روش های مختلف درمان توهم و علل بروز توهم

به طور کلی توهم یک نوع اختلال روانی محسوب می شود که در آن فرد نمی تواند واقعیت را به درستی از تصورات خودش تشخیص بدهد و از آنجایی که تفسیر نادرستی از واقعیت را ارائه می دهد بایستی مورد درمان قرار بگیرد.

آشنایی با درمان توهم

بهتر است بدانید که توهم در واقع به معنای درک نادرست و غیر واقعی از اتفاقات و رویداد های پیرامونی است. افرادی که دچار توهم فکری می شوند در واقع مبتلا به یک اختلال روان پریشی هستند که  از طریق آن صداهای غیر واقعی را خواهند شنید و یا تصاویر غیرواقعی را خواهند دید.

به طور کلی افراد مبتلا به این بیماری حتی خود را در حال تجربه ی یک اتفاق هم درک می کنند اما واقعیت این است که هیچ کدام از اتفاقات روی نداده و تمام این ها حاصل تخیلات فرد است.

توهم را می توان نشانه یک بیماری یا اختلال روانی دیگر دانست یعنی مشکلی بزرگ تر و جدی تر در وح و روان فرد به وجود امده و خود را به شکل توهم نشان داده است. البته گاهی اوقات نیز ممکن است زمانی خود توهم آنقدر جدی شود و تحت درمان قرار نگرد که خودش به تنهایی به یک اختلال یا بیماری جدا برای فرد تبدیل شود.

انواع مختلف توهم:

همانطور که متوجه شدید افراد مبتلا به توهم انواع مختلف توهم را در ارتباط با حس های مختلف تجربه می کنند. درک نادرست حسی در حالی که هیچ تحریک بیرونی در آن وجود ندارد به عنوان توهم شناخته خواهد شد و به همین خاطر تک تک حواس را درگیر می کند. در واقع انواع مختلف درگیری با توهم بین افراد شایع بوده و در هر فردی به شیوه ای بروز می کند و در ادامه به بیان آن ها پرداخته ایم:

• توهم ذهنی:

توهمات ذهنی تصورات نادرستی است که فرد از اطرافیان و محیط پیرامون خود دارد. اختلالات توهمی ذهنی بر اساس موضوع توهم به چندین دسته تقسیم می شوند که شامل توهمات اروتومانیک(در این توهمات فرد خیال می کند کسی عاشق او است و اغلب یک فرد مشهور منظور توهمات فرد است)، توهمات حسادت(این گروه از افکار اشاره به وجود رقیب یا خیانت در رفتار همسر یا همکار می کند) و توهمات آسیب(کسی که دچار توهمات غرض ورزی است مدام به این فکر می کند که کسی صد کشتن یا آسیب به او را دارد). خواهند بود.

• توهم بینایی:

این توهم شامل ادعاهای فرد به خاطر دیدن اجسام، انسان ها و رنگ هایی است که وجود خارجی ندارند. برای مثال فرد مبتلا به توهم بینایی لکه ی روی لباس را به شکل یک حیوان درنده می بیند و یا چشمک زن و افرادی را می بیند که وجود ندارند.

در واقع توهم پس از سکته ی مغزی یکی از عوارض آزاردهنده است که در تمام افراد رخ نمی دهد و در صورت بروز نیز با علائم بینایی همراه خواهد بود و بیمار و اطرافیان آزاردهنده است.

• توهم شنیداری:

به طور کلی فرد که دچار به توهم شنیداری است اغلب صداهایی را می شود که برای دیگران قابل درک نیست. این افراد ادعا دارند کسی آن ها را صدا زده و به بیرون از فضای خانه برده است. این حالت ممکن است حتی در نیمه های شب نیز رخ بدهد.

توجه داشته باشید که این توهم در کودکان اغلب با شنیدن صداهای غیر واقعی در سن های بین ۳ ا ۶ سال بروز می کند. همچنین علت آن نیز اسکیزوفرنی جوانی است که چندین سال زودتر بروز کرده و نباید آن را با شیطنت یا خیال پردازی اشتباه بگیرید و بایستی نشانه هایی مانند شنیدن صدای حرف زدن در سر را مورد توجه قرار دهید.

• توهمات بویایی:

در این نوع از توهم فرد بیمار ادعا می کند بویی را استشمام می کند که خطرناک است در حالی که اطرافیان می دانند این بو قابل استشمام نیست. برای مثال بیمار می گوید در اتاق یا غذا بوی شیطان می آید در حالی که اطرافیان این ادعا را قبول نخواهند کرد.

• توهم لامسه:

در این نوع توهم نیز فرد حشرات و یا جانورانی را در تماس با پوست خود احساس می کند برای مثال احساس می کند که سوسک روی بدنش در حال حرکت است.

• توهم چشایی:

همانطور که می دانید یکی از حس های طبیعی انسان حس چشایی است که فرد متوهم وقتی دچار توهم چشایی می شود از غذاها طعم نامتعارفی مانند خون یا مدفوع را احساس خواهد کرد.

علل اصلی توهم:

با وجود اینکه ریشه ابتلا به توهم برای متخصصان هنوز ناشناخته است اما عوامل متعددی در ایجاد آن موثر هستند که در ادامه به بیان آن ها پرداخته ایم:

• عوامل بیولوژیکی:

بهتر است بدانید اختلال توهم معمولا زمانی رخ می دهد که کارکرد مغز در قسمتی که به تفکر مربوط است به دلیل عارضه ای غیر نرمال کار کند.

• عوامل ژنتیکی:

این اختلال در افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به اسکیزوفرنی دارند به مراتب شایع تر است. این اختلال امکان انتقال از والدین به فرزندان را دارد.

• عوامل محیطی:

توجه داشته باشید که قرار گرفتن در محیط استرس زا و همچنین اضطراب موجب رخداد توهم شدید در فرد خواهد شد.

• روانشناسی:

افرادی که دارای ضعف حسمانی یا بینایی هستند بیشتر ممکن است دچار توهم شوند و همچنین افراد منزوی مانند مهاجران یا افرادی که قدرت برقراری ارتباط ندارند.

• مواد مخدر و مشروبات الکلی:

به طور کلی مصرف مواد مخدر و نوشیدنی های الکلی باعث به وجود آمدن توهم در افراد می شوند و همچنین مصرف بیش از اندازه این مواد به وجود آمدن اختلالات دائمی در فرد را به همراه خواهد داشت.

چگونگی تشخیص توهم:

از آنجایی که توهم یک بیماری مرتبط روان است علائم و نشانه هایی در رفتار فرد ایجاد می شود که بیماری را تایید کرده و نیازی به روش های تشخیص وجود ندارد. در واقع افراد مبتلا به این عارضه تفاوت توهم و واقعیت را نمی دانند.

افراد هنگام مراجعه به روانپزشک و بیان شرح حال فرد از صداها و تصاویری صحبت خواهد کرد که وجود ندارند و همین نشان دهنده یک اختلل در روان فرد خواهد بود.

در این مواقع پزشک ممکن است برای رد کردن مشکلی فیزیکی انجام آزمایشاتی را درخواست نماید. برای مثال عکس رادیوگرافی یا آزمایش خون را برای تایید و رد بیماری صرع، آلزایمر یا اختلالات شیروفرنی دلیریوم درخواست خواهد شد.

روش های درمان توهم:

بهتر است بدانید که امروزه امکان درمان تمام بیماری ها وجود دارد و کمتر پیش می آید که فردی قادر به کنترل یا درمان بیماری آزاردهنده نباشد. توهم نیز یکی از مشکلات و اختلالات روانی است که می توان ان را به راحتی درمان کرد. راه درمان و مقابله با توهم با دارو و مشاوره ی روانپزشکی است که در ادامه سعی داریم به بیان آن ها بپردازیم:

• درمان دارویی:

با توجه به بیماری که دلیل ایجاد توهم است درمان متناسب بایستی تجویز گردد. برای مثال در افرادی که مبتلا به پارکینسون هستند کنترل بیماری با دارو می تواند میزان توهم را تا حد زیادی کاهش دهد.

داروی ضد توهم در سالمندان داروهایی است که برای درمان آلزایمر استفاده می شود. افرادی که به دلیل ترک ناگهانی الکل دچار توهم می شوند نیز در صورت استفاده از داروهای آرام کننده سیستم عصبی مرکزی می توانند به زندگی عادی خود برگردند.

اغلب داروهایی که برای درمان اختلالات روانپریشی استفاده می شوند شامل موارد فوق هستند:

• هالوپریدول
• فلوفنازین
• آریپپرازول
• آسناپین
• آریپپرازول لاروکسیل
• برکسپیپرازول
• تیوتیکسن
• کاریپرازین
• پالیپریدون
• لاکسپین
• پالیپریدون پالمیتات
• زیپرازیدون
• کوئیتاپین
• تریلافون
• پرفنازین
• تیوردازین

دقت داشته باشید که مصرف این داروها بایستی تحت نظر پزشک انجام گیرد.

• مشاوره با روانشناس:

به طور کلی بخشی از مشکلات توهم نیز بایستی با انجام مشاوره های صحیح و دقیق رفع گردد. مشاوره ها موجب حفظ و پایدار نمودن وضعیت سلامت روان فرد خواهد شد. البته قابل درک است فردی که مبتلا به اضطراب می شود و در نتیجه ی تشدید بیمار دچار توهم می گردد در صورتی که شیوه ی کنترل هیجان را یاد بگیرد و یا ریشه مشکلات را در جلسات روان درمان پیدا کند به مراتب وضعیت بهتری خواهد داشت.

علاوه بر فرد بیمار خانواده او نیز بایستی تحت مشاوره قرار بگیرند. در واقع خانواده درمانی کمک می کند دیگران با فرد رفتار بهتری داشته باشند و او را در رفع مشکل کمک نمایند.

منبع : آرگا