فداکار فردی می باشد که برای راحتی افراد دیگر به خصوص خانواده اش از خودش، جانش و مالش می گذرد. این یک تعریف کلی برای واژه فداکار می باشد و باید بدانید که این افراد می توانند یک سری از از ویژگی هایی را نیز با خود داشته باشند. در ادامه قرار است تمامی ویژگی های افراد فداکار را برای تان بررسی کنیم تا بیش تر با این افراد آشنا شوید.
افراد فداکار چه ویژگیهایی دارند؟
فداکاری یکی از ویژگی های ارزشمند در ذات انسان ها می باشد ولی باید بدانید که در روانشناسی اگر فردی بیش از اندازه فداکاری کند به دلیل وجود مشکلی در ناخودآگاه او خواهد بود. در این موارد معمولا فرد دارای طرح واره ایثار می باشد و فکر می کند که باید دائما به دیگران کمک کرده و یاری رسان آن ها باشد از این رو زیاد به خودش اهمیت نمی دهد و همین مورد می تواند در بسیاری از شرایط باعث ضرر به خود فرد شود. در واقع در بسیاری از موارد این فداکاری از روی احساس اجبار و گناه و یا ترس از طرد شدن رخ می دهد.

می توان گفت که طرح واره ایثار یا همان فداکاری یکی از 18 مورد طرح واره های ناسازگار اولیه می باشد و باعث می شود فرد الگوی رفتاری و فکری پایدار و فراگیری را داشته باشد. در این مورد معمولا فرد نیاز ها و خواسته های خود را نادیده می گیرد و نیاز ها و خواست های دیگران را به خودش ترجیح می دهد. در واقع این افراد بدین صورت گمان می کنند که باید دائما به دیگران کمک کنند و اگر این کار را انجام ندهند احساس بد و گناه دارند.
این مدل از خود گذشتگی ها می تواند بر اساس احساس گناه و یا احساس اجبار در ذهن آن ها باشد و این افراد دائما بدین صورت فکر می کنند که اگر به دیگران کمک نکنند ممکن است از سوی آن ها مورد انتقاد قرار بگیرند. این افراد فکر می کنند که اگر به دیگران کمک نکند احتمالا فردی خود خواه به نظر می رسند و باید بدانید که تمامی این افکار و مشکلاتی که در بزرگسالی ممکن است برای فرد رخ دهد به دلیل اتفاقاتی است که در گذشته و کودکی فرد رخ داده است.
فداکاری سالم و ناسالم
یکی از مهم ترین تفاوت هایی که در این زمینه وجود دارد این است که فداکاری های سالم معمولا از روی اجبار نمی باشند و فرد اگر نتواند به دیگران کمک کند باز هم احساس بدی نخواهد داشت و فداکاری را تنها یک ویژگی مثبت تلقی می کند ولی در فداکاری های ناسالم اگر فرد نتواند به هر دلیلی به فرد دیگری کمک کند احساس گناه او را فرا می گیرد و باعث می شود تا مدت ها حال روانی خوبی نداشته باشد. در واقع فداکاری سالک از روی احساس همدلی و رضایت درونی حاصل می شود و فداکاری ناسالم از روی اجبار و احساس گناه و پشیمانی خواهد بود.
فداکاری ناسالم معمولا با خشم های پنهان و فرسودگی و احساس قربانی بودن همراه می باشد و فرد کمک هایی که به دیگران می کند را آزادانه انتخاب نخواهد کرد و این کار ها را از سر اجبار های درونی انجام می دهد بنابراین در بسیاری از شرایط گمان می برد که از او سوء استفاده شده است و همین مورد می تواند یک الگوی مخرب را در افراد شکل دهد.

نشانه های افراد فداکار (طرح واره ایثار در افراد)
ویژگی های افراد فداکار یا همان افرادی که طرح واره ایثار در آن ها فعال می باشد می تواند در هر فرد متفاوت باشد ولی اگر این نشانه هایی که در ادامه مطرح می شود را در فردی مشاهده کردید باید بدانید که این فرد دارای الگوی مخربی از طرح واره ها می باشد و ممکن است این الگو را به نسل های بعدی نیز انتقال دهد.
- ابتدایی ترین موردی که در این زمینه مطرح می شود این است که این افراد جذب یک سری از افراد خودشیفته می شوند. افراد خودشیفته دارای نیاز های بسیار زیادی می باشند که افراد فداکار دوست دارند آن ها را رفع نمایند بنابراین تحقیر شدن و اذیت شدن از سمت این افراد را نادیده گرفته و در همه حال به ان ها کمک خواهند کرد.
- این افراد توانایی نه گفتن ندارند و نمی توانند درخواست هایی که دیگران از آن ها دارند را رد کنند و حتی اگر این درخواست ها برخلاف عقاید آن ها باشد نیز تا حدود زیادی به رفع آن ها می پردازند.
- از دیگر ویژگی های افراد فداکار این است که احساس مسئولیت ان ها بیش از حد می باشد و این افراد فکر می کنند که مسئول خوشبخت شدن زندگی افراد هستند.
- این افراد اصلا به نیاز های خود توجه نمی کنند و سعی بر این دارند که دائما نیاز های دیگران را رفع کنند تا آن ها بتوانند به خوبی و بدون مشکل زندگی کنند.
- افراد فداکار در صورتی که نتوانند به دیگران کمک کنند احساس گناه شدیدی می کنند و حال روحی آن ها تا مدت ها خوب نمی باشد.
- این افراد بعد از این که از دیگران حمایت کرده و به آن ها کمک می کنند ممکن است دچار احساس خشک و رنجش و عصبانیت شده و فکر کنند که مورد سوء استفاده قرار گرفته اند.
- افراد فداکار علاوه بر این که جذب افراد خودشیفته می شوند جذب افرادی نیز می شوند که نیاز به کمک دائمی دارند و از مهم ترین گروه ای این مدل می توان به افراد دارای بیماری های مزمن، اعتیاد و یا مشکلات عاطفی اشاره داشت.
- این افراد چون بیش از اندازه به دیگران کمک می کنند ممکن است دائما احساس خستگی و فرسودگی جسمی و روحی داشته باشند.
- افراد فداکار چون از نظر ذهنی درگیر می باشند ممکن است درد های جسمانی مبهمی را نیز داشته باشند و از مهم ترین این درد ها می توان به مشکلات گوارشی، سردرد های شدید و یا خستگی مزمن اشاره داشت.

علت ایجاد فداکاری ناسالم در افراد
علت بروز طرح واره ها در هر فردی می تواند متفاوت باشد و باید بدانید که تمامی این موارد می تواند ریشه در تجربیات ابتدایی زندگی داشته باشد. مهم ترین دلیل هایی که باعث می شود این موارد در هر فردی شکل بگیرد را در ادامه برای تان بیان خواهیم کرد.
- داشتن نقش فرزند قهرمان در خانواده
- داشتن والدین بیمار یا نیازمند به کمک
- داشتن والدین خودشیفته
- داشتن والدین کنترل گر
- مورد سرزنش قرار گرفتن های دائمی در کودکی
- الگو برداری کردن از والدین فداکار در کودکی
تاثیر فداکاری در روابط عاطفی
حال که با ویژگی های افراد فداکار آشنا شده اید باید بدانید که فداکاری در روابط عاطفی تان نیز می تواند تاثیر گذار باشد. در واقع رعایت نکردن تعادل در این زمینه می تواند باعث بروز نارضایتی هایی شده و در نهایت رابطه تان ممکن است به جدایی برسد. در ادامه دیگر تاثیرات این مورد را برای تان بررسی می کنیم تا با آن آشنا شوید.
- افراد فداکار نیاز های شریک عاطفی خود را به نیاز های خودشان ترجیح می دهد و چون نیاز های خود را بیان نمی کنند شریک عاطفی نمی تواند نیاز های آن ها را بیان کنند و در نهایت به دلیل عدم درک کافی از سمت پارتنر خود دچار احساس ناامیدی و سرخوردگی می شوند.
- این افراد همیشه خودشان را بی نیاز و به همین دلایل است که شرایط عاطفی آن ها به دنبال نیاز های این افراد نمی روند.
- این افراد احساسات خود را بروز نمی دهند و همیشه احساس ناکامی دارند.
- معمولا این افراد در رابطه های عاطفی خود عصبی و پرتوقع می باشند.

بهبود فداکاری ناسالم با روش های ساده
باید در نظر داشته باشید که اگر شما نیز یک سری از ویژگی های فداکاری های ناسالم را در خودتان دارید بهتر است به فکر بهبود آن باشید در غیر این صورت امکان دارد در تمامی روابط خود به خصوص روابط دوستانه تان با مشکلاتی رو به رو شوید. راه هایی که در ادامه بیان می شود می تواند تا حدودی در این زمینه به شما کمک کند تا بتوانید طرح واره ایثار خود را کنترل نمایید.
- داشتن مرز بندی های سالم
- شناسایی و آگاهی از الگو های رفتاری
- تغییر دادن باور های اساسی خود
- اولویت بندی کردن نیاز ها و ترجیح دادن نیاز های خود به دیگران
- مدیریت کردن احساسات به خصوص احساس گناه
- بالا بردن عزت نفس
- دریافت حمایت های حرفه ای
- تقویت واقع بینی
- تمرین و همدلی با خود
امیدواریم که این مطلب توانسته باشد تا حدود بسیار زیادی شناخت شما را از ویژگی های افراد فداکار افزایش داده باشد و تفاوت های بین فداکاری های سالم و ناسالم را برای تان به وضوح برساند.
منبع : آرگا





















