باد کردن باتری گوشی یکی از رایج ترین و البته خطرناک ترین مشکلات در دستگاه های الکترونیکی است که به طور مستقیم به فرآیندهای شیمیایی داخل مربوط می شود. برای درک دلایل دقیق تورم، باید بدانید باتری های لیتیومی چگونه کار می کنند و چه عواملی ساختار درونی آن ها را دچار اختلال می کند. در این مطلب به بررسی دلایل علت باد کردن باتری گوشی می پردازیم.
دلایل باد کردن باتری گوشی
باتری جزو ضروری ترین قطعات در هر تلفن همراه است که انرژی لازم برای عملکرد صحیح دستگاه را فراهم می کند. با پیشرفت فناوری و افزایش وابستگی کاربران به گوشی های هوشمند، کارایی و سلامت باتری اهمیت زیادی پیدا کرده است. در این میان، یکی از مشکلاتی که افراد با آن روبرو می شوند، باد کردن باتری است که می تواند مخاطرات جدی ماانند انفجار و آتش سوزی ایجاد کند. در ادامه به بررسی علل باد کردن باتری گوشی می پردازیم.
شارژ بیش از حد
یکی از مهم ترین دلایل باد کردن باتری گوشی به شارژ بیش از حد مربوط می شود. اگر باتری مدت طولانی تری از مقدار مجاز به شارژ متصل باشد، گرمای ناشی از عبور جریان بیش از حد، موجب تخریب الکترولیت داخل گوشی می شود. این تخریب باعث واکنش های شیمیایی ناخواسته ای شده که به تولید گازهایی مانند دی اکسید کربن، اکسیژن و گازهای آلی منجر می شود. این گازها در محفظه غیر قابل نفوذ باتری گیر می کنند و باعث تورم و بادکردگی می شوند. بیشتر گوشی های جدید دارای سیستم مدیریت هوشمند شارژ هستند، اما استفاده از شارژرهای نامناسب یا تقلبی می تواند این سیستم ها را کاملا دور بزنند و در پایان باعث آسیب به باتری شوند.

دما و حرارت بالا
از جمله مهم ترین عواملی که باعث باد کردن باتری گوشی می شود، می توان به گرمای زیاد اشاره کرد. گرمای بیش از حد می تواند در روند واکنش های شیمیایی که داخل باتری انجام می شود، تغییرات زیادی ایجاد کند و باعث باد کردن باتری گوشی می شود. در نتیجه باید تا حد زیادی گوشی را از گرما دور نگه دارید. به عنوان مثال زمانی که گوشی به شارژ متصل است از آن استفاده نکنید، زیرا این کار موجب افزایش دمای گوشی می شود. علاوه بر این زمانی که گوشی در حال شارژ است، معمولا قسمت پشت گوشی داغ می شود، در این صورت اگر گوشی کاور دارد بهتر است آن را جدا کنید.
نوسانات شدید ولتاژ
باتری های لیتیومی برای شارژ شدن به ولتاژ ثابت و کنترل شده نیاز دارند. زمانی که گوشی با منبعی با ولتاژ نامناسب شارژ می شود، جریان ورودی یا بیش از حد زیاد می شود یا ناگهان افت می کند. هر دو حالت موجب استرس روی سلول ها می شود. این استرس باعث بروز واکنش های جانبی داخل سلول ها و تولید گاز می شود. نتیجه این واکنش ها همان تورم باتری است. بنابراین یکی از مهم ترین دلایل باد کردن گوشی، شارژ شدن با ولتاژ و جریان ناپایدار است.
استفاده از شارژر فیک یا کابل نامناسب
شارژر و کابل شارژر، برخلاف تصور عموم، تنها ابزار انتقال برق نیستند. بلکه دارای مدارهای حفاظتی برای کنترل جریان و ولتاژ هستند. استفاده از شارژرهای تقلبی یا غیر استاندارد می تواند آمپر و ولتاژ نامناسبی به تلفن همراه وارد کند که موجب افزایش دمای باتری و در نتیجه باد کردن آن می شود. بسیاری از کاربران به دلیل قیمت پایین تر، شارژرهای تقلبی خریداری می کنند، در حالی که این انتخاب می تواند عواقب زیادی به دنبال داشته باشد. در برخی موارد، این شارژرها حتی فاقد مدارهای حفاظتی پایه هستند و با ارسال جریان ناپایدار به باتری آسیب می رساند.
تخلیه کامل و مکرر شارژ
باتری های لیتیومی برای عملکرد بهینه نباید تا صفر درصد تخلیه شوند. خالی شدن ناگهانی باتری گوشی موجب ناپایداری شیمیایی داخل سلول ها شود. زمانی که ولتاژ باتری از یک حد بحرانی کاهش پیدا می کند، به ساختار داخلی تلفن همراه آسیب وارد می شود و امکان تولید گازهای شیمیایی بیشتر فراهم می گردد. این مشکل در افرادی که تا خاموش شدن گوشی صبر کرده و پس از آن گوشی را به شارژ وصل می زنند، بیشتر مشاهده می شود. بهترین شکل برای افزایش عمر باتری این است که پیش از رسیدن شارژ به ۱۰ درصد، گوشی را شارژ کرده و پیش از رسیدن به ۱۰۰، آن را از برق بکشید.
ورود هوا یا رطوبت به داخل باتری
باتری های لیتیومی به طور کامل بسته هستند و به هیچ عنوان نباید رطوبت یا هوا وارد آن ها شود. اما اگر باتری ضربه بخورد یا دچار نفوذپذیری شود، رطوبت یا اکسیژن می تواند با مواد داخلی وارد اکسیژن شود. واکنش میان اکسیژن و لیتیوم بسیار ناپایدار است و باعث تولید گازهای فراوان می شود. این واکنش ها علاوه بر تورم، احتمال آتش سوزی را نیز بالا می برند. به همین دلیل ورود رطوبت یا هوا، یکی از دلایل مهم و خطرناک تورم باتری به شمار می آید.

نقص کارخانه ای و کیفیت پایین ساخت
گاهی اوقات، باد کردن باتری به دلیل نقص های تولیدی یا استفاده از مواد اولیه بی کیفیت در پروسه ساخت باتری رخ می دهد. این مورد بیشتر در گوشی های ارزان قیمت یا باتری های غیر اصل دیده می شود. استفاده از باتری های غیر رسمی یا متفرقه، حتی اگر در ابتدا کارکرد درستی داشته باشند، در دراز مدت ریسک باد کردن یا حتی انفجار دارند. در گذشته، برخی از برندهای معتبر نیز به دلیل نقش طراحی، باتری هایی با مشکل زیاد تولید کرده اند.
اختلال در تعادل حرارتی سلول ها
در باتری های لیتیومی چند سلول کوچک کنار یکدیگر کار می کنند. اگر یکی از سلول ها دمای بیشتری نسبت به سلول های اطراف داشته باشد؛ عدم تعادل حرارتی ایجاد می شود. این اختلاف دما باعث ایجاد واکنش های شیمیایی در سلول گرم تر شده و این کار سریع تر رخ می دهد. به دنبال این اتفاق ممکن است الکترولیت سریع تر تجزیه شود. این تجزیه نقطه شروع تولید گاز است و از همان نقطه تورم اتفاق می افتد. این پدیده معمولا به دلیل گرمای متمرکز در یک نقطه، مشکل تهویه یا فشار خارجی رخ می دهد.
اختلال در ساختار الکترولیت
الکترولیت قسمت اصلی انتقال یون ها است. فرسایش، دمای زیاد، یا نوسان ولتاژ می تواند موجب تخریب آن شود. زمانی که الکترولیت ناپایدار می شود، واکنش های غیر کنترلی شکل می گیرد و تجزیه مولکولی رخ می دهد. این تجزیه منبع اصلی تجزیه تشکیل گاز است. به بیان ساده در زمان تست باتری گوشی، هر چیزی که باعث آسیب به الکترولیت شود، می تواند به طور مستقیم باعث باد کردن باتری شود.
افزایش خود تخلیه باتری
برخی از باتری ها دچار پدیده خود تخلیه سریع می شوند. سپس در تخلیه بالا، الکترون ها بدون مصرف واقعی از باتری خارج می شوند و واکنش تخلیه شیمیایی بیش از حالت طبیعی رخ می دهد. این واکنش شدید شیمیایی گاز تولید می کند. خود تخلیه باتری، معمولا به دلیل کیفیت پایین ساخت یا آسیب داخلی ایجاد می شود.

نگهداری طولانی مدت بدون استفاده
اگر گوشی یا باتری برای مدت زمان طولانی خاموش یا کاملا بدون استفاده باقی بماند، احتمال دارد سطح ولتاژ باتری تا حد قابل توجهی افت کند. این وضعیت ممکن است باعث تغییرات شیمیایی داخل باتری شود. حتی اگر باتری کاملا خالی نباشد، خواب دراز مدت آن می تواند ساختار مولکولی مواد فعال داخلی را تغییر دهد که در نهایت باعث تولید گاز و تورم می شود. علاوه بر این اگر باتری در مکانی با دمای متغیر یا رطوبت بالا نگهداری شود، واکنش های شیمیایی ناخواسته احتمال دارد رخ دهد.
آلودگی های ریز داخل سلول
گاهی اوقات ذرات فلزی یا آلودگی های بسیار ریز طی فرآیند تولید وارد سلول باتری می شوند. این ذرات در زمان واکنش های شیمیایی می توانند نقاط داغ ایجاد کنند. نقاط داغ سرعت تخریب مواد داخلی و تولید گاز را افزایش می دهند. بنابراین آلودگی های میکروسکوپی را می توان یکی از دلایل پنهان تورم باتری به شمار آورد.
منبع : آرگا





















