حشرات بخش مهمی از تنوع زیستی و چرخه زندگی در طبیعت هستند و نقش های مختلفی در گرده افشانی، تجزیه مواد آلی، کنترل جمعیت سایر جانداران و زنجیره غذایی ایفا می کنند. اگرچه بعضی از حشرات می توانند برای انسان مزاحمت ایجاد کنند یا بیماری منتقل کنند، اما بسیاری از آن ها برای حفظ تعادل اکوسیستم ضروری هستند. در این مطلب با مجموعه ای از دانستنی های علمی و عجیب درباره حشرات آشنا می شوید که نشان می دهد دنیای این موجودات بسیار پیچیده تر از چیزی است که تصور می کنیم.
دانستنی های علمی حشرات
حشرات از متنوع ترین گروه های جانوری روی زمین هستند و گونه های بسیار زیادی از آن ها در محیط های مختلف زندگی می کنند. برخی حشرات برای انسان مفید هستند، بعضی نقش مهمی در گرده افشانی دارند و گروهی نیز در تجزیه مواد طبیعی و بازگرداندن مواد مغذی به خاک مشارکت می کنند. در مقابل، برخی گونه ها می توانند به محصولات کشاورزی آسیب بزنند یا ناقل بیماری باشند.
آنچه درباره حشرات جذاب است، تنوع رفتار و سازگاری آن ها با محیط است. از مورچه هایی که برای دفاع از کلونی خود رفتارهای فداکارانه دارند تا پروانه هایی که از سیگنال های شیمیایی برای پیدا کردن جفت استفاده می کنند، نمونه های شگفت انگیزی در دنیای حشرات وجود دارد. در ادامه تعدادی از جالب ترین دانستنی های علمی حشرات را بررسی می کنیم.
برخی از زنبورها کرم حشره را به نوعی زامبی تبدیل می کنند:
یکی از شگفت انگیزترین نمونه های رفتار انگلی در دنیای حشرات مربوط به برخی زنبورهای انگلی است. بعضی از این زنبورها تخم های خود را در بدن یا روی بدن میزبان قرار می دهند. پس از خارج شدن لاروها، آن ها از بافت ها و مایعات بدن میزبان تغذیه می کنند و به تدریج رفتار طبیعی آن را تحت تاثیر قرار می دهند.
در برخی گونه های زنبور انگلی، میزبان حتی پس از خروج لاروها از بدن خود در نزدیکی پیله باقی می ماند و از آن محافظت می کند. این رفتار یکی از نمونه های جالب رابطه انگلی در طبیعت است و به همین دلیل در زبان عامیانه گاهی از اصطلاح «حشره زامبی» برای چنین میزبان هایی استفاده می شود.
مگس ها غذای جامد را به روش متفاوتی می خورند:
مگس های بالغ مانند انسان فک و دندان مناسب برای جویدن غذا ندارند. دستگاه دهانی آن ها برای مکیدن مواد غذایی مناسب شده است. هنگامی که مگس روی یک ماده غذایی قرار می گیرد، می تواند آنزیم های گوارشی را روی غذا آزاد کند تا مواد پیچیده به ترکیبات ساده تر تبدیل شوند.
پس از نرم شدن مواد غذایی، مگس آن ها را با بخش دهانی مخصوص خود جذب می کند. این شیوه تغذیه باعث شده است که مگس ها بتوانند از مواد غذایی مختلف استفاده کنند، هرچند همین ویژگی می تواند در انتقال برخی عوامل بیماری زا نیز نقش داشته باشد.
مورچه هایی که برای دفاع از کلونی جان خود را فدا می کنند:
در دنیای مورچه ها گونه هایی وجود دارند که هنگام تهدید کلونی، رفتارهای دفاعی بسیار خاصی نشان می دهند. در بعضی گونه ها، کارگران می توانند با پاره شدن بخشی از بدن یا آزاد کردن مواد چسبناک و سمی، مهاجم را گرفتار کنند.
این رفتار نشان می دهد که بقای کلونی در برخی گونه های مورچه از بقای یک فرد مهم تر است. برای آشنایی بیشتر با ویژگی های این موجودات می توانید مطلب دانستنی های مورچه را نیز مطالعه کنید.
چند ملکه زنبور عسل در یک کندو چه می کنند؟
در کلونی زنبور عسل معمولا یک ملکه اصلی وجود دارد، اما در برخی شرایط ممکن است بیش از یک ملکه برای مدت کوتاهی در کندو حضور داشته باشد. وجود ملکه جدید می تواند با رفتارهای خاصی میان ملکه ها و زنبورهای کارگر همراه شود.
ملکه های زنبور عسل صداهای خاصی تولید می کنند که در منابع علمی با رفتارهایی مانند کوآک کردن و تولینگ شناخته می شوند. این صداها در ارتباط با رفتار ملکه ها و شرایط داخل کندو هستند و به پیچیدگی ارتباطات صوتی در این حشرات اجتماعی اشاره دارند. برای آشنایی بیشتر با زندگی این حشرات می توانید مطلب زنبور عسل را نیز بخوانید.
آخوندک ماده گاهی جفت خود را می خورد:
یکی از رفتارهای شناخته شده در برخی گونه های آخوندک، آدم خواری جنسی است. در این حالت، آخوندک ماده ممکن است پیش، هنگام یا پس از جفت گیری، نر را شکار کند و بخورد. البته این رفتار در همه گونه های آخوندک و در همه جفت گیری ها اتفاق نمی افتد.
خوردن جفت می تواند مواد مغذی بیشتری در اختیار ماده قرار دهد، اما عوامل مختلفی مانند شرایط محیطی، گونه آخوندک و وضعیت تغذیه ای آن در بروز این رفتار موثر هستند. همین رفتار یکی از معروف ترین نمونه های آدم خواری جنسی در دنیای حشرات به شمار می رود.
سوسک ها می توانند مدتی بدون سر زنده بمانند:
یکی از عجیب ترین ویژگی های سوسک ها توانایی زنده ماندن برای مدتی پس از قطع شدن سر است. دلیل این موضوع تفاوت ساختار تنفسی و عصبی سوسک با انسان است. سوسک ها از طریق سوراخ ها و مجاری تنفسی ویژه ای در بخش های مختلف بدن خود اکسیژن دریافت می کنند و تنفس آن ها به دهان یا مغز وابسته نیست.
از طرف دیگر، بدن سوسک برای مدتی می تواند بدون دریافت غذا و آب به فعالیت خود ادامه دهد. در نهایت کمبود آب و مواد غذایی باعث مرگ آن می شود. بنابراین عبارت «سوسک بدون سر تا یک هفته زنده می ماند» را باید یک عدد تقریبی دانست، زیرا مدت زنده ماندن به گونه، دما، رطوبت و شرایط محیطی بستگی دارد.
زنبور سرخ غول آسای آسیایی نیش بسیار دردناکی دارد:
زنبور سرخ غول آسای آسیایی یکی از بزرگ ترین زنبورهای سرخ شناخته شده در جهان است. طول بدن برخی از این زنبورها می تواند به حدود ۵ سانتی متر یا بیشتر برسد. نیش و آرواره های قدرتمند آن ها باعث شده است که این گونه به عنوان یکی از حشرات خطرناک برای انسان شناخته شود.
نیش این زنبور می تواند درد شدید و آسیب بافتی ایجاد کند و در افرادی که به نیش حشرات حساسیت دارند، واکنش های شدیدتری ایجاد شود. این گونه بومی بخش هایی از شرق و جنوب شرقی آسیا است و نباید ویژگی های آن را به همه گونه های زنبور سرخ تعمیم داد.
جیرجیرک ها با اندام هایی روی پاهای خود صدا را تشخیص می دهند:
جیرجیرک ها از نظر شنوایی نیز حشرات جالبی هستند. اندام شنوایی آن ها روی پاهای جلویی و در نزدیکی مفصل زانو قرار گرفته است. این اندام ها به جیرجیرک کمک می کنند صداها و ارتعاشات موجود در محیط را تشخیص دهد.
شنوایی برای جیرجیرک ها اهمیت زیادی دارد، زیرا صدا نقش مهمی در ارتباط میان افراد این گونه و پیدا کردن جفت دارد. صدای معروف جیرجیرک نیز بیشتر به عنوان بخشی از رفتار ارتباطی آن ها شناخته می شود.
شته ها در برخی شرایط با سرعت زیادی تکثیر می شوند:
شته ها حشرات بسیار کوچکی هستند که در شرایط مناسب می توانند با سرعت زیادی جمعیت خود را افزایش دهند. در بسیاری از گونه های شته، تولید مثل بدون جفت گیری در فصل های مناسب انجام می شود و ماده ها می توانند نسل هایی از پوره های ماده ایجاد کنند.
این شیوه تولید مثل باعث می شود جمعیت شته ها در مدت کوتاهی افزایش پیدا کند. در برخی گونه ها، شرایط محیطی و فصل باعث تغییر الگوی تولید مثل می شود و تولید مثل جنسی نیز در چرخه زندگی آن ها دیده می شود.
پروانه ها از فرومون ها برای پیدا کردن جفت استفاده می کنند:
یکی از دانستنی های علمی جالب درباره حشرات، توانایی برخی پروانه ها در شناسایی مواد شیمیایی مربوط به جفت است. پروانه ها و بسیاری از حشرات از سیگنال های شیمیایی مانند فرومون ها برای برقراری ارتباط و پیدا کردن جفت استفاده می کنند.
در بعضی گونه ها، نرها می توانند فرومون ماده را از فاصله قابل توجهی تشخیص دهند. البته میزان این فاصله در گونه های مختلف متفاوت است و به عواملی مانند جهت باد، غلظت فرومون و شرایط محیطی بستگی دارد. گیرنده های شیمیایی حساس به پروانه کمک می کنند منبع این سیگنال ها را پیدا کند.
برخی لاروهای حشرات هزاران ماهیچه دارند:
بدن لارو بسیاری از حشرات ساختاری کاملا متفاوت با بدن انسان دارد و برای حرکت در محیط های مختلف سازگار شده است. برخی لاروها دارای تعداد بسیار زیادی واحدهای ماهیچه ای کوچک هستند که به آن ها اجازه می دهد بدن خود را به شکل هماهنگ حرکت دهند.
تعداد دقیق ماهیچه ها در لاروها به گونه و روش شمارش بافت های ماهیچه ای بستگی دارد و به همین دلیل نمی توان یک عدد ثابت را برای همه کرم های حشره بیان کرد. با این حال، وجود ساختارهای ماهیچه ای فراوان یکی از دلایل انعطاف پذیری و توانایی حرکتی بالای برخی لاروها است.
چرا حشرات برای طبیعت اهمیت دارند؟
حشرات فقط موجودات مزاحم یا ترسناک نیستند و نقش آن ها در طبیعت بسیار گسترده است. بسیاری از گیاهان برای گرده افشانی به حشراتی مانند زنبورها، پروانه ها و برخی سوسک ها وابسته هستند. بدون این فرایند، تولید مثل بسیاری از گیاهان با مشکل مواجه می شود.
حشرات همچنین منبع غذایی بسیاری از پرندگان، خزندگان، دوزیستان و پستانداران هستند. برخی گونه ها نیز مواد گیاهی و جانوری مرده را تجزیه می کنند و به چرخه مواد مغذی در طبیعت کمک می کنند. بنابراین کاهش شدید جمعیت حشرات می تواند روی بخش های مختلف اکوسیستم تاثیر بگذارد.
چند حقیقت کوتاه و جالب درباره حشرات
- بسیاری از حشرات دارای اسکلت خارجی هستند که از بدن آن ها محافظت می کند.
- تعداد زیادی از حشرات در مرحله ای از زندگی خود دچار دگردیسی می شوند.
- بسیاری از حشرات از شاخک ها برای دریافت اطلاعات محیطی استفاده می کنند.
- زنبورها و پروانه ها از مهم ترین گرده افشان های طبیعت هستند.
- برخی حشرات از صدا، ارتعاش یا مواد شیمیایی برای برقراری ارتباط استفاده می کنند.
- رفتار اجتماعی در حشراتی مانند مورچه ها، زنبورها و موریانه ها بسیار پیچیده است.
دنیای حشرات پر از رفتارهای عجیب، سازگاری های شگفت انگیز و ویژگی هایی است که گاهی در نگاه اول باورکردنی به نظر نمی رسند. شناخت این موجودات علاوه بر سرگرم کننده بودن، کمک می کند اهمیت آن ها را در حفظ تعادل طبیعت بهتر درک کنیم. بسیاری از حشراتی که برای انسان ناخوشایند هستند، بخشی ضروری از زنجیره غذایی و چرخه زیستی محسوب می شوند.
منبع : آرگا
