کودکی که فرصت انتخاب دارد به مرور یاد می گیرد مسئولیت های انتخاب های خود را هم بپذیرد. اگر علاقمندید تا بدانید حق انتخاب دادن به کودک چه فوایدی دارد و چطور آن را آموزش دهید. با ادامه مطلب همراه ما باشید.
حق انتخاب دادن به کودک؛ فواید، اصول و اشتباهات رایج والدین
حق انتخاب دادن به کودک یکی از اصول مهم تربیتی فرزندان می باشد که می تواند سبب توسعه مهارت های تصمیم گیری و افزایش اعتماد به نفس آن ها شود. کودکی که فرصت انتخاب کردن دارد به مرور یاد می گیرد مسئولیت های انتخاب خود را هم بپذیرد.
شاید انتخاب یک اسباب بازی، انتخاب رنگ لباس یا نوع بازی از نگاه بزرگسال یک مسئله ساده باشد ولی همین انتخاب های کوچک می تواند یک تمرین ارزشمند برای شکل گیری استقلال، اعتماد به نفس و مهارت تصمیم گیری کودک باشد.
منظور از حق انتخاب کودک چیست؟
کودکان در دنیای امروز با انتخاب ها و موقعیت های مختلفی روبرو می باشند. آموزش تصمیم گیری و حق انتخاب یک مهارت مهم زندگی است. این مهارت صرفا با نصیحت و آموزش مستقیم به وجود نمی آید.
کودکان بایستی فرصت تجربه کردن، انتخاب کردن، اشتباه کردن و تلاش دوباره را داشته باشند. یکی از محیط های مناسب برای تمرین این مهارت، بازی می باشد. به ویژه بازی های فکری و بازی هایی که کودکان با مسئله، قانون، گزینه های مختلف و پیامد انتخاب ها روبرو می شوند.
حق انتخاب کودک به این معنی نیست که او در همه مسائل زندگی هر کاری که دوست دارد انجام دهد. والدین همچنان مسئول مشخص کردن مرزهای ایمنی، سلامت و قوانین اساسی خانواده می باشند. حق انتخاب به این معنی است که کودک در محدوده امن و متناسب با سن خود بتواند در مورد برخی مسائل تصمیم بگیرد.
به طور مثال از کودک بپرسید که دوست دارد امروز بازی پازل انجام دهد یا توپ بازی؟ یا این که دوست دارد کدام لباسش را بپوشد.
پیشنهاد انتخاب های محدود و متناسب با سن کودک توسط کارشناسان این حوزه توصیه شده است. با افزایش سن به تدریج پیچیدگی تصمیم گیری ها را می توان بیشتر کرد و میزان حمایت والدین را تقلیل داد.
چرا حق انتخاب کودکان اهمیت دارد؟
تصمیم گیری از مهارت های مهم زندگی می باشد. کودکان در سال های اول زندگی بارها با موقعیت هایی روبرو می شوند که بایستی بین چند گزینه انتخاب نمایند. این انتخاب ها به تدریج به کودک کمک می کنند یاد بگیرد گزینه های مختلف را بشناسد.
در مورد انتخاب هایش فکر کند. پیامد احتمالی هر تصمیمی را در نظر بگیرد. بین گزینه ها به مقایسه بپردازد. مسئولیت انتخاب خود را قبول کند. برای رسیدن به هدف برنامه ریزی نماید. مهارت های مربوط به برنامه ریزی، تمرکز، انعطاف پذیری ذهنی، کنترل تکانه و تصمیم گیری در دسته مهارت هایی هستند که در رشد کارکردهای اجرایی مغز موثر هستند.
این مهارت ها در ابتدای تولد کاملا شکل گرفته نبوده و در طول رشد توسط تجربه و تمرین تقویت می شوند.
چگونه حق انتخاب را به کودک آموزش دهیم؟
آموزش حق انتخاب نبایستی به معنی کنار کشیدن کامل والدین باشد. بایستی یک چارچوب امن و مناسب سن کودک ایجاد شود. بدین منظور انتخاب های کوچک کودک را جدی بگیرید. برای شروع لازم نیست تصمیمات بزرگی را به کودکان بسپارید.
مثلا از کودک بپرسید دوست دارد اول کتاب بخوانید یا با او بازی کنید؟ یا بین این دو بازی کدام یک را دوست دارد انجام دهد. این انتخاب های ساده به کودک نشان می دهند که نظرش اهمیت دارد.
مورد بعدی این که تعداد گزینه های انتخابی کودک محدود باشد. چرا که انتخاب های زیاد او را سردرگم می نماید. مثلا به جای این که بپرسید امروز چه کاری دوست داری انجام بدی؟ بپرسید دوست دارد بازی ساختنی انجام بدهد یا پازل.
دو یا چند گزینه مناسب سن کودک، معمولا یک نقطه شروع خوبی برای تمرین تصمیم گیری است. مورد سوم این که اجازه دهید کودک برخی انتخاب های امن را تجربه نماید. یکی از قسمت های مهم یادگیری تصمیم گیری، تجربه پیامد انتخاب می باشد.
اگر کودک در موقعیتی کاملا امن تصمیم گیری می کند که نتیجه خوبی ندارد لازم نیست والدین سریعا وارد عمل شوند. مثلا بپرسید اگر دوباره بازی کنیم به نظرت این بار چه کار متفاوتی انجام می دهی؟
این سبک گفتگو به کودک کمک کرده از تجربه خود یاد بگیرد. مورد چهارم این که به جای دستور دادن به کودک از او سوال بپرسید. مثلا به جای این کار را انجام بده بگویید به نظرت برای حل این موضوع چه راه حلی هست؟ یا اگه این قطعه پازل را اینجا بگذاری چه اتفاقی می افتد؟ تغییر در سبک گفتگوی والدین با کودک کمک می کند او به فکر کردن وادار شود.
حق انتخاب چه فوایدی برای کودکان دارد؟
از جمله فواید حق انتخاب برای کودکان عبارت است از:
مهارت تصمیم گیری کودک توسعه می یابد.
یکی از فواید مهم حق انتخاب برای کودک تقویت مهارت های تصمیم گیری او است. وقتی کودک به انتخاب کردن می پردازد، این فرصت را پیدا می کند در مورد مزایا و معایب هر انتخاب به فکر پرداخته و بیاموزد چطور تصمیمات منطقی بگیرد.
اعتماد به نفس کودکان افزایش می یابد.
هنگامی که کودک حق انتخاب داشته باشد، حس می کند که مورد اعتماد و ارزشمند است. این حس سبب تقویت اعتماد به نفس کودک شده زیرا متوجه می شود که تصمیمات او مورد احترام قرار گرفته است.
حس مسئولیت پذیری کودکان تقویت می شود.
کودک با داشتن حق انتخاب یاد می گیرد مسئولیت تصمیم گیری های خود را بر عهده بگیرد. این مسئله به او کمک می کند در آینده، فرد مسئولیت پذیر و مستقلی باشد.
در پایان از همراهی شما با این مطلب سپاسگزاریم و امیدواریم مورد پسند شما واقع شده باشد. همچنین پیشنهاد می شود در صورت تمایل برای آشنایی با تقویت مهارت تصمیم گیری در کودکان و ترس از تصمیم گیری از این مقالات هم بازدید نمایید.
منبع : آرگا
