیر برگ قرار داده و لاروها بعد از خروج، به برگ ها نفوذ کرده و شروع به تغذیه از بافت پارانشیم بین دو اپیدرم بالایی و پایینی برگ صنویر می کند. بعد در آنجا با تشکیل پیله ای به شفیره تبدیل می شود. برای مقابله با این آفت از آنجا که زمستان گذرانی حشره درون برگ های آلوده افتاده می باشد، جمع آوری و سوزاندن برگ های خزان شده در پاییز توصیه می گردد.
در صورت نیاز به مبارزه شیمیایی هم می توان از حشره کش های فسفره نفوذی نظیر دیپترکس به نسبت ۵.۱ در هزار یا دیازینون ۶۰ درصد به نسبت یک در هزار استفاده نمود.
۷. کرم سفید ریشه
خسارت اصلی آفت کرم سفید ریشه با تغذیه لاروها از ریشه درخت صنوبر می باشد. ضمنا حشرات کامل از برگ ها تغذیه می کنند. حشره کامل سوسکی به طول ۳۰-۳۵ میلی متر به رنگ قهوه ای شکلاتی با خال های سفید رنگ می باشد و لارو آن موسوم به کرم سفید ریشه به طول ۶۰-۸۰ میلی متر قوسی شکل به رنگ سفید مایل به خاکستری است.
حشرات کامل با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه از اواخر خرداد تا اواخر تیرماه نمایان می شوند و ماه ها تخم های خود را روی خاک قرار داده و بعد از ۳-۴ هفته تمام لاروها از تخم خارج شده و اول ریشه های جوان و سطحی و در سنین بعدی لاروی از ریشه های عمقی به تغذیه می پردازند. این آفت در سا سه نسل تولید می کند.
برای مقابله با این آفت از آفات درخت صنوبر ، جمع آوری و از بین بردن حشرات کامل توسط نور چراغ در شب و بیل کاری پای درختان برای جمع آوری و رفع لاروها توصیه شده است. همچنین هر سال ۲۵-۳۰ روز پس از ظهور حشرات کامل مبارزه شیمیایی نیز انجام می شود.
در خاتمه اگر علاقمند هستید تا از آفات درختان دیگر از جمله آفات درخت زیتون و آفات درخت انجیر اطلاع داشته باشید، روی لینک ها کلیک کنید.
منبع : آرگا
