خوانایی متونی که در آن اصول نگارش و قواعد دستوری فارسی رعایت شده باشد بیشتر است. از این رو بروز اشتباهات رایج در نگارش فارسی از میزان این خوانایی می کاهد. برای آشنایی با برخی از این اشتباهات رایج در نگارش فارسی با ادامه مطلب همراه ما باشید.
آشنایی با اشتباهات رایج در نگارش فارسی
رعایت اصول نگارش فارسی سبب حفاظت از زبان فارسی و نهادینه شدن الگوی نگارش صحیح می شود. باید دانست برخی اشتباهات نگارشی خوانایی متون را کاهش می دهد و ماندگاری و کارایی اثر را هم از بین می برد.
در این مطلب به برخی از اشتباهات رایج در نگارش فارسی اشاره می شود. همچنین می توانید برای آشنایی با نحوه نقویت مهارت نوشتن و تکنیک های نویسندگی از این مقالات هم بازدید نمایید.

محاوره نویسی اشتباه کلمات
برای شکسته نویسی هر کلمه ابتدا باید شکل کامل و کتابی آن را به یاد آورد تا شکل محاوره ای کلمه درست نوشته شود. اما برخی این اصل را رعایت نمی کنند. مثلا شکل محاوره ای کلمه می خواهم ، می خوام است نه می خام.
عدم رعایت کسره و مالکیت
کسره برای ربط دو کلمه پشت سر هم به یکدیگر و ایجاد ترکیبات توصیفی و اضافی می باشد. مثلا دل ِ تو نه دله تو. یا غروبِ پاییز نه غروبه پاییز. در این ترکیبات مجاز به استفاده از ه نیستیم. اما زمانی که بخواهیم عبارتی مانند مصرع تو حرفات دروغه را بنویسیم ه چسبیده به دروغ به معنی است بوده و کارایی آن با کسره کاملا تفاوت دارد.
صورتت ماهه، حالم خرابه و … ه چسبیده به کلمه آخر معنای جمله را کامل می کند و به جای است یا بود معنی می شود.
بنابراین کلمه و ترکیب اصلی به نحوی شکسته نشود که معنی مدنظر در نگارش اشتباه آن گم شود.
مثلا به جای عبارت کتابی ِ ” خانه ات ” توی ترانه بنویسیم : ” خونه ت ” و از واژه خونّت ( به معنی خونِ تو ) استفاده نکنیم
گریه ام گرفت : گریه م گرفت
بهانه ات این است : بهونه ت اینه

صحیح ننوشتن کلمات
اشتباه رایج دیگر در نگارش فارسی این است که به صحیح نوشتن کلمات دقت نمی شود. مثلا اگر جمله محاوره ای می نویسید دلیل نمی شود که حروف درست کلمه را به کار نبرید. برای مثال به جای نوشتن کلمه ضجه به معنی شیون و زاری نمی توانید بنویسید زجه چون تصور می کنید نوشتن آن راحت تر است. یا به جای نوشتن طلسم آن را تلسم بنویسید.
به این ترتیب به بهانه محاوره ای نوشتن و اینکه چون کلمه اصلی سخت تر است مراقب باشید که کلمه ای را ناقص ننوشته زیرا معنای اصلی کلمه از بین می رود.
عدم رعایت علائم نگارشی
ممکن است در مطالعه برخی متون مشاهده کنید که در آن ها هیچ علائم نگارشی استفاده نشده یا به جا استفاده نشده است. این متون، به آشکار نامناسب تلقی شده و مستقل از نحوه استفاده از علائم نگارشی به بررسی و بهینه سازی نیاز دارند.
از سویی برخی متون هم وجود دارند که در آن نشانه و علائم نگارشی به شکل درست استفاده نشده است. به نکته زیر دقت کنید:

منظور از چسبیدن نشانه به یک کلمه (قبل یا بعد)، به معنی عدم استفاده از فاصله (space) بین نشانه و کلمه است. مثلاً زمانی که گفته میشود علامت سؤال فقط به کلمه پیش از خود میچسبد، منظور این است که میان علامت سؤال و کلمه قبل از آن، فاصله وجود ندارد؛ اما بین علامت سؤال و کلمه بعدی، حتماً باید فاصله وجود داشته باشد.
در ادامه به برخی از این علائم و نشانه های نگارشی اشاره می شود:
علامت نقطه
اصلی ترین مکان استفاده از نقطه در پایان جملاتی است که ماهیت پرسشی یا تعجبی ندارند. نقطه به کلمه پیش از خود می چسبد و با کلمه بعدی حتما فاصله دارد. مثلا، دماوند، بلندترین کوه ایران می باشد.
علامت ویرگول
این علامت کاربردهای مختلفی دارد که در ادامه اشاره می شود. ضمنا ویرگول صرفا به کلمه قبل از خودش می چسبد و با کلمه بعدی، فاصله دارد.
۱. میان جملات مستقل، که عبارت بزرگتری را میسازند و معنای آنها، بدون یکدیگر، کامل نیست. مثال: ادیسون با ایدههای بزرگی که داشت و تلاشی که برای تحقق آنها از خود نشان داد، توانست به یکی از بزرگترین مخترعین تاریخ بشر تبدیل شود.
۲. برای پیشگیری از تکرار حرف عطف «و»، به جای آن از کاما استفاده میشود. مثال: هلیوم، نئون، آرگون، کریپتون و زنون از گازهای نجیب هستند.
۳. زمانی که امکان دارد خواننده دو واژه متوالی را به صورت ترکیب اضافی یا وصفی بخواند. مثال: پدر، علی را بازخواست کرد.
جمع بستن نادرست کلمات
جمع بستن کلمات فارسی با شیوه جمع عربی یک از اشتباهات رایج دیگر در نگارش فارسی می باشد. از جمله این اشتباهات؛ جمع بستن کلمات فارسی با پسوند جمع مونث ات عربی است. مثلا گزارشات، سفارشات، نمرات، دستورات و آزمایشات از نظر نگارشی اشتباه بوده و باید به صورت گزارش ها، سفارش ها، نمره ها، دستورها و آزمایش ها نوشته شوند.
مورد بعدی جمع بستن کلمات فارسی با پسوند ین عربی می باشد. مثلا کلمه بازرسین از نظر نگارشی اشتباه است و باید به صورت بازرسان نوشته شود. قابل ذکر است جمع مکسر (شکسته) کلمات فارسی با قواعد عربی از نظر نگارشی اشتباه است.
به طور مثال کلمه استاد یک واژه فارسی می باشد و جمع بستن آن به صورت اساتید درست نیست و باید به شکل استادان یا استادها جمع بسته شود.
استفاده از تنوین بعد از کلمات فارسی
اضافه کردن تنوین به کلمات غیر عربی از نظر نگارشی درست نیست. به طور مثال واژه های تلفناً، جاناً و گاهاً درست نیست و به جای این کلمات باید از به طور تلفنی، از نظر جانی و گهگاه استفاده شود.
استفاده از قالب کلمات عربی روی ریشه غیر عربی
کلماتی مثل کفش، نقش و قند همگی فارسی بوده ولی غلط مصطلح می باشد که بر وزن فعال هستند. از این کلمات صفت مبالغه به صورت کفاش، نقاش و کفاش ساخته شده که برای نام های مشاغل به کار می رود.
گرچه این موارد بسیار پرکاربرد بوده ولی در حقیقت از لحاظ زبانی، کلمات درستی به حساب نمی آیند. به طور مثال مُهر یک کلمه فارسی بوده و استفاده از آن برای ساختن صفت مفعولی به شکل ممهور درست نیست.

استفاده از حرف را در مکان نامناسب جمله
باید دانست که حرف مفعولی را بایستی در نزدیک ترین محل ممکن به مفعول نوشته شود. به طور مثال:
استفاده نادرست از «را»
به عنوان مثال جمله زیر را در نظر بگیرید: من این موفقیت تحصیلی، که نشاندهنده بخشی از روحیه تلاشگر شماست را، به شما و خانواده محترمتان تبریک میگویم.
استفاده درست از «را»
این جمله باید به صورت زیر بازنویسی و تصحیح شود: من این موفقیت تحصیلی را، که نشاندهنده بخشی از روحیه تلاشگر شماست، به شما و خانواده محترمتان تبریک میگویم.
در این نوشتار سعی شد برخی از اشتباه های رایج در نگارش فارسی ارائه شود تا با اطلاع از آن ها از تکرار این موارد در نوشتن متون اجتناب نمایید. استفاده درست از علائم و اصول نگارشی سبب می شود خواندن متن راحت تر شده و محتوا بهتر به ذهن مخاطب انتقال یابد.
منبع : آرگا






















