بی قراری پا که به اسم سندرم پای بی قرار نیز شناخته می شود احساس ناخوشایندی و ناراحتی در پاها را ایجاد می کند. در این مطلب می خواهیم به علت بی قراری پا و درمان های خانگی آن بپردازیم. با ما همراه باشید.
علت و درمان بی قراری پا
پای بی قرار که با اسامی سندرم پای بی قرار(RLS)، پاهای ناآرام و پرش غیر ارادی پا هم شناخته می شود؛ سبب ایجاد حس ناخوشایندی در پاها شده به نحوی که فرد مجبور به تکان دادن و حرکت پا جهت برطرف شدن ناراحتی می گردد. بی قراری پا جزو اختلالات خواب طبقه بندی شده چرا که مبتلایان هنگام خواب و استراحت کافی در شب با مشکل روبرو هستند.

پرش پا در خواب جزو اختلالات حرکتی هم شناخته می شود زیرا تکان دادن و حرکت به طور معمول درد و ناراحتی ایجاد شده را از بین می برد. در سندرم پای بی قرار، بیماری می خواهد دائما پاها را در حال حرکت نگه داشته و تکان دهد. در وصف این بیماران می توان گفت آن ها حتی شب ها هم در رختخواب در حال تکان خوردن و حرکت پا می باشند. در ادامه با علت و درمان های خانگی پای بی قرار آشنا می شوید.

علت سندرم پای بی قرار(RLS)
به طور کلی علت RLS در بسیاری افراد شناخته شده نیست. با این حال مبتلایان در سنین کمتر از چهل سال به طور معمول زمینه های ارثی و خانوادگی این بیماری را با خود همراه دارند . این بیماری با سلامت بدن رابطه تنگاتنگی دارد، به این معنا که اگر ذهن و جسم سالم باشد امکان ابتلا به این بیماری کاهش می یابد و البته بیماری که طور ارثی منتقل شده هم رفع می گردد.

بین تمام ویتامین ها کمبود ویتامین ب ۶ می تواند در کوتاه مدت فرد را به این سندرم دچار کند. از این رو کمبود ویتامین ب۶ را جدی بگیرید. زیرا این طور که مشخص شده است، اثرات کمبود ویتامین تنها بی حالی و رنگ زرد چهره نیست و ممکن است بی قراری پا هم عوارض آن باشد.

مصرف بعضی از داروها مانند داروی ضد افسردگی به خصوص در شب می تواند سبب بروز و تشدید علائم سندرم پای بی قرار گردد که پیشنهاد می شود با مشاوره پزشک مصرف این داروها را به تایم دیگری از روز موکول نمایید. استرس هم سبب بی قراری پا می شود. فشار روانی از علل دیگر ابتلا به سندرم پای بی قرار می باشد که در صورت عدم مدیریت می تواند درد را شدیدتر کند.
چنانچه سندرم پای بی قرار با رعایت بهداشت خواب و مدیریت استرس درمان نشد، باید فرد تحت دارو درمانی قرار گیرد. استرس از نوع ذاتی و اکتسابی می تواند اصلی ترین عامل ابتلا به این سندرم باشد. از این رو زنان بیشتر از مردان به این بیماری مبتلا می شوند. در ضمن طول درمان آن ها نیز بیشتر از مردها می باشد.

جز استرس، بی تحرکی و اعتیاد نیز در رده های بعدی مهمترین دلایل این سندرم هستند. از این رو روش درمانی این سندرم نیز به سه دسته تغذیه ایی، دارویی و ورزشی تقسیم می شود. بارداری با ایجاد تغییرات هورمونی هم احتمال دارد به صورت موقت علائم بی قراری پا را تشدید کنید.
برخی زنان برای اولین بار در دوره بارداری بخصوص سه ماه اول این عارضه را تجربه می کنند. چاقی، کشیدن سیگار، بیماری های اعصاب و بعضی مشکلات مغز و اعصاب مرتبط با کم کاری تیروئید و مسمومیت با فلزات سنگین و برخی بیماری های هورمونی نظیر دیابت و نارسایی کلیوی که با کمبود ویتامین ها و مواد معدنی مرتبط است، از سایر عوامل مستعد کننده به حساب می آیند.

فقر آهن و کم خونی نیز از علت های ایجاد یا تشدید بی قراری پا هستند. حتی بدون کم خونی، فقر آهن ناشی از خونریزی معده و روده، قاعدگی با خونریزی زیاد یا نیاز به تزریق دائم خون ممکن است بیماری را شدت ببخشد. در ضمن مصرف کافئین، الکل، نیکوتین، مسدودکننده های هیستامینی و برخی داروهای ضد افسردگی هم با ایجاد سندرم پای بی قرار در ارتباط هستند.
همچنین بیماری های مزمن و برخی بیماری های خاص مانند پارکینسون، نارسایی کلیه، دیابت و نوروپاتی محیطی به طور معمول با این سندرم مرتبط هستند. درمان این نوع بیماری ها به طور معمول سبب درمان سندرم پای بی قرار هم می شود.

علائم سندرم پای بی قرار
علائم مرتبط با بی قراری پا معمولا در عصرها مشاهده می شود و اغلب هنگام خواب و استراحت مانند نشستن یا دراز کشیدن در رختخواب شدت پیدا می کند. این نشانه ها در هنگام نشستن طولانی بدون تحرک مانند هنگام تماشای فیلم در سینما شدیدتر می شوند. در این حالت تکان دادن و حرکت سبب تسکین و درد ناراحتی از بی قراری پا شده ولی توقف حرکت مجددا درد را باز می گرداند.
بی قراری پا می تواند سبب خستگی و خواب آلودگی روزانه شود و روی خلق و خو، تمرکز، عملکرد شغلی و تحصیلی هم تاثیر منفی بگذارد. این بیماری نوعی اختلال حرکتی و خواب محسوب می شود . افراد مبتلا به این عارضه به سختی می توانند مشکل حسی مبهم در عمق پای خود را توصیف نمایند.

این بیماران به حرکت دادن پاها نیاز مبرمی دارند. احساس کشیدگی، گزگز، سوزش و احساس کاذب حرکت مایع یا حرکت مورچه در ساق پا از مواردی هستند که بیماران ذکر کرده اند. بیشتر بیماران نمی توانند بخوابند یا به تکرار از خواب بیدار می شوند. علائم بی قراری پا همانطور که اشاره شد با حرکت دادن پا بهتر می شود و زمان استراحت تشدید می یابد.

پیشتر اشاره شد که بی قراری پا در زنان شایع تر است این حس ناخوشایند در افراد با علائم مختلفی همراه است. از جمله احساس درد و داشتن نبض در پا، حس خارش یا کشیدن شدن پا، حس گزگز پا که در مواردی این احساس در بازوها و به ندرت سر و سینه هم گزارش شده و برخی بیماران در هر دو پا بی قراری را حس می کنند و برخی تنها در یک سمت بدن با آن مواجه می شوند.

بروز علائم در هنگام خواب نیز به شکل های متفاوتی روی می دهد. در افراد مبتلا به بی قراری پا معمولا علائم نزدیک صبح کاهش می یابد و بیمار نزدیک صبح راحتتر می خوابد. بی قراری پا می تواند سبب تاخیر در به خواب رفتن و اختلال در عملکرد روزانه هم شود. در موارد شدیدتر علائم بیش از دوبار در هفته بروز می کند و سبب وقفه های طولانی خواب و اختلال در عملکرد روزانه فرد می گردد.
از آنجا که حرکت پاها علائم بی قراری را کاهش می دهد، غالب مبتلایان پاها را حرکت می دهند. از حرکات کف پا تا تکان کامل پا، از این پهلو به آن پهلو شدن در تختخواب برای کاهش شدت درد صورت می گیرد. قابل ذکر است علائم بی قراری پا در روزهای مختلف و بین افراد مختلف، تفاوت دارد.

به طور معمول علائم RLS یک یا دو بار در هفته رخ می دهد. مراحل اولیه ممکن است برای یک هفته تا چند ماه دیده نشوند البته با بالارفتن سن این نشانه ها تشدید می شوند.
تشخیص بیماری RLS
تاکنون آزمایش خاصی برای تشخیص این سندرم ارائه نشده است. اما معمولا پزشکان چهار معیار اصلی را برای تشخیص این بیماری در نظر می گیرند. نخست بیمار برای رهایی از درد به اجبار پاهای خود را تکان می دهد. احتیاج به تکان دادن پا هنگام استراحت یا دراز کشیدن بیشتر می شود، هنگامی که درد و حس ناخوشایند با تکان دادن پا برطرف شد، به طور موقت تمایل برای این کار وجود ندارد تا مجددا درد حس شود. در هنگام عصر یا شب نشانه های RLS مانند درد و حس ناخوشایند آن تشدید می شود.

این چهار معیار نشانه ای وجود RLS می باشد که در ادامه ممکن است بررسی نوار مغزی، ضربان قلب و تنفس در هنگام خواب جهت تشخیص دقیق تر تجویز شود و بیمار از لحاظ ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت، کمبود آهن و نارسایی کلیه ارزیابی شود.
درمان های خانگی بیماری RLS
پیش از هر چیز اشاره می شود که بیماری RLS ناشی از بارداری تا چهار هفته بعد از زایمان خودبخود برطرف می گردد. در صورتی که علت آن به کم خونی یا فقر آهن مرتبط باشد قابل رفع است. در افرادی که به طور ارثی دچار بی قراری پا هستند درمان قطعی وجود ندارد اما با رعایت برخی نکات می توانند از شدت بیماری بکاهند.

البته با برخی روش های ساده در منزل می توانید علائم بیماری RLS را بهبود دهید. هرچند این درمان های خانگی به صورت کامل علائم را از بین نمی برند ولی در کاهش RLS موثر هستند. در ادامه با برخی از این درمان ها آشنا می شوید.
- از آنجا که سندرم پای بی قرار خوابیدن را سخت می کند. برای داشتن خواب عمیق، دیرتر به رختخواب بروید و صبح ها بیشتر بخوابید.
- در ساعت معینی بخوابید و از خواب بیدار شوید. باید بدانید که به چه میزان خواب نیاز دارید تا حس بهتری داشته باشید. اکثر بزرگسالان بین ۷-۹ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.

- پیش از خواب حرکات کششی پا انجام دهید.
- دوش آب گرم بسیار کمک کننده است زیرا سبب آرامش و راحتی عضلات می شود.
- از مصرف مواد حاوی کافئین خودداری کنید. به این ترتیب چند ساعت پیش از خواب از خوردن قهوه، چای، نوشابه، کاکائو پرهیز کنید.
- پاها را سرد و گرم کنید. برای این کار از حوله گرم و سرد کمک بگیرید. برخی افراد دوش آب سرد را موثر می دانند.
- ورزش روزانه را فراموش نکنید. داشتن ورزشی متعادل در طی روز کمک می کند خواب بهتری در شب داشته باشید. از جمله این ورزش ها می توان به پیاده روی، دو آهسته و … اشاره نمود.
- داروهایی را که مصرف می کنید بررسی کنید. برخی داروهای سرماخوردگی و ضد حساسیت علائم سندرم RLS را تشدید می کنند. در ضمن داروهای ضد افسردگی و ضد تهوع نیز چنین مشکلی را سبب می شوند.

- مغز خود را از تمرکز بر روی یک موضوع دور کنید و سعی کنید به طور مثال هنگام نشستن پای تلویزیون هرزگاهی خود را به مطالعه کتاب مشغول کنید. با این کار ذهن خود را ورزش می دهید.
- اگر پاهای شما درد گرفت آن ها را حرکت دهید تا حس ناراحتی کاهش یابد.
- نفس عمیق بکشید. فشار روحی و جسمی علائم سندرم را تشدید می کند. از این رو با تنفس آرام و عمیق گرفتگی عضلات را از بین ببرید.
- پیش از خواب از تماشای تلویزیون یا کار با رایانه اجتناب کنید.
- پاها را ماساژ دهید. همچنین می توانید از دستگاه های ویبراتور کمک بگیرید.

- اگر سندرم RLS به دلیل فقر آهن ایجاد شده با مشورت پزشک قرص آهن مصرف کنید.
- حرکات یوگا یا مدیتیشن نیز در کاهش درد RLS کمک کننده هستند.
- مصرف الکل و سیگار کشیدن را ترک کنید.
- از غذاهای با مزاج سرد پرهیز کنید. به طور مثال بادمجان، سرکه، ترشی، آبلیمو و …
- از جوراب سندرم RLS کمک بگیرید. این جوراب مخصوص به کف پا فشار وارد نموده و احتمالا سبب تسکین علائم درد پا می شود.

- سعی کنید کارهایی که به نشستن طولانی نیاز دارد را طوری برنامه ریزی نموده که در ابتدای روز باشد.
- ویتامین دی را فراموش نکنید. قابل ذکر است مصرف مکمل آهن یا ویتامین های سی، دی و ای می تواند به برخی افراد مبتلا به پای بی قرار کمک کند.
منبع : آرگا





















