اناریجه که در بسیاری از مناطق ایران با نام های بنه، ون یا وناق شناخته می شود، یکی از کهن ترین ترکیبات درمانی در طب سنتی ایران است. خواص اناریجه باعث شده تا به امروز جایگاه مهمی در درمان بسیاری از مشکلات جسمی داشته باشد. اگرچه ممکن است در نگاه اول یک ماده ساده و کاملا ابتدایی به نظر برسد، اما در حقیقت مجموعه ای از ترکیبات فعال مانند ترپن های مفید، پلی فنول ها، رزین ها و ترکیبات ضد باکتریایی در ساختار آن وجود دارد که خواص درمانی ویژه ی را ایجاد می کند. این ویژگی باعث شده که در طب قدیم و حتی امروز در صنعت داروسازی سنتی و محصولات گیاهی، اناریجه یکی از انتخاب های اصلی به شمار آید. در ادامه این مطلب شما را با خواص اناریجه آشنا می کنیم.
خواص درمانی اناریجه
اناریجه گیاهی یک ساله از خانواده چتریان است که در استان های گلستان، مازندران و گیلان می روید. این گیاه خوش طعم فقط یک گونه دارد و به دلیل خواص غذایی و دارویی از اهمیت زیادی برخوردار است. در ادمه به بررسی خواص اناریجه می پردازیم.
تأثیر بر دستگاه گوارش
اولین و شناخته شده ترین خواص اناریچه تأثیر آن بر دستگاه گوارش است. بسیاری از افرادی که دچار نفخ، ورم معده، سوء هاضمه، رفلاکس یا ضعف عملکرد سیستم هضم هستند، با مصرف منظم اناریجه یا فرآورده های آن کاهش قابل توجهی در علائم خود مشاهده می کنند. اناریجه یک ترکیب ملایم اما بسیار مؤثر برای تقویت حرکات روده، کاهش التهاب داخلی و تنظیم ترشح اسید معده است. خاصیت ضد باکتریایی آن نیز باعث کاهش رشد میکروب های مضر روده می شود و در نتیجه محیط گوارشی سالم تری را ایجاد می کند. از سوی دیگر نوع چسبنده و رزینی آن موجب می شود که مثل محافظی طبیعی روی دیوار معده عمل کند و التهاب ها یا زخم ها را آرام سازد. به همین دلیل در درمان زخم معده، سوزش معده و مشکلات ناشی از هیلکوباکتر نیز کاربرد سنتی داشته است. بسیاری از متخصصین طب سنتی معتقد هستند که مصرف دوز مناسب اناریجه می تواند به تدریج بهبود قابل توجهی در دستگاه گوارش ایجاد کند.
خواص تنفسی اناریجه
خواص تنفسی اناریجه نیز مورد توجه بسیاری از متخصصین طب سنتی قرار گرفته است. استنشاق بخار آن یا استفاده موضعی از روغن اناریجه روی قفسه سینه می تواند به باز شدن مجاری تنفسی کمک کند و باعث درمان سرماخوردگی، سرفه، تنگی نفس یا گرفتگی ریه می شود. اناریجه خاصیت ضد باکتریایی و ضد ویروسی ملایمی دارد و همین ویژگی موجب می شود که در بیماری های تنفسی نقش حمایتی ایفا کند. از گذشته بخار دادن اناریجه در محیط خانه روشی کاملا طبیعی برای ضد عفونی کردن هوا و کمک به تنفس بهتر به شمار می رفت. امروزه نیز برخی از متخصصین طب گیاهی توصیه می کنند که از بخار روغن آن در فصول سرد سال استفاده شود تا مقاومت دستگاه تنفسی افزایش پیدا کند.
سلامت دهان و دندان
یکی از خواص مهم اناریجه اثر آن روی سلامت دهان و دندان است. زمانی که این ماده غذایی به عنوان آدامس طبیعی مصرف می شود، افزایش ترشح بزاق، پاکسازی سطح دندان ها و جلوگیری از رشد باکتری های مضر دهانی را به دنبال دارد. بزاق نقش مهمی در خنثی سازی اسیدهای خوراکی دارد و باعث جلوگیری از پوسیدگی دندان می شود. از سوی دیگر اناریجه به دلیل خاصیت ضد عفونی کننده، می تواند بوی بد دهان را به طور طبیعی کاهش دهد و فضایی سالم تر در دهان ایجاد کند. در گذشته این ماده به عنوان آدامس درمانی شناخته می شد و افراد برای تقویت لثه، تمیز شدن دهان و جلوگیری از عفونت های دهانی از آن استفاده می کردند. خاصیت چسبندگی ملایم آن به پاک شدن پلاک های نرم دندانی کمک می کند. چنین ویژگی هایی باعث شده که امروزه نیز برخی افراد برای جایگزینی آدامس های صنعتی از آن استفاده کنند.
تقویت سیستم ایمنی بدن
تقویت سیستم ایمنی بدن از دیگر خواص مصرف اناریجه است. این ماده حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی است که می توانند رادیکال های آزاد را خنثی کنند و از آسیب سلولی جلوگیری کنند. این مسئله در عملکرد سیستم ایمنی نقش مهمی دارد، زیرا سلول های ایمنی برای فعالیت های بهتر نیازمند محیطی سالم و بدون استرس اکسیداتیو هستند. زمانی که بدن در معرض آلودگی، دخانیات، تغذیه ناسالم یا استرس قرار می گیرد، میزان رادیکال های آزاد افزایش پیدا می کند و سیستم ایمنی ضعیف می شود. در نتیجه مصرف آن کمک می کند تا فشار وارد شده بر بدن کاهش پیدا کند. از سوی دیگر ترکیبات ضد عفونی کننده اناریجه به کاهش بار میکروبی بدن کمک می کند و این مسئله نیز قدرت دفاعی بدن را افزایش می دهد. به همین دلیل مصرف دوره ای این ماده غذایی می تواند نقش تقویتی مناسبی برای سلامت عمومی بدن داشته باشد.
بهبود کارکرد کبد
یکی دیگر از خواص مهم اناریجه کمک به عملکرد بهتر کبد است. در طب سنتی این باور مهم وجود دارد که اناریجه می تواند باعث پاکسازی کبد شود، جریان صفرا را بهبود ببخشد و عملکرد طبیعی کبد را تقویت کند. بسیاری از مشکلات گوارشی و اختلالات هضم ناشی از عملکرد ضعیف کبد هستند و اناریجه با تقویت این عضو به طور غیر مستقیم بر هضم غذا و انرژی بدن اثر می گذارد. برخی از افراد بعد از مصرف آن احساس سبکی، بهبود اشتها و کاهش احساس پری شکم را گزارش می کنند. این نتایج می تواند ناشی از اثر اناریجه بر بهبود تنظیم داخلی کبد باشد.
بهبود التهابات پوست
یکی دیگر از خواص اناریجه، بهبود التهابات پوستی است. اناریجه به دلیل ماهیت رزینی و ترکیبات ضد التهابی خود، سال هاست که در ساخت پمادها و روغن های درمانی پوست استفاده می شود. این ماده می تواند موجب ترمیم سریع تر زخم ها، بهبود خشکی یا ترک خوردگی و افزایش نرمی سطح پوست شود. در قدیم از پمادهای سنتی آن برای سوختگی های خفیف، بریدگی ها و حتی برخی از عفونت های پوستی استفاده می شد. زمانی که این ماده با روغن های گیاهی ترکیب می شود، می تواند به عمق پوست نفوذ کند. برخی از افراد برای درمان اگزما، خارش یا التهاب های پوستی خفیف از روغن اناریجه استفاده کرده و نتیجه رضایت بخشی نیز دریافت می کردند.
تقویت اعصاب
یکی از مزایای کمتر شناخته شده اناریجه اثر آن بر تقویت اعصاب و بهبود حال عمومی ذهن است. اگر چه این ویژگی کمتر مورد بحث قرار می گیرد، اما بسیاری از متخصصین طب قدیم معتقد بودند که این ماده با گرم کردن ملایم بدن و کاهش تنش های داخلی به آرامش روان کمک می کند. برخی از مطالعات نشان می دهد که از اناریجه به عنوان یک ماده تقویت کننده قوای ذهنی و افزایش دهنده تمرکز استفاده می شود. مصرف این نوع خوراکی باعث ایجاد نوعی تمرکز ذهنی ملایم و کاهش اضطراب می شود. این موضوع می تواند ناشی از ترکیبات آروماتیک و طبیعی آن باشد که ذهن را منسجم تر و آرام تر می کند.
بهبود دردهای زنان و مشکلات قاعدگی
یکی از ویژگی های مهم اناریجه کمک به بهبود دردهای زنان و تسکین درد قاعدگی است. برخی از منابع سنتی اشاره می کنند که این نوع سبزی می تواند باعث تنظیم چرخه قاعدگی شود و گرفتگی ها یا دردهای ناشی از آن را کاهش دهد. این اثر ممکن است به دلیل خاصیت ضد التهابی و تنظیم کننده جریان باشد. اگرچه تحقیقات علمی گسترده ای در این حوزه وجود ندارد، اما از لحاظ تجربی در برخی از مناطق ایران استفاده از مقدار کم آن برای کاهش دردهای قاعدگی رایج بوده است.
کاهش تهوع صبحگاهی
یکی از فواید اناریجه درمان طبیعی حالت تهوع ناشی از مشکلات گوارشی است. ساختار این سبزی با تحریک ملایم ترشحات معده و بهبود حرکات آن، موجب می شود احساس تهوع کاهش پیدا کند. به همین دلیل زنان باردار در برخی از مناطق، از مقدار بسیار کم اناریجه برای کاهش تهوع استفاده می کردند. علاوه بر این، برای کسانی که دچار تهوع عصبی هستند اثر آرامبخش ملایمی دارد.
افزایش انرژی بدن
یکی دیگر از خواص مهم اناریچه افزایش انرژی بدن است. بسیاری از افراد با مصرف این ماده احساس سبکی، افزایش توان بدنی و کاهش خستگی های مزمن را تجربه می کنند. این مسئله می تواند نتیجه ترکیب چند عامل مختلف از جمله تقویت هضم، بهبود عملکرد کبد، پاکسازی ملایم بدن و تأثیر مثبت آن بر جریان خون باشد.
منبع : آرگا
