دسته ها
سه شنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۰

کم فروشی چیست و در اسلام چه حکمی دارد؟

  • زهره گنج بخش
  • ۱ تیر ۱۴۰۰
  • ۰

ویل للمطففین واژه عربی است که خداوند در قرآن از آن برای کم فروشان به کار برده است. حال می خواهیم بدانیم چرا خداوند در سوره مطففین کم فروشان را هشدار داده است؟ آیا کم فروشی یا تطفیف فقط مختص معاملات تجاری و فروش است؟

هر شی دارای ارزش و مقداری است که باید آنها را شناخت و بر اساس نوع جنس با استفاده از معیارها آنها را ارزش گذاری کرد تا عدالت در آن رعایت شود. علم به شناخت ارزش هر چیزی کافی نیست عمل کردن به آن نیز مهم است. عده ای از مردم درباره مقدار و موازین هر چیزی شناخت دارند اما متاسفانه درگیر هوای نفسانی خود شده و عدالت را زیر پا می گذارند. کم فروشی یا تطفیف از جمله این بی عدالتی ها است.

حکم شرعی کم فروشی

تطفیف به رفتاری گفته می شود که خدمت یا جنسی را کم تر از ارزش واقعی خود در اختیار دیگران قرار دهیم. این رفتار زشت و ناپسندی در دین اسلام و قرآن به شدت نکوهش شده و حتی از نظر قرآن کریم رفتاری ناعادلانه و ظلم در حق دیگران است. از آنجا که این رفتار ناپسند فقط مختص شی یا جنس نیست و در واقع شامل هر عمل و خدمتی می باشد که در آن کم کاری شود.

از نظر احکام و فقه کسانی که کم فروشی کرده اند در برابر افراد مقابل خود بدهکار محسوب می شوند و علاوه بر اینکه از گناه خود توبه کردند باید حقی که از آنها گرفته اند را ادا کنند حتی اگر صاحبان آن ها را نشناسند باید معادل حق آنها رد مظالم به نیت صاحب اصلی آنان، به نیازمندان دهند تا گناه آنها بخشوده شود.

کم فروشی

  • کالا چیو
  •  بلیط کیش

مصادیقی از تطفیف

در فروختن کالا تطفیف بدین گونه است که فروشنده در قبال گرفتن تمام بهای کالا، کالا را با ارزشی کم تر از بهای گرفته شده یا ناقص تحویل خریدار می دهد. مثلا ممکن است جنس کالا به اندازه پولی که دریافت کرده است، مرغوبیت و ارزش نداشته باشد.

تطفیف در رفتار کارکنان اداره ها نیز مصداق دارد. مثلا کارمندی که بیش از زمان در نظر گرفته شده برای استراحت وقت خود را هدر می دهد. یا حتی مدیری که ارباب رجوع همیشه به دنبال اوست و او در کار خود کوتاهی می کند از مصادیق این عمل ناپسند است.

یک پزشکی که می تواند کار درمانی خود را در یک ویزیت انجام دهد اما به درمان بیمار در چند ویزیت می پردازد نوعی تطفیف کرده است.

حتی در امر آموزش معلمی که کم کاری کند مثلا به موقع سر کلاس حاضر نشود، نیز از مصادیق این عمل نپسندیده است.

اثرات تطفیف در جامعه

این عمل نپسندیده اثرات منفی روی جامعه بر جای می گذارد. اعتماد اصلی ترین عامل مبادلات در بین مردم است اما جامعه ای که دچار کم فروشی است رفته رفته اعتماد از میان مردم سلب شده و در نتیجه اقتصاد را تحت تاثیر قرار داده و پایه های آن را سست می کند. علاوه بر تاثیر در اقتصاد و ایجاد فساد در آن این رفتار باعث می شود جامعه از نظر اجتماعی و اخلاقی  نیز دچار یک بی ثباتی و تزلزل شود. هم چنین از پیامبر اکرم نقل شده است که تطفیف باعث عذاب الهی و نزول خشک سالی می شود.

کم گذاشتن در فروش

تطفیف در قرآن

خداوند در قرآن کریم بارها از تطفیف سخن به میان آورده و آن را موجب از بین رفتن قوم ها و نابود شدن شهر ها می دانذ. در آیه یک تا چهارم سوره مطففین با لحنی شدید به کم فروشان و آنهایی که در داد و ستدهای اقتصادی عدالت را رعایت نمی کند هشدار می دهد.

«… وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ الَّذِینَ إِذَا اکْتالُوا عَلَی النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ، وَ إِذا کالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ، أَ لا یَظُنُّ أُولئِکَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ لِیَوْمٍ عَظِیمٍ؛ »

در این آیه «وبل» واژه ای است که خداوند در حق کسانی به کار برده که مستحق عذاب الهی اند. در واقع معنی این کلمه عذاب و هلاک است. هم چنین زشتی و تاسف درباره ی این عمل را نیز می توانیم در کلمه ویل تفسیر کنیم.  در این آیه کلمه ی تطفیف به معنی کم کردن در اندازه و پیمانه وزن است.

«الَّذینَ إِذَا اکْتالُوا عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ»«وَ إِذا کالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ»؛

در این قسمت آیه هشدار به مردمی می دهد که در هنگام ارزش گذاری و پیمانه کردن برای خود حق خود را به طور کامل دریافت می کنند اما در هنگام اندازه و پیمانه کردن برای دیگران کم می گذارند. در این آیه همان دسته از مردم  مذمت و نکوهش شده اند که هنگام تحویل شی، آن را به وزن ناقص  به مردم می دهند و به آنها خسارت و ضرر وارد می کنند.

کم فروشان در قرآن

همانگونه در این مطلب با حکم تطفیف در اسلام آشنا شدید برای آگاهی از دیگر احکام اسلامی در رابطه با اجحاف در معامله، حکم شرعی دلالی نیز بر روی هر یک کلیک نمایید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.