برخی مواقع پس از تزریق واکسن متوجه توده یا سفتی در جای آن می شویم امکان دارد سوال کنید آیا سفت شدن جای واکسن نوزاد خطر دارد؟ پس با ما همراه باشید تا پاسخ سوال خود را متوجه شوید.
دلایل سفت شدن جای واکسن نوزاد
- این عارضه امکان دارد در اثر واکنش حساسیتی عامل بیماری زای واکسن ایجاد شود. این واکنش حساسیتی در اکثر موارد به صورت خفیف و گذرا می باشد. در موارد اندکی واکنش موضعی آرتوس اتفاق می افتد. علائم این واکنش به صورت تورم بافتی وسیع، حساسیت شدید در محل تزریق و درد، سفتی عضله محل تزریق و حتی تخریب بافتی و زخم در محل تزریق است. این واکنش موضعی شدید بیشتر در نوبت های یادآور واکسن مشاهده می شود نه در اولین واکسن بدو تولد. نوبتهای یادآور مانند سفت شدن جای واکسن ۱۸ ماهگی است.
- واکنش های حساسیتی بیش از اندازه کودک نسبت به سایر ترکیبات واکسن این اتفاق میافتد. یکی از این ترکیبات آلومینیوم است. مطالعات و تحقیقات زیادی نشان داده است که واکسن های دارای آلومینیوم نسبت به دیگر واکسن ها با قرمزی و سفتی بیشتری در محل تزریق همراه هستند. یکی از واکسن هایی که عموما بعد از تزریق آن با سفت شدن جای واکسن روبرو میشویم، واکسن سه گانه دیفتری، کزاز و سیاه سرفه است. حتی در بزرگسالان هم سفت شدن جای واکسن کزاز مشاهده میشود. در ترکیبات واکسن ثلاث برای تاخیر جذب واکسن و کمک به بهبود عملکرد آن، از فسفات آلومینیوم استفاده می شود. در حقیقت همین ترکیب آلومینیومی موجب سفتی و به وجود آمدن توده زیر جلدی میشود. واکسن دو ماهگی، چهار ماهگی و شش ماهگی به صورت پنجگانه تزریق میشود. واکسن ۱۸ ماهگی و شش سالگی نیز به صورت یادآور تزریق میشود بنابراین سفتی جای واکسن در این سنین دور از انتظار نیست.
- از دیگر علل معمول مربوط به خطا در نحوه تزریق واکسن است. در بعضی از واکسن ها اگر تزریق به صورت عمیق انجام نشود، ماده تزریق شده به صورت یک توده زیر جلدی ظاهر میشود. البته خطرناک نیست و رفع میشود.

- برخی مواقع پس از تزریق واکسن متوجه توده یا سفتی محل واکسن می شویم. البته امکان دارد این امر خطرناک باشد. از عوارض واکسن گاها افزون بر اسهال شدن پس از واکسن و تب، سفت شدگی محل آن دیده می شود. در این مطلب تلاش کرده ایم نگرانی شما را در مورد این عارضه واکسیناسیون حل نماییم و به سوال های احتمالی شما جواب بدهیم.
- به ندرت، ترکیبات آلومینیومی امکان دارد موجب به وجود آمدن توده های کوچک، سفت، زیرپوستی و خارش در محل تزریق شوند. اگرچه گرانولوم ها خطرناک نیستند ولی قادر هستند تحریک کننده باشند و ماه ها یا حتی سال ها دوام داشته باشند. کودکانی که پس از واکسن دوماهگی، هجده ماهگی و شش سالگی به گرانولوم دچار می شوند، بعد ها هم بیشتر در صورت تماس با آلومینیوم به حساسیت دچار می شوند.
تزریق واکسن و سفت شدن محل آن
تزریق واکسن نوزادان عموما با عوارض خفیفی مثل سفت شدن جای واکسن نوزاد همراه است. عوارض واکسن عموما خود به خود و پس از چندروز نابود می شوند که عبارتند از: قرمزی و تورم در محل تزریق واکسن، درد، احساس خستگی و تب. با شیوع کمتر درد مفاصل، سردرد، بی اشتهایی، استفراغ و بی قراری. یکی دیگر از عارضه هایی که پس از واکسیناسیون نوزاد دیده می شود، سفت شدن جای واکسن می باشد. در ادامه بیشتر درباره موضوع صحبت می کنیم.
البته به صورت نادر امکان دارد پس از واکسیناسیون واکنش های جدیدترین به وجود آید که شامل گریه بدون وقفه، گریه بیشتر از ۳ ساعت، تب، تشنج، شل شدن عضلات میشود. در صورت مشاهده هریک از موارد فوق به پزشک رجوع کنید.

برای درک دلیل عوارض واکسن، باید به نحوه عملکرد واکسن در بدن بپردازیم. واکسن مانند یک آموزش و تمرین سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و مقابله با عوامل بیماری زا، یعنی ویروس ها و باکتری ها است. برای دستیابی این هدف، باید مولکول های خاصی از عامل بیماری وارد بدن شود تا سیستم ایمنی را به واکنش وادار نماید. پس سیستم ایمنی یاد می گیرد که آنها را به عنوان دشمنان قطعی خود بشناسد و در صورت رویارویی با آنها در آینده پادتن تولید کند. در حقیقت دلیل عوارض پس از واکسن، همان فعال شدن سیستم ایمنی علیه میکروب وارد شده به بدن است.
همه عوارض جانبی واکسن ها به دلیل فعال شدن سیستم ایمنی کودک علیه عامل بیماری نیست بلکه ترکیبات دیگری در ساخت واکسن به کار می روند که می توانند موجب عوارض جانبی و واکنش های نامطلوب شوند. مانند ژلاتین، پلی سوربات ۸۰، تایمر سال و گاهی آلومینیوم.
احتمال خطر سفت شدن محل واکسن
مسئله نگران کننده برای والدین، ماندگاری طولانی سفت شدن جای واکسن نوزاد در قیاس با سایر عوارض واکسن است. در اکثر موارد، سفت شدن جای واکسن حدود دو ماه بعد به صورت خود به خود نابود می شود. نیاز به روش خاصی برای واکسن دو ماهگی یا هر زمان دیگری ندارید. ولی می توان با قرار دادن کمپرس سرد در محل سفتی تا حد در بهبود عارضه کمک کنید. تا آن جا که این سفتی تغییر رنگ ندهد، شدیداً دردناک و یا دچار زخم و تخریب بافت نشود، جای هیچ نگرانی نیست.

اگر چه سفتی محل واکسن به تنهایی یک عارضه عمومی و عادی است. ولی باید توجه کنید که این توده امکان دارد شروع جدید یک آبسه عفونی باشد. در کودکان سالم اکثر آبسه ها ناشی از عفونت باکتریایی و به دنبال عدم رعایت استریلیزاسیون در زمان تزریق واکسن به وجود آید. پس از داخل شدن باکتری ها به داخل بافت، گلبول های سفید به سوی او حرکت می کنند. با حمله گلبول های سفید به باکتری ها، قسمتی از بافت اطراف از بین رفته و حفره ای به نام آبسه ایجاد می شود که با ترشحات عفونی پر شده است. صورت دیدن نشانه های آبسه جای واکسن مثل درد توده در زمان لمس، قرمزی و گرم تر بودن بافت اطراف توده و تب بالای کودک باید به پزشک رجوع کنید.
با حمله گلبولهای سفید به باکتریها، قسمتی از بافت اطراف از بین رفته و حفرهای به نام آبسه تشکیل میشود که با ترشحات عفونی پر شده است. پس در صورت مشاهده علائم آبسه جای واکسن مانند درد توده در هنگام لمس، قرمزی و گرمتر بودن بافت اطراف توده و تب بالای کودک باید به پزشک مراجعه کنید.
منبع : آرگا






















