انسان ها ترس های زیادی دارند، ترس از موجوداتی که می توانند بسیار خطرناک باشند، مثل عقرب یا مار. ترس از ارتفاع، ترس از تاریکی، ترس از گیر افتادن در مکان های بسته و تنگ. یکی از فوبیاها که برخی از افراد به آن مبتلا هستند، ترایپوفوبیا یا ترس از سوراخ است که نوعی فوبیای سوراخ یا حفره است که شخص با مشاهده تعداد زیادی سوراخ یا حفره منظم یا نامنظم دچار انزجار یا ترس می شود. کندوی زنبور عسل، گل آفتاب گردان، میوه های دانه دار و اسفنج سبب ایجاد این نوع فوبیا می شوند.
ترایپوفوبیا نوعی اختلال اضطرابی محسوب می شود. بیشتر افرادی که به این فوبیا مبتلا هستند در حقیقت از حفره و سوراخ نمی ترسند. مواجهه درمانی کمک می کند که فرد بتواند واکنش و حالت تدافعی نسبت به این الگوها را دقیق تر کنترل کند. در ادامه مطلب همراه ما باشید تا با علل، نشانهها و روش های درمان ترایپوفوبیا بیشتر آشنا شویم.
ترایپوفوبیا چیست؟
ترایپوفوبیا یا همان ترس از فرو رفتگی ها و سوراخ ها، یکی از انواع ترس ها از چیزهایی است که خطری ندارند مثل اتوفوبیا یعنی ترس از تنها ماندن، ترس از میکروب، ترس از مو و … . کسانی که به این ترایپوفوبیا مبتلا هستند، در مواجهه با الگوهایی که دارای نقطه یا سوراخ هستند، عکس العمل فیزیکی و احساسی قوی از خود نشان می دهند. هر چقدر حجم این سوراخ ها بیشتر باشد، این افراد ناراحتی بیشتری احساس می کنند.

دلیل ترس از حفره های ریز چیست؟
علت ترس از حفره یا ترایپوفوبیا هنوز ناشناخته است و تحقیقات در خصوص آن کماکان ادامه دارد. از یافته های مربوط به این فوبیا می توان به موارد زیر اشاره کرد:
تداعی کننده بیماری های عفونی
یک مطالعه در سال ۲۰۱۷ نشان داد که شرکت کنندگان زمان مشاهده الگوهای سوراخ به یاد عفونت های پوستی می افتند و به همین دلیل بیشتر آن ها زمان مشاهده این الگوها خارش و مورمور شدن پوست دست را احساس می کنند. انزجار یا ترس یک پاسخ تطبیقی تکاملی به تهدیدهای احتمالی است. در بیشتر موارد، این احساسات به ما کمک می کنند تا از خطرها در امان بمانیم. در خصوص ترایپوفوبیا، محققین معتقد هستند که احتمال دارد یک حالت اغراق آمیز و افراطی از این پاسخ تطبیقی باشد.
علت های تکاملی
طبق یکی از پر طرفدارترین نظریه ها، ترایپوفوبیا یک واکنش تکاملی به اشیا یا حالت هایی است که بیماری یا خطر را به دنبال دارد. به طور مثال انگل، پوست های بیمار و دیگر بیماری های عفونی احتمال دارد چنین سوراخ ها یا برآمدگی ها را به دنبال داشته باشند. همین امر می تواند ثابت کند که این هراس دارای مبنای تکاملی است. اغلب افرادی که محرک های این نوع فوبیا را مشاهده می کنند، بیشتر از اینکه هراس داشته باشند، حالت تنفر یا انزجار را تجربه می کنند.
وضعیت روانی مبتلایان
مشاهده شده کسانی که به ترایپوفوبیا مبتلا هستند، ممکن است بیشتر از افراد دیگر نشانه های افسردگی و اضطراب را تجربه کنند.
تداعی کننده حیوانات خطرناک
در یک نظریه آورده شده است که سوراخ های گروهی ظاهری شبیه به الگوهای پوست در برخی از حیوانات سمی و کشنده دارند. حیواناتی مانند تمساح و مار و … . احتمال دارد برخی از مردم از این الگوها به علت ارتباطی که در ناخودآگاه شان صورت گرفته است ترس داشته باشند. برخی از مطالعات انجام شده از این ایده حمایت می کنند. یک مطالعه در سال ۲۰۱۳ بررسی کرد که چگونه افراد مبتلا به ترایپوفوبیا نسبت به افراد فاقد شرایط به برخی از محرک ها پاسخ می دهند. زمان مشاهده لانه زنبوری (یکی از محرک های تراپیوفیوبیک معمول)، کسانی که ترایپوفوبیا ندارند سریعا به چیزهایی مثل عسل یا زنبور عسل می اندیشند، بدون اینکه به خطر نیش و حمله زنبورهای وحشی فکر کنند.
پاسخ به برخی ویژگی های خاص الگوهای بصری
برخی مطالعات نشان می دهند که احساس ناراحتی ناشی از الگوهای سوراخ یا برجستگی بیشتر به ویژگی های بصری الگوها مربوط می شوند. یک مطالعه منتشر شده در گزارش های روان شناختی نشان می دهد در صورتی که افراد زمان مشاهده الگوهای مربوط به تراپیوفیک ناراحتی را تجربه می کنند، این احساسات به الگوهای بصری مربوط می شود و در حقیقت با حیوانات خطرناک ارتباط زیادی ندارد. چنین نتایجی این سوال را در ذهن افراد ایجاد می کند که آیا ترایپوفوبیا را باید فوبیا دانست یا تنها پاسخ طبیعی به انواع خاصی از محرک های بینایی است.
چه چیزهایی ریسک بروز ترایپوفوبیا را افزایش می دهند؟
بهتر است بدانید ترایپوفوبیا در زنان بیشتر از مردان رخ می دهد و علاوه بر این ممکن است از نسلی به نسل دیگر انتقال پیدا کند. در یک مطالعه نشان داده شد که ۲۵ درصد از کسانی که این اختلال را داشتند، یکی از اقوام یا آشنایان نزدیک شان نیز به این اختلال مبتلا بوده است. اما برخی از کسانی که دچار اختلال ترایپوفوبیا هستند، بیماری های روانی دیگر نیز داشته اند، این بیماری ها به شرح زیر هستند:
- اختلال وسواس فکری و عملی
- افسردگی شدید
- اضطراب اجتماعی
- اختلال دو قطبی
- اختلال پانیک
- اختلال اضطراب فراگیر
احتمال دارد که این ترس شما به دلیل روبرو شدن با یک مار سمی یا مبتلا شدن به یک بیماری پوستی واگیردار باشد. در یک تحقیق در سال ۲۰۱۷ ارتباط احتمالی بین ترایپوفوبیا و اختلال اضطراب فراگیر و اختلال افسردگی شدید پیدا شد. در این تحقیق بین ۱۹۵ عضو بزرگسال که به اختلال ترایپوفوبیا مبتلا بودند نظرسنجی انجام شد و محققین به این نتیجه رسیدند که:
- ۱۷.۴ درصد از شرکت کنندگان قبلا دچار اختلال اضطراب فراگیر بودند و ۱۱.۸ درصد نیز احساس می کردند که خودشان به این اختلال مبتلا هستند.
- ۱۹ درصد از افرادی که در آنجا شرکت داشتند قبلا دچار اختلال افسردگی شدید بودند و ۸.۷ درصد دیگر به نظر خودشان دارای افسردگی شدید بودند.
- بسیاری از شرکت کنندگان نیز این گزارش را دادند که دچار بیماری های روانی نظیر اختلال پانیک و اضطراب اجتماعی بوده اند.
ترایپوفوبیا با چه علائمی همراه است؟
از نشانه های ترایپوفوبیا می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- وحشت
- ضربان قلب شدید
- خشک شدن دهان
- حالت تهوع
- لرز
- رنگ پریدگی
- تند تند نفس کشیدن
- تعریق
تشخیص ترایپوفوبیا از چه راه هایی امکان پذیر است؟
تنها متخصصین بهداشت روان قادر هستند فوبیاها را تشخیص دهند؛ اما از آنجایی که پروسه تشخیص رسمی ای برای این فوبیا وجود ندارد، تراپیست ها نیز به صورت مشخص نمی توانند این اختلال را تشخیص دهند. به همین خاطر، آن ها وقتی می بینند که تماشای خوشه ای از سوراخ ها سبب ایجاد استرس شدید در شخص می شود، متوجه وجود این اختلال می شوند و به دنبال تجویز روش هایی برای مقابله با این ترس هستند. ممکن است آن ها یک تشخیص عمومی تری از فوبیا داشته باشند تا اینکه به طور مستقیم پای این اختلال را وسط بکشانند. همچنین یک روان درمانگر یا تراپیست می تواند در تشخیص دیگر اختلالات روانی که دچارش هستید نیز به شما کمک کند. اختلالاتی نظیر افسردگی و اختلالات اضطرابی. او این کار را با پرسیدن سؤالاتی پیرامون موارد زیر انجام می دهد:
- نشانه هایی که دارید
- چیزهایی که موجب تحریک آن نشانه ها می شود.
- این که چطور این نشانه ها زندگی شما را تحت تأثیر قرار می دهند.
روش های درمان ترایپوفوبیا
دریافت راهنمایی و درمان از یک متخصص سلامت روان پیرامون اختلال ترایپوفوبیا تا مشاهده نتایج آن ممکن است طولانی باشد و به زمان زیادی نیاز دارد. روش هایی که متخصصین برای درمان این بیماری در پیش می گیرند، به شرح زیر هستند:
روان درمانی
چند نوع روان درمانی گوناگون می توانند فوبیاها را درمان کنند که شامل درمان شناختی رفتاری و مواجهه درمانی هستند:
- درمان شناختی رفتاری: این نوع راهکار استراتژی هایی را آموزش می دهد که به شناسایی، به چالش کشیدن و اصلاح افکار ناخواسته و احساسات استرس زا کمک زیادی می کند. تکنیک های این نوع روش درمانی کمک می کند تا بیاموزید چگونه احساسات سخت و دشوار مانند اضطراب و ترس را کنترل کنید.
- مواجهه درمانی: این نوع شیوه درمانی به شما این اجازه را می دهد که با ترس های خود در فضایی امن روبرو شوید و به کمک تراپیست بیاموزید چگونه پاسخ خود را به موقعیتی که موجب ترس شما می شود، تغییر دهید. متخصصین این راهکار را مناسب ترین را برای درمان فوبیاها معرفی کرده اند.
دارو درمانی
داروی اختصاصی برای درمان اختلال ترایپوفوبیا وجود ندارد اما یک روانپزشک احتمال دارد اگر با شرایط زیر مواجه شدید، برای تان داروهایی تجویز کند:
- اضطراب طاقت فرسایی که مانع انجام فعالیت های روزانه می شود.
- احساس پانیک و اضطراب شدید در موقعیت های خاص
- نشانه هایی که مانع پیشرفت روان درمانی می شوند.
داروهای تجویز شده ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
- داروهای ضد افسردگی
- بوسپیرون
- بنزودیازپین ها
- مسدودکننده های بتا
روش های دیگر درمان ترایپوفوبیا
به جز دو روشی که در قسمت بالا به آن اشاره کردیم، تراپیست شما احتمال دارد روش های دیگری را نیز پیشهاد دهد تا بتوانید احساسات ناراحت کننده و اضطراب خود را بهتر مدیریت کنید، نظیر:
- زمان خود را به انجام فعالیت ها و سرگرمی های لذت بخش اختصاص دهید.
- از تکنیک های آرامش بخش مثل یوگا، مدیتیشن و نفس عمیق کشیدن استفاده کنید.
- مشاهده، تنفس آگاهانه، گوش دادن و سایر روش های آگاهانه که به مدیریت استرس کمک می کنند.
- در طبیعت و دیگر محیط های آرامش بخش وقت بگذرانید.
اگر چه ممکن است مراقبت از سلامت فیزیکی ارتباطی با فوبیا نداشته باشد اما راهکارهای مراقبت از خود باعث می شود که در مدیریت احساسات و اضطراب درست عمل کنید:
- استفاده از کافئین را به حداقل برسانید.
- در شبانه روز هفت تا هشت ساعت خواب روزانه داشته باشید.
- تحرک بدنی منظم داشته باشید.
- با خانواده و دوستان خود وقت بگذارنید.
- رژیم متعادل داشته باشید و مصرف مواد غذایی که موجب تحریک اضطراب می شوند را کاهش دهید.

در پایان باید این نکته مهم را به یاد داشته باشید که اگر از فرورفتگی و حفره ها ترس دارید، حتما به این معنا نیست که دچار ترایپوفوبیا هستید. اما اگر این نشانه ها در زندگی روزمره تان اختلال ایجاد می کند، باید درمان را آغاز کنید و به متخصص مراجعه کنید.
منبع : آرگا























