دسته ها
دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵

آشنایی با ید درمانی و تاثیرات آن در سلامت بدن

  • شیوا فهیمی
  • ۱۱ مرداد ۱۴۰۲
  • ۰

ید درمانی روشی ایمن و مرسوم ترین راه برای درمان بیماری پر کاری تیروئید در ایالات متحده امریکا محسوب می شود. اگر مایلید تا در مورد این روش درمانی اطلاعات بیشتری کسب کنید با این مطلب همراه ما باشید.

ید درمانی نوعی درمان پزشکی هسته ای می باشد که پزشکان از آن جهت بهبود بیماری های تیروئید استفاده می کنند. ضمنا این روش برای درمان سرطان تیروئید هم به کار گرفته می شود. در این مطلب اطلاعات مفیدی در مورد روش ید درمانی کسب می کنید.

آشنایی با ید درمانی و عملکرد آن

ید درمانی یا ید تراپی روشی است که از آن برای درمان پرکاری یا سرطان تیروئید استفاده می شود. در این روش با تخریب تدریجی غده تیروئید، در نهایت بیماری درمان می شود. این روش ایمن بوده و مرسوم ترین شیوه درمان در ایالات متحده امریکا محسوب می شود.

نکته مهم در مورد این روش آن است که ید تراپی در باروری اختلالی ایجاد نمی کند ولی ممکن است روی جنین و نوزاد زوج هایی که از این روش استفاده می کنند، تاثیراتی داشته باشد. در ادامه پیرامون ید درمانی بیشتر صحبت می کنیم.

ید تراپی

ید تراپی نوعی درمان پزشکی هسته ای می باشد که پزشکان از آن جهت درمان بیماری های تیروئید کمک می گیرند. در ضمن ید تراپی جهت درمان سرطان تیروئید نیز مورد استفاده قرار می گیرد. واژه رادیو اکتیو یا ید تراپی ممکن است ترسناک انگاشته شود ولی درمانی مورد اعتماد با ایمنی بالا می باشد که در آن سلول های تیروئید مورد هدف قرار می گیرند.

ولی به دنبال این درمان، بقیه سلول های بدن هم تا حدود کمی در معرض تاثیر آن قرار می گیرند. در ید تراپی به تدریج غده تیروئید، تخریب و از بین می رود. این روش در امریکا بسیار پراستفاده است و مزیت های زیادی نسبت به دیگر روش ها دارد. ید رادیواکتیو می تواند به طور کامل یا ناقص غده تیروئید را از بین ببرد.

برخی اوقات برای کاستن علائم پرکاری تیروئید، به نابودی کامل غده نیاز نیست. ولی از بین بردن کامل این غده در اکثر موارد ضروری است. در حقیقت استفاده از ید رادیواکتیو شیوه ای کاملا مطمئن و دائمی برای درمان سرطان تیروئید می باشد که با استفاده از آن غده تیروئید کامل یا نصفه از بین می رود.

در مطالعه ای بیشترین تاثیر مثبت روش ید تراپی بر بیماران مرد دارای سن ۳۰-۵۰ سال گزارش شد. پیشتر نیز اشاره شد این روش در باروری اختلالی به وجود نمی آورد ولی سبب بروز پریودهای نامنظم و کاهش میزان اسپرم شده از این رو بر جنین و نوزاد این افراد تاثیراتی می گذارد.

ید تراپی برای چه افرادی توصیه می شود؟

معمولا موقعی استفاده از ید تراپی توصیه می شود که فرد مشکلات زیرا را داشته باشد:

  • بعد از جراحی تیروئید به دلیل ابتلای بیمار به سرطان تیروئید
  • گسترش یافتن سرطان تیروئید
  • اولین درمان برای افراد مبتلا به بیماری گریوز
  • کوچک نمودن غده تیروئید موقع بیماری گواتر یا بزرگی تیروئید
  • عود دوباره سرطان تیروئید

ممکن است برخی پزشکان از ید رادیو اکتیو به عنوان فرسایش رادیو اکتیو یاد کنند. در این روش ید باید به صورت خوراکی مصرف شود. به این ترتیب در اکثر موارد به بستری شدن در بیمارستان نیاز نبوده و بعد از مصرف ید رادیو اکتیو پزشک به بررسی وضعیت بیمار می پردازد.

در مورد تاثیر ید رادیو اکتیو بر دیگر سلول های بدن، این ماده بیشترین جذب را در غده تیروئید داشته و سایر سلول ها به مراتب کمتر در معرض خطر و تخریب قرار می گیرند. پزشکان توصیه می کنند در این روش مصرف مایعات افزایش یافته تا ید رادیو اکتیو سریعتر از طریق ادرار دفع گردد.

ممکن است فقط به یک دوز نیاز باشد ولی به هر صورت حدود ۶ ماه طول می کشد ید درمانی به صورت کامل اثر نماید و قسمتی از غده یا کل آن از بین رود. البته خوشبختانه بیشتر بیماران بعد از یک ماه از شروع درمان کاهش علائم بیماری را مشاهده می کنند. اگر این علائم بعد از ۶ ماه از بین نرفت، حتما باید به پزشک مراجعه شود.

آزمایش ید رادیواکتیو

همانطور که پیشتر ذکر شد، ید رادیو اکتیو با توجه به دوز مصرفی می تواند کل یا بخشی از غده تیروئید را از بین ببرد. پزشک برای تعیین دوز لازم ید، دلیل پرکاری تیروئید و اطلاعات مرتبط با بافت تیروئید، اسکن یا آزمایش ید رادیو اکتیو را تجویز می کند. در این آزمایش، بیمار میزان جزئی از ید رادیواکتیو را مصرف و با اندازه گیری میزان جذب ید توسط غده تیروئید، عملکرد این غده بررسی می شود.

این کار با اسکن تیروئید بافت های سالم و بیمار را نشان می دهد. در تعیین میزان دوز ید، اندازه غده و نتایج آزمایش جذب ید دو عامل مهم می باشند. هر چه اندازه غده بزرگتر بود، دوز ید رادیو اکتیو هم بیشتر خواهد بود و بالعکس.

 عملکرد ید تراپی

با مصرف قرص خوراکی ید رادیو اکتیو، دیگر به بستری شدن در بیمارستان نیاز نیست. پزشک توصیه می کند در مصرف این قرص مایعات زیاد نوشیده شود تا ید سریعتر توسط ادرار دفع گردد. ید رادیواکتیو تنها بر غده تیروئید بیمار اثر می گذارد زیرا سلول های تیروئید، جاذب اصلی ید در بدن می باشند.

به این ترتیب سایر سلول های بدن به مراتب کمتر در معرض اثرات و تخریب قرار می گیرند. ممکن است پزشک تنها یک دوز ید برای درمان تجویز نماید ولی ۶ ماه طول بکشد که دارو به طور کامل یا بخشی از غده را از بین ببرد. در اکثر بیماران بعد از یک ماه از شروع درمان، علائم بیماری کاهش پیدا می کند.

در صورتی که علائم بیماری بعد از گذشت ۶ ماه هنوز تداوم داشته باشد، ممکن است به دریافت یک دوز دیگر ید رادیواکتیو نیاز باشد. به طور کلی بیمار باید ۶ ماه تحت درمان قرار گیرد تا ید تراپی به طور کامل تاثیر داشته باشد. به این ترتیب دارویی به شکل کپسول به بیمار داده شده و می تواند آن را با آب دهان یا یک نوشیدنی میل نماید.

بعد از آن بیمار باید در اتاق خود تا موقع تخلیه کامل رادیو اکتیو منتظر بماند. در حقیقت با ید تراپی می توان فعالیت بخشی از غده تیروئید بیمار مبتلا به سرطان تیروئید را با تابش اشعه رادیواکتیو کاهش داد. قابل ذکر است در این مدت هر آنچه که از بدن بیمار خارج می شود از جمله آب دهان، ترشحات، تعریق و … همه دارای ید رادیواکتیو هستند از این رو نباید این ترشحات با لباس و دیگر وسایل منزل تماس پیدا کنند.

عوارض ید رادیو اکتیو

بیشترین عارضه گزارش شده برای ید تراپی یا ید رادیو اکتیو، کم کاری غده تیروئید می باشد. زیرا در مدت درمان با آن میزان زیادی از غده تیروئید تخریب شده است. از این رو غده تیروئید نمی تواند به اندازه کافی هورمون تولید کند. این دقیقا عکس حالتی است که بیمار قبل از ید تراپی با آن درگیر بوده است.

اگر تصور می کنید که ید تراپی با درمان یک بیماری موجب ایجاد بیماری دیگری می شود باید بدانید که درمان کم کاری تیروئید به مراتب در دراز مدت خیلی ساده تر است. فرد مبتلا به کم کاری تیروئید، نیاز دارد به مدت طولانی جایگزینی هورمون های تیروئید را داشته باشد. این درمان هم کاملا بی خطر و قابل اعتماد بوده و هزینه زیادی به همراه ندارد.

به این ترتیب با وجود ایمن بودن روش ید رادیو اکتیو ولی ممکن است با عوارض همراه باشد که رایج ترین آن کم کاری تیروئید است. ید تراپی به طور کلی میزان زیادی از سلول غده تیروئید را از بین می برد. از دیگر عوارض ید تراپی عبارت است از:

  • حالت تهوع برای چند روز
  • طعم فلز در دهان به مدت یک الی چند هفته
  • تورم غدد بزاقی به مدت چند هفته (جهت جلوگیری از تورم این غده ها می توانید یک روز بعد از ید درمانی جریان بزاق را تحریک نمایید. به طور مثال می توانید میزان کمی آبلیمو بخورید. مکیدن شکلات سفت یا آدامس هم توصیه شده است).
  • در صورت ابتلا به بیماری چشمی در اثر پرکاری تیروئید؛ ممکن است با ید تراپی این عارضه تشدید شود. از این رو بیمار باید هر نوع علائم چشمی را به پزشک اطلاع دهد تا وی بررسی نماید این عارضه به تیروئید مرتبط است یا نه.

مراقبت های پیش از ید تراپی

بهتر است بیمار پیش از انجام ید تراپی، برخی اقدامات را انجام داده تا تاثیر درمان بهتر شود. از جمله این مراقبت ها عبارت است از:

  • قطع مصرف داروهای حاوی هورمون های تی ۳ و تی۴ تحت نظر پزشک
  • رژیم غذایی کم ید به مدت یک هفته پیش از شروع درمان
  • ادامه دادن رژیم کم ید بعد از اتمام دوره طبق دستور پزشک به مدت یک روز
  • اجتناب از مصرف غذاهای جامد قبل از درمان
  • عدم مصرف غذاهای جامد به مدت دو ساعت بعد از درمان

مراقبت های بعد از ید درمانی

بعد از ید تراپی برای جلوگیری از قرار گرفتن اطرافیان در معرض تشعشعات ید رادیو اکتیو لازم است اقدامات احتیاطی صورت گیرد. این اقدامات به طور کلی بیان می شود و پزشک با توجه به نیازهای بیمار و شرایط پزشکی وی اطلاعات بیشتری در اختیار او قرار می دهد.

  • با توجه به میزان دوز دریافتی، بیمار ۳-۵ روز در یک اتاق جداگانه بخوابد.
  • سه تا هفت روز پس از درمان از تماس با کودکان مانند بغل کردن، بوسیدن و … جلوگیری شود.
  • تا سه روز اول بعد از درمان باید با اطرافیان فاصله امن خود را حفظ کنید.
  • از قرار گرفتن در مکان های عمومی برای چند روز خودداری کنید.
  • آب یا مایعات زیاد بنوشید.
  • تا سه روز ابتدایی وسایل شخصی خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
  • لباس ها و ظروف غذایی تان را جداگانه شستشو دهید.
  • دست ها را زیاد بشوید و هر روز دوش بگیرید.

ید تراپی برای چه افرادی مناسب نیست؟

همانطور که ابتدا اشاره شد این روش کاملا بی خطر و ایمن است ولی همه نمی توانند از این روش استفاده کنند از جمله:

  • مادران شیرده زیرا ید رادیو اکتیو از طریق شیر به بدن نوزاد وارد شده و تیروئید وی را تحت تاثیر قرار می دهد.
  • خانم های باردار زیرا ید از جفت عبور و روی رشد غده تیروئید جنین تاثیر می گذارد.
  • افراد مبتلا به بیماری های چشمی زیرا ممکن است سبب تشدید بیماری چشمی این افراد شده ولی اگر پیش از ید تراپی داروهای استروئیدی مصرف می کنند می توانند از این روش کمک بگیرند.
  • افرادی که طی ۶ ماه آتی قصد بارداری دارند نباید از این روش استفاده کنند زیرا رشد غده تیروئید جنین مختل می شود.
  • افراد مبتلا به بی اختیاری ادرار
  • در صورت بروز استفراغ مکرر برای بیمار

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *