پرورش گیاه لیف و تمام مراحل کاشت آن

شرایط کاشت و پرورش گیاه لیف

گیاه لیف یا لوفا با اسم علمی Luffa sponge یک گیاه معمولی نبوده و برای پرورش آن به صبر و شکیبایی نیاز است. این گیاه در خانواده کدوییان قرار می گیرد و نسبت به سایر گیاهان خانواده اش، رشد کندتری دارد. حتی در مواردی بذر آن دیرتر جوانه می زند. این گیاه بومی مناطق گرمسیری امریکای جنوبی است و در آب و هوای سرد به کندی می روید. همچنین دارای نوعی اسفنج طبیعی می باشد.

برگ های گیاه لیف در ابعاد برگ ختمی، شبیه برگ انگور و خیار و پوشیده از کرک های ریز است. ساقه اصلی آن دراز، گره دار و محل گره ها زاویه دار می باشد. بعد از ۵-۶ ماه از کشت گیاه، گل های درشت زرد رنگی شبیه گل خیار ظاهر شده و در ادامه میوه سبز تیره، خالدار و دوکی مانند آن که از وسط متورم شده و از دو سمت باریک است تشکیل می شود. بذر گیاه در برخی گونه ها سیاه و در بعضی دیگر کرم رنگ است.

گیاه لیف به شکل بالارونده رشد دارد و در طی یک فصل رشد ارتفاع آن ممکن است تا ده متر و بیشتر هم برسد. موقعی میوه گیاه لیف قابل خوردن است که سبز رنگ باشد و می توان آن را به صورت خام یا پخته مانند کدو مصرف کرد. در صورتی که بخواهند از این گیاه برای ساخت اسفنج و لیف استفاده کنند؛ میوه را زمانی می چینند که به رنگ زرد باشد و بخش های درونی آن فیبری شده باشد. در این موقع دیگر نمی توان از میوه استفاده خوراکی داشت. در ادامه با شرایط کاشت و پرورش گیاه لیف آشنا می شوید.

شرایط کاشت گیاه لیف

گیاه لیف (با توجه به محل کاشت و نوع گیاه) برای رشد خود به حدود ۱۵۰-۲۰۰ روز هوای گرم بدون سرما نیاز دارد. این گیاه به مقدار زیادی نور خورشید، آب، گرما، مواد مغذی و یک داربست بزرگ قوی احتیاج دارد. گیاه لیف را باید در سطحی صاف و بدون علف های هرز و در خاکی با زهکشی خوب بکارید.

این گیاه را می توان در گلدان های ۲۵ لیتری نیز مورد کشت قرار داد. گلدان باید حاوی سوراخ های زهکش مناسب باشد و پس از این که گیاه در گلدان ارتفاع پیدا کرد برای آن داربست تهیه شده بدون این که جای آن را تغییر داده و به مکان دیگری منتقل کنید. هنگامی که گیاه در مزرعه شروع به بزرگ شدن نمود برای آن نیز باید داربست تهیه کرد. خاک کاشت این گیاه باید حاوی ph خنثی تا کمی قلیایی بوده و برای خنثی کردن ph خاک های اسیدی از آهک کمک بگیرید. در ادامه شرایط کاشت گیاه لیف بیشتر شرح داده می شود.

آبیاری

این گیاه به کم آبی مقاوم می باشد البته این به مفهوم خشکی دادن به گیاه نیست. آبیاری منظم و به موقع ؛سبب افزایش گلدهی و میوه دهی آن می شود. ولی باید مراقب باشید پای گیاه همیشه خیس نباشد. این موضوع و خشک نشدن سطح خاک سبب زرد شدن برگ ها، ریزش گل ها و حتی پوسیدن ساقه های اصلی گیاه و از بین رفتن گیاه می شود. از این رو هنگامی گیاه را مورد آبیاری قرار دهید که سطح خاک تقریبا خشک شده باشد.

خاک

خاکی که برای پرورش و کاشت گیاه لیف در نظر می گیرید به ویژه که اگر در گلدان قصد کشت آن را دارید باید زهکش خوبی داشته باشد. دقت کنید که این گیاه را می توان در گلدان هایی با حجم ۲۰ لیتر کشت نمود و از مخلوط خاک مانند خاک معمولی+ده درصد شن با قطر ۲ میلی متر+ خاک برگ  استفاده کنید تا خاک خوب زهکشی شود.

دما

گیاه لیف به سرما حساس می باشد و در حالت کلی به ۱۵۰-۲۰۰ روز هوای گرم نیاز دارد تا گلدهی و میوه دهی صورت گیرد. در ضمن اصولا برای جوانه زنی بذر هم به گرمای خاک ۲۱ درجه نیاز است و در طول فصل رشد هم به دمای بالاتر از ۲۵ درجه احتیاج دارد. به طور مثال برای تشکیل میوه دمای ۲۶-۲۹ درجه دمای مناسبی به حساب می اید.

در صورت ازدیاد دما تا ۳۴ درجه سانتی گراد نیز مشکل خاصی برای گیاه به وجود نمی آید ولی اگر همراه با عدم آبیاری مناسب باشد ریزش گل و میوه ها شروع می شود.

مراحل کاشت گیاه لیف

برای کاشتن این گیاه باید مراحل زیر را طی نمایید.

• انتخاب بذرهای خوب و سالم

گام اول برای کاشت و پرورش گیاه لیف، انتخاب بذور خوب و سالم می باشد. دانه بالغ خوب معمولا رنگ تیره داشته و سفت است اما دانه نارس کم رنگ و نرم است. دانه گیاه لیف مشابه دانه هندوانه می باشد. بهترین دانه های گیاه لیف برای فصل پاییز می باشند. به این ترتیب در پاییز بذرها را جمع آوری و برای کاشت سال بعدی ذخیره کنید.

• کاشت بذر

گام دوم در پرورش گیاه لیف کشت بذر در خاک است. در مناطق گرم می توان مستقیما بذر گیاه لیف را در زمین کاشت. عمق کشت بذر ۳-۴ سانتی متر در نظر بگیرید و در هر حفره ۲-۳ بذر قرار دهید. خاک همانطور که پیشتر هم اشاره شد زهکش خوبی داشته باشد. فضای بین کاشت دانه ها نیز حدود یک متر در نظر بگیرید البته این فضا دو متر باشد بهتر خواهد بود.

برای جوانه زدن بذور درجه حرارت خاک باید ۲۱ درجه سانتی گراد یا بیشتر باشد. جهت جوانه زنی بهتر می توان بذور را پیش از کاشت به مدت ۵ ساعت در آب بخیسانید. با شروع کاشت بذر در گلدان، جوانه زنی بهتر صورت می گیرد و شروع رشد گیاه سریعتر از فصل رشد صورت می گیرد.

در مناطق با آب و هوای سرد، بذرها باید یک ماه قبل از پایان سرما اول در گلخانه و درون گلدان کشت شده و هنگامی که درجه حرارت خاک بیرون از منزل یا گلخانه به ۲۵ درجه سانتی گراد یا بیشتر رسید، نهال های حاصله را به زمین یا بیرون از منزل منتقل کنید. دمای مناسب رشد گیاه لوفا ۲۵-۲۹ درجه سانتی گراد گزارش شده است.

گیاه لیف ریشه های بزرگی تولید نموده و باید در گلدان های با عمق کافی کشت شود. در هر گلدان باید ۲-۳ بذر در عمق یک تا دو سانتی متری کاشته شده و بسته به بزرگی و کوچکی بذر این عمق تغییر می کند. سرعت جوانه زنی نیز بسته به درجه حرارت خاک متفاوت خواهد بود.

خاک باید مرطوب نگاه داشته شود اما نه خیس و غرقابی. زمان جوانه زنی نیز بسته به شرایط و محیط کشت متفاوت است. این زمان ممکن است از ۷-۱۴ روز طول کشیده و اگر دانه ها خوب و سالم باشند و شرایط هم مساعد باشد در ۴-۵ روز جوانه زنی روی می دهد.

• انتقال نهال به زمین اصلی

گام سوم انتقال نهال به زمین اصلی است. وقتی نهال گیاه یک یا دو برگ حقیقی تولید کرد قابل پیوند زدن می باشد. ریشه در این زمان ممکن است حدود ۱۵ سانتی متر یا بیشتر باشد. اجازه دهید خطر سرما کاملا محو شود و خاک که به اندازه کافی گرم شد نهال ها را به زمین منتقل کنید.

• انتخاب نهال

گام چهارم انتخاب نهال های قوی است. می توانید برای سبز نگه داشتن نهال از کودهای حاوی نیتروژن کمک بگیرید. هنگامی که بذور جوانه زده و کمی بزرگ شدند باید آن ها را در محل کاشت تنک نمود. به این صورت که نهال های قوی را نگه دارید و ضعیف تر ها را وجین کنید تا میزان نور خورشید زیادی برای نهال های جوان گیاه لیف فراهم شود و اجازه ندهید خاک بیش از حد خشک شود.

این گیاه به حداقل نور روزانه ۶-۸ ساعت نیاز دارد تا رشد مطلوبی داشته باشد. گلدان های کوچک ممکن است روزانه به آبیاری نیاز داشته باشند ولی نباید محیط غرقابی شود بلکه خاک مرطوب و نم دار باقی بماند. اگر بذر گیاه یک ماه زودتر در گلدان کاشته شد، از گلدان ۱۰ سانتی متری استفاده کنید.

در صورت بروز سرما رشد گیاه لوفا متوقف خواهد شد. این گیاه خاک با زهکش خوب را ترجیح داده ولی تقریبا طیف گسترده ای از خاکها را تحمل می کند. اضافه کردن کمپوست ارگانیک پیش از کاشت می تواند در تغذیه گیاه موثر باشد. در مرحله گیاهچه، گیاه به نیتروژن نیاز داشته و در مرحله گلدهی به کود پتاس و فسفر نیاز داد تا هنگامی که گیاه به زمین اصلی منتقل نشده بهتر است فقط کود نیتروژن استفاده شود و با خروج گیاه از گلدان به بیرون از منزل کودهای متعادل را استفاده کنید.

در صورت دریافت بیش از حد پتاس و فسفر ممکن است گل دهی پیش از موعد صورت گیرد. از این رو به جای شکل گیری بوته  به طور درست، همه انرژی گیاه صرف تشکیل غلاف می شود. گیاهان کوچک در معرض آفات و علف های هرز هستند. این موضوع اهمیت دارد زیرا رشد گیاه اصلی را مختل می کنند.

حلزون ها، و پرنده ها ممکن است به ساقه گیاه آسیب زده و باران بیش از حد محیط را غرقابی کند. استفاده از پلاستیک مالچ، خاک اطراف گیاه را گرم نگه داشته و از رشد علف های هرز می کاهد. مالچ در دراز مدت بازده گیاهی را افزایش می دهد.

• انتخاب کردن داربست

گام پنجم انتخاب داربست مناسب است. هنگامی که ارتفاع گیاه بلندتر شد به داربست مناسب و قوی نیاز است تا بی هیچ مشکلی به رشد خود ادامه و خود را به سمت بالا بکشد. معمولا حصارهای زنجیره ای محکم برای این کار استفاده می شود. گیاه لیف ترجیح می دهد ارتفاع بگیرد که تا ۲-۳ متر هم رشد می کند حتی در مواردی به ده متر نیز می رسد.

در صورت کاشت گیاه لیف در دیوارهای ناهموار؛ می تواند از آنها هم بالا رود به این ترتیب از این مورد نیز می توان به عنوان داربست بهره برد.

• برداشت میوه

گام ششم در پرورش گیاه لیف برداشت میوه است. پس از گرده افشانی و این که گیاه به مرحله گلدهی رسید پیش از تشکیل گل یک غلاف ایجاد می شود. زنبورها به سمت گل های زرد رنگ لیف ترغیب شده و عمل گرده افشانی روی می دهد. پس از مدتی شکوفه ها ریخته و در پایه گل هایی که عمل گرده افشانی روی داده میوه تشکیل می شود.

میوه گیاه لیف در ابتدا سبز رنگ و بعد از رسیدن کامل به صورت اسفنجی زرد رنگ در می پاید که به عبارتی در اواخر پاییز بالغ می شود. میوه در نهایت سبک وزن شده و به رنگ قهوه ای در می آید. با بلوغ کامل میوه پوست آن نیز می افتد.

منبع : آرگا