تراپی یا روان درمانی برای درمان مشکلات روحی و روانی است که در پایان موجب بهبود کیفیت زندگی فرد می شود در تراپی مشکلات عاطفی و ذهنی شخص برطرف می شود. تراپی درمانی باید تحت نظر درمانگر یا متخصص سلامت روان انجام شود. اگرچه جلسات تراپی ممکن است برای هر شخصی دشوار باشد، اما اغلب اوقات نتیجه تراپی با زندگی شادتر و بهتری همراه است. توجه به انواع تراپی و رویکردهای روان درمانی برای هر فردی لازم است. در ادامه مطلب درباره انواع تراپی و نحوه تأثیرگذاری آن ها بیشتر بخوانید.
تراپیست کیست؟
در حقیقت تراپیست یا روان درمانگر کسی است که در رشته های مشاوره یا روانشناسی تحصیل کرده است. هر کدام از آن ها در حوزه تخصصی مخصوصی فعالیت می کنند و روش درمانی متفاوتی دارند.
آشنایی با انواع تراپی
موضوع تراپی حل مشکلات روانی کسانی است که از لحاظ احساسی، فکری و رفتاری در رابطه با خود یا سایر افراد درگیر مشکل شده اند. طی این پروسه گفتگوهایی بین مراجعه کننده و درمانگر اتفاق می افتد. به همین خاطر در پایان بیمار نسبت به ابعاد مختلف رفتار، احساسات و افکارش به خودآگاهی می رسد. به طور کلی تراپیست ها در فرآیند درمان خود از انواع نظریه های تراپی استفاده می کنند.
نظریات روان درمانی به عنوان نقشه راه، مسیر درمان را برای روان درمانگران مشخص می کنند. به بیان دیگر روان درمانگران بر اساس شرایط مراجعه کننده و روش های درمانی که به آن مسلط هستند، یک رویکرد را انتخاب می کنند. به همین خاطر مطابق با آن برنامه درمانی مشخصی را پیگیری می کنند و به انواع تراپی می پردازند. انواع تراپی از دید روان درمانگران به شرح زیر است:
۱. بازی درمانی
از انواع تراپی می توان به بازی درمانی اشاره کرد. تراپیست ها برای اینکه کودکان را ترغیب به بیان احساسات و افکار خود کنند، از این روش استفاده می کنند. بازی درمانگر یا تراپیست، فضایی برای کودک فراهم می کند تا او احساس امنیت داشته باشد. در پروسه بازی درمانی، کودک تجربیات و احساسات خود را از طریق بازی کردن نشان می دهد. این روش به کودک این اجازه را می دهد تا در یک فضای امن با فوبیا، مشکلات رفتاری و استرس خود مواجه شود. مطالعات نشان می دهد این شیوه تأثیر زیادی در درمان اختلالات و مشکلات روانی کودکان دارد.
۲. گروه درمانی
گروه درمانی یک روش جدید برای درمان بیماری های روانی است. این روش در سال های اخیر مورد استقبال قرار گرفته است. در این شیوه درمانی به کسانی که مسائل مشابهی دارند، این امکان داده می شود تا بتوانند از طریق دورهمی های گروهی با تراپیست به درمان مشکلات خود بپردازند. در گروه درمانی، تراپیست بحث را هدایت می کند و از افراد می خواهد تا درباره تجربیات و افکار شخصی خود صحبت کنند یا درباره صحبت های دیگران نظر خود را اعلام کنند.
یکی از مهم ترین نکات گروه درمانی این است که به فرد این احساس را می دهد که او به هیچ عنوان تنها نیست. علاوه بر این فرصتی برای حمایت اعضای گروه از یکدیگر فراهم می کند.
یکی از نقاط منفی در درمان گروهی این است که شخص به اندازه ای که در شرایط درمانی انفرادی به گفتگوها توجه می کند، در حالت گروهی به آن توجه نشان نمی دهد. علاوه بر این در گروه درمانی حریم خصوصی نقش کمتری دارد. ممکن است برخی از افراد تمایل نداشته باشند تجربیات خود را با دیگران به اشتراک بگذارند. مطالعات نشان می دهد، گروه درمانی در موارد زیر می تواند مفید باشد:
- اختلالات شخصیتی
- مسائل مربوط به سبک زندگی
- تروما
- مشکلات پیری و کهنسالی
- اعتیاد
- مسائل مربوط به روابط بین فردی
- مسائل رفتاری، یادگیری و خانوادگی در کودکان و نوجوانان
- اضطراب
۳. هنر درمانی
هنر درمانی یکی از بهترین روش های درمانی برای انواع بیماران روانی است. در این روش ذهن فرد توسط شیوه های مختلف هنری و خلاقانه درگیر می شود. هنر درمانی این امکان را به فرد می دهد تا بتواند احساسات خود را به روش های مختلف مثل رقص، شعر، موسیقی و هنرهای تجسمی بیان کند. انجمن هنر درمانی آمریکا نشان داده که هدف جلسات هنر درمانی عبارتند از:
- ایجاد مهارت های اجتماعی
- برطرف کردن پریشانی ها و درگیرهای ذهنی شخص
- بهبود خودآگاهی و عزت نفس
- بهبود عملکرد حرکتی و توان شناختی
- تقویت قدرت و توان عاطفی
۴. رفتار درمانی دیالکتیکی
این نوع روان درمانی به روش درمانی شناختی رفتاری شباهت زیادی دارد. با این وجود رفتار درمانی دیالکتیکی بر تنظیم احساسات، پذیرش افکار، احساسات ناخوشایند و ذهن آگاهی متمرکز است. یک درمانگر فعال در این حوزه با استفاده از این شیوه درمانی به شخص کمک می کند تا بین دو مفهوم لزوم به تغییرات و پذیرش مسائل تعادل خود را پیدا کند. با استفاده از رفتار درمانی دیالکتیکی تراپیست می تواند مهارت های جدیدی مثل روش های کنار آمدن با موقعیت ها و روش های ذهن آگاهی را به طور دقیق به فرد آموزش دهد.
نخست روان درمانگران این روش را برای درمان افراد مبتلا به شخصیت مرزی که افکاری در حد خودکشی دارند، ایجاد کردند. یکی از مقالات مهم در این خصوص نشان می دهد که این روش میزان مراقبت های پزشکی و مصرف داروها را در مواجهه با مسائل روانی تا ۹۰ درصد کاهش می دهد. امروزه روان درمانگران از رفتار درمانی دیالکتیکی برای درمان اختلالات روانی و انواع بیماری ها استفاده می کنند. برخی از این اختلالات به شرح زیر است:
- اختلالات مصرف مواد
- اختلالات خلقی
- اختلال استرس پس از سانحه
- اختلالات مربوط به اشتها
خوب است بدانید این روش درمانی توسط شخصی به نام مارشا لیهان بنیان شده است.
۵. خانواده درمانی
از دیگر انواع تراپی می توان به خانواده درمانی اشاره کرد. منظور از این شیوه درمانی، کمک به حل مشکلات مربوط به یک فرد در خانواده است. این روش به خانواده ها و افراد کمک می کند تا رفتارهای منفی که موجب بروز مشکلات اساسی می شوند را درک کنند و روی آن ها متمرکز شوند. مطالعات صورت گرفته در خصوص این روش درمانی نشانگر این است که خانواده درمانی به خانواده هایی که نوجوانانی با مشکلات روانی دارند، کمک زیادی می کند. علاوه بر این کسانی که دارای مشکلات زیر هستند، می توانند از روش خانواده درمانی استفاده کنند:
- اختلال وسواس فکری عملی
- اختلال اضطرابی
- مشکلات رفتاری
- مسائل پزشکی
- اختلال سوء مصرف مواد
- اختلالات اشتهایی
۶. درمان بین فردی
درمان بین فردی یکی از بهترین شیوه های تراپی برای بیماری های روانی است. هدف از این شیوه درمانی، کمک به افراد در برقراری ارتباط با دیگران است. تراپیست از این شیوه درمانی برای درمان انواع افسردگی استفاده می کند. سپس روان درمانگر به شخص کمک می کند تا شیوه های تعامل مثبت و درک درست دیگران را بیاموزد.
۷. درمان هیجان مدار
درمان هیجان مدار به تنظیم احساسات و رفع تعارضات احساسی کمک می کند. در این روش درمانی شخص ترغیب می شود تا به جای سرکوب احساسات خود، روی آن ها متمرکز شود. این روش به درمان مشکلات زیر کمک می کند:
- تروما
- اضطراب اجتماعی
- اختلالات اشتهایی
- افسردگی
- مشکلات بین فردی
۸. درمان به کمک حیوانات
ممکن است برای شما عجیب و دور از ذهن باشد، اما برخی بیماران روانی را می توان با استفاده از حیوانات خانگی درمان کرد. این موضوع کاملا صحت دارد. در روش درمان با کمک حیوانات، شخص برای درمان مشکلات روانی خود مدتی را با یک حیوانات خانگی آموزش دیده می گذارند. یک حیوان که آموزش دیده است می تواند به کاهش اضطراب در فرد کمک کند. علاوه بر این نقش زیادی در درمان اختلال بعد از سانحه دارد. برخی از خانه های سالمندان، بیمارستان ها و دیگر مراکز پیشرفته از حیوانات خانگی درمانگر برای تأمین آسایش یا ایجاد احساس حمایت در فرد استفاده می کنند.
انجمن روانشناسان ایالت متحده روی این موضوع متمرکز هستند که برخی حیوانات خانگی مثل سگ ها برای بیماران قلبی، بیماران مبتلا به سرطان و یا اختلالات روانی بسیار مفید هستند. محققین در این حوزه درمانی توصیه می کنند که برای به حداقل رساندن فشار روانی ناشی از استرس و تروما افراد بستری شده در بیمارستان که به بستری اجباری نیاز دارند، می توان از درمان به کمک حیوانات همراه با موسیقی درمانی استفاده کرد.
۹. روان درمانی انسان گرا
روان درمانی انسان گرا یک نوع روش تراپی در علم روانشناسی است که در آن به اثرگذاری جهان بینی شخص روی انتخاب های خود در زندگی به ویژه انتخاب هایی که به مسائل روحی روانی مربوط شده اند رسیدگی می شود. این روش درمانی بر پایه این قانون بنا شده است که هر شخصی خودش بهترین کسی است که می تواند تجربه ها و احتیاجات خود را درک کند. در این روش درمانی، تراپیست بیمار را به طور کامل راهنمایی و هدایت می کند. علاوه بر این کاری به تفسیر عواطف و احساسات شخص ندارد. به همین دلیل در نهایت روان درمانگر به درک بهتر مسائل که شخص آن ها را تجربه کرده، کمک می کند.
در این روش درمانی تراپیست به شخص کمک می کند تا به هدف خود که همان زندگی بهتر است برسد. این کار تا حد زیادی از طریق بازاریابی خود واقعی یا شخصیت حقیقی شخص انجام می شود. در این شیوه شخص بیشتر وقت خود را صرف بهبود خودپذیری و رشد شخصیتی می کند. یکی از مهم ترین مؤلفه ها در روان درمانی انسان گرا، ارزیابی مثبت و بدون قید و شرط است. تراپیست باید بدون هیچ گونه قید و شرطی شخص را بپذیرد. حتی اگر در برخی موضوعات مخالف او باشد.
روان درمانی انسان گرا می تواند برای کنار آمدن با قضاوت های منفی دیگران مفید باشد. به بیان دیگر خود فرد کسی است که جلسات روان درمانی انسان گرا را اداره می کند. در صورت نیاز تراپیست وارد عمل می شود. در غیر این صورت تنها به صحبت های شخص گوش می دهد. گاهی اوقات روان درمانگر برای درک بهتر صحبت های شخص سؤالاتی از او می پرسد.
۱۰. روان درمانی پویشی
انواع مختلف تراپی در تلاش هستند تا با الگوهای رفتاری منفی که ناشی از تجربیات گذشته شخص هستند، مبارزه کنند. هدف روان درمانی پویشی نیز به همین صورت است. در این روش درمانی از بیمار خواسته می شود که در پاسخ به سؤالات درمانگر آزادانه صحبت کند. این کار به درمانگر این امکان را می دهد تا الگوهای فکری و رفتاری فرد را درست شناسایی کند. هنگامی که فرد متوجه می شود که تجربیات گذشته او چگونه باعث به وجود آمدن الگوهای احساسی و رفتاری می شوند، یاد می گیرد بر آن ها غلبه کند. او می تواند آن ها را تغییر دهد و یک جایگزین مناسب برای آن ها پیدا کند.
یکی از مقالات علمی که در زمینه روانشناسی و روان درمانی فردی در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، بیانگر این است که رویکرد روان درمانی پویشی در درمان اختلالات اضطراب، اختلال شخصیت مرزی و افسردگی بسیار موفق است. البته درمانگران از این رویکرد درمانی برای درمان طیف گسترده ای از اختلالات شخصیتی حوزه سلامت روان استفاده می کنند.
جلسات درمانی در روش درمانی روان پویشی به طور معمول سه تا پنج بار در هفته برگزار می شود. در ضمن این شیوه شباهت زیادی با روانکاوی ذهن دارد. در هر دو شیوه تمرکز اصلی بر گذشته و ناخودآگاه فرد است.
۱۱. درمان مبتنی بر ذهن سازی
یکی از پر کاربردترین مراحل تراپی برای درمان اختلال شخصیت مرزی، درمان مبتنی بر ذهن سازی است. این شیوه درمانی شامل روشی به نام ذهنیت آفرینی است و به افراد مبتلا به شخصیت مرزی کمک می کند تا احساسات و افکار خود و دیگران را درک کنند. هدف اصلی درمان مبتنی بر ذهن سازی این است که به فردی که به شخصیت مرزی مبتلا است، احساس هویت شخصی ببخشد و به آن ها کمک کند تا با سایر افراد ارتباط برقرار کند.
۱۲. درمان شناختی رفتاری
این روش درمانی بر رابطه مستقیم بین افکار، احساسات و رفتار بنا شده است. در این روش درمانی تمرکز اصلی تراپیست روی شناخت الگوهای فکری ناسالم، باورهای بنیادین و خطاهای شناختی مراجع است. هدف درمانگر جایگزین کردن باورها، خطاهای فکری و الگوهای مشکل ساز به شکل درست و مناسب است. تراپیست در برخورد با مراجعه کننده در خصوص نحوه تأثیرگذاری این الگوهای فکری مخرب بر رفتار و احساسات او و شکل گیری چرخه های رفتاری غلط گفتگو می کند.
تراپیست و مراجعه کننده با داشتن همکاری و رابطه درمانی درست می توانند روی ایجاد الگوهای فکری مفید و سازنده کار کنند. این تغییرات به فرد این امکان را می دهد تا ذهنیت مثبت و سالم تری داشته باشد. علاوه بر این به شخص کمک می کند تا باورها و رفتارهای خود را در جهت حل مشکلات تغییر دهد. اگر این سؤال برای شما پیش آمده که درمان شناختی رفتاری چیست، بهتر است بدانید این روش به انواع اختلالات روانی شامل موارد زیر کمک زیادی می کند:
- اختلالات مربوط به تروما و ضایعات روانی
- اختلال دو قطبی
- اسکیزوفرنی
- انواع اختلالات اضطرابی
- افسردگی
- اختلال مربوط به اشتها
۱۳. مواجهه تراپی
مواجهه تراپی یکی دیگر از انواع شیوه های روان درمانی است. تراپیست ها با استفاده از این شیوه به کاهش ترس و اضطراب در شخص کمک می کنند. فردی که با استفاده از این شیوه درمانی تحت درمان قرار می گیرد، به کمک روان درمانگر سعی می کند منشأ اضطراب خود را تشخیص دهد و بداند چه عواملی باعث تحریک اضطراب شخص می شوند.
فرد می آموزد که بعد از قرار گرفتن در معرض این عوامل محرک، چگونه بر احساسات و اضطراب منفی خود غلبه کند. در پایان روان درمانگر شخص را در محیطی کنترل شده در معرض عوامل محرک قرار می دهد، زیرا این روش را در عمل نیز باید یاد بگیرد. تراپیست از شیوه مواجهه درمانی برای درمان این اختلالات استفاده می کند:
- انواع فوبیا
- اختلال وسواس فکری عملی
- اختلال استرس بعد از سانحه
درمان مواجهه تراپی با استفاده از تکنولوژی واقعیت مجازی رشد مطلوبی داشته و بر کاربرد این روش درمانی تأکید زیادی می کند.
۱۴. حساسیت زدایی از طریق حرکات چشم و پردازش مجدد
از دیگر انواع تراپی می توان به حساسیت زدایی از طریق حرکات چشم و پردازش مجدد اشاره کرد. درمان با استفاده از این روش کاملا تکنیکی است و درمانگر در مرحله اول برای درمان افراد دچار اختلال بعد از سانحه از این روش استفاده می کند. در این روش از شخص خواسته می شود که واقعیت های آسیب زایی که او را مورد رنجش قرار می دهند به یاد بیاورد. سپس حرکات خاصی را با چشمان خود انجام دهد. هدف از روش حساسیت زدایی از طریق حرکات چشم و پردازش مجدد، جایگزینی واکنش های نامطلوب ناشی از خاطرات دردناک با پاسخ های مناسب و مثبت است.
این روش مزیت های مثبت زیادی داشته و بسیار بحث برانگیز بوده است. بر اساس مطالعاتی که در سال ۲۰۱۶ انجام شد، محققین نتوانستند تشخیص دهند که کدام قسمت از درمان برای فرد مفید است. نتیجه مهمی که این روش به همراه داشت، این بود که مزایای درمانی این روش ناشی از مواجهه فرد با واقعه دردناک است نه حرکت چشم.
مزیت های مراجعه به روان درمانگر
مراجعه به روان درمانگر یک روش بسیار مناسب و مؤثر برای تقویت سلامت روانی و روابط اجتماعی است. مزیت های این روش عبارتند از:
- کمک به درک و فهم بهتر خود: تراپیست با استفاده از بهترین روش ها به شخص کمک می کند تا خود را بهتر بشناسد. او باید بتواند درک عمیقی از افکار، رفتارها و احساسات خود داشته باشد. این کار به او کمک می کند تا به خودآگاهی برسد.
- بهبود شخصیت و تسهیل در تغییرات: تراپیست با ارائه راهنمایی و پشتیبانی به شخص کمک می کند تا در مسیر تغییرات و بهبود شخصیتی قرار بگیرد. این تغییرات موجب ارتقای مهارت های ارتباطی، بهبود مشکلات رفتاری و بهبود خود کنترلی می شود. مراجعه به روان درمانگر به شخص کمک می کند تا بهترین کیفیت زندگی را داشته باشد. علاوه بر این باید بتواند با روابط و مشکلات روانشناختی بهترین برخورد را داشته باشد.
- بالا رفتن اعتماد به نفس: روان درمانگر با ارائه تشویق و حمایت، به شخص کمک می کند تا اعتماد به نفس خود را افزایش دهد. افزایش اعتماد به نفس تأثیرات مثبتی در زندگی فرد دارد. علاوه بر این به او کمک می کند تا مشکلات روزمره خود را راحت تر حل کند.
- بهبود روابط اجتماعی: تحلیل روابط اجتماعی و ارتباطات شخص با دیگران یکی از اصلی ترین قسمت های تراپی است. روان درمانگر به شخص کمک می کند تا الگوهای رفتاری نادرست و ناسالم را شناسایی کرده و راهکارهای بهبود روابط را پیدا کند. این مسئله موجب بهبود روابط دوستانه، عاطفی و خانوادگی می شود.
- مدیریت اضطراب و استرس: روان درمانگر با استفاده از روش ها و تکنیک های مختلف، به شخص کمک می کند تا اضطراب و استرس خود را کاهش دهد و راهکارهای مناسب را برای مدیریت آن ها پیدا کند. این موضوع در کیفیت زندگی فرد تأثیر زیادی می گذارد.
منبع : آرگا
