دسته ها
دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۳

نظریه شخصیت اریکسون و مراحل هشتگانه آن

  • زهرا شفیعی
  • ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۳
  • ۰

نظریه شخصیت اریکسون هشت مرحله را از سنین تولد تا بالای ۶۵ سال را شامل می شود، در نتیجه امکان شکل گیری بحران و تعارض نیز وجود دارد.

نظریه شخصیتی اریکسون یک تحول را برای تمام عمر بشر ایجاد کرده است چون تاکید بر رشد شخصیت تمام افراد برای یک زندگی مادام العمر دارد. این تفکر از تولد تا سن پیری را می گذراند و تلاش برای رشد شخصی یا همان هویت دارد. عمر انسان هشت مرحله رشد روانی اجتماعی تقسیم شده است که در هر مرحله بحران و تعارض هایی وجود دارد که باید حل شود.


اریکسون در طول زندگی اعتقاد دارد که نوجوانی خلائی میان کودکی و بزرگسالی است. افرادی که با احساس هویت داشته خود از این مرحله خارج می شوند برای رو در رویی با مرحله بزرگسالی کاملا به اطمینان و قاطعیت مجهز هستند. آن دسته از افرادی که در شناسایی هویت خود ناکام می مانند بیشتر درگیر بحران هویت خود می شوند.

اریکسون که بود؟

مرحله های هشت گانه نظریه شخصیت اریکسون

مرحله اول :

رشد روانی اجتماعی؛ اعتماد در برابر بی‌اعتمادی از تولد تا یک سالگی

اولین قدم و بنیادی ترین مرحله در زندگی هر فردی بین تولد تا یک سالگی است به این علت که نوزاد کاملا وابسته به تکیه گاه بوده و رشد او به کیفیت و قابلیت اطمینان به پرستار نگهداری کننده دارد. اگر اعتماد در رشد کودک موفق باشد او در زندگی امنیت بیشتری احساس خواهد کرد.
اما اگر پرستار احساسات بدی از نظر عاطفی به کودک انتقال دهد، احساس بی اعتمادی در کودک به رشد بالایی می رسد. در صورتی که اعتماد در وجود کودک به خوبی رشد نکند ترس و باور او به جهان کاملا از بین می رود.

شخصیت سالم در گرو باور احساس اعتماد پایه گذاری شده است. احساس اعتماد به چگونگی ارتباط گیری میان مادر و کودک برای یک سبک نگه داری مطلوب وابسته است.

مرحله دوم:

رشد روانی اجتماعی؛ خودگردانی در برابر شرم و تردید از یک تا سه سالگی

  •  آرون گروپس

به عنوان دومین مرحله از نظریه اریکسون باید گفت که از آغاز دوران کودکی شروع شده به شکل‌ گیری و رشد حس عمیق‌تری از کنترل شخصیتی در کودکان تمرکز می کند. منظور از خودگردانی چیست؟
خودگردانی به احساس تسلط کودک بر خود و تکانه ‌های مرتبط با آن گفته می شود. کودک در این بازه مستقل از والدین خود شروع به مهارت آموزی های حرکتی می پردازد.

اریکسون همچون فروید اعتقاد دارد که آموزش تمام مراحل دستشویی رفتن، بخش حیاتی و ضروری رشد کودک شامل می شود. اما این استدلال اریکسون کاملا با فروید تفاوت دارد. از جمله دیگر مراحل شامل به دست آوردن کنترل بیشتر بر انتخاب غذا، اسباب ‌بازی و لباس می باشد.
جالب است بدانید کودکانی که این مرحله را با موفقیت پشت سر می گذرانند، امنیت و اطمینان بیشتری را احساس می‌کنند. در خلاف این صورت، احساس بی‌ کفایتی و شک به خود در آن ‌ها جاودان می ماند.

مرحله سوم:

رشد روانی اجتماعی؛ ابتکار در برابر احساس گناه از سه تا پنج سالگی

نظریه اریکسون در این بازه سن بازی است و کودک باور دارد که کودک شدید باید اجتماعی شود. در میان سال های پیش از مدرسه کودک برای قدرت نمایی و کنترل دهی دنیای واقعی پیرامون خود شروع با بازی و برقراری تعاملات اجتماعی با دیگران می کند. اگر کودکان این مرحله را با موفقیت تمام بگذرانند احساس توانمندی شخصی و رهبری دیگران را در وجود خود پیدا می کنند. اما آن هایی که در این بازه شکست می خورند احساس گناه، شک و کمبود ابتکار در خود را به شدت احساس دارند.

مرحله چهارم:

رشد روانی اجتماعی؛ کوشایی در برابر احساس حقارت از شش تا یازده سالگی

درست در سال های ابتدایی مدرسه از پنج تا یازده سالگی کودکان با برقراری تعاملات اجتماعی شروع به رشد احساس غرور در زمینه دستاورد ها و توانمندی های خود می کنند. بسیاری از کودکانی که به وسیله معلمان و والدین خود تشویق می شوند احساسات کفایت، صلاحیت و اعتقاد به توانایی های خود را بیشتر باور می کنند. اما کودکانی که به هیچ گونه حمایت و تشویق نمی شوند به استعداد و توانمندی های خود شکاک می شوند.

مرحله پنجم:

رشد روانی اجتماعی؛ هویت در برابر سردرگمی نقش از یازده سالگی تا اواخر نوجوانی

در دوره نوجوانی کودک شروع به کشف استقالا خود می کند. آن دسته از کودکانی که به واسطه جست و جو گری های شخصی تشویق و پشتیبانی می شوند این مرحله را با احساس استقلال، کنترل و احساسات قوی نسبت به خود پشت سر می گذرانند و کودکانی که نامطمئن از باور ها و تمایلات خود باشند آینده مطلوبی نخواهند داشت.
فهمیدن به دو سوال من که هستم و اینجا چه می کنم از نظر اریکسون اهمیت بالایی دارد چون اعتقاد این شخص به تکلیف نوجوان در زمینه کسب هویت است.
بحران این دوره، بحران هویت نامید و بخش جدایی‌ناپذیر رشد سالم روانی اجتماعی است چون اریک معتقد می باشد که دوره را باید با آزمایش های گوناگون پیش برد. دوره ای که فرد برای شکل دادن به مفهوم شکل یافته ای از خود، رفتارها، عقاید و علایق گوناگون را امتحان کند.

مرحله ششم:

رشد روانی اجتماعی؛ صمیمیت در برابر انزوا از بیست و یک تا چهل سالگی

دوره اولیه فصل بزرگسالی افراد به کشف روابط شخصی خود می پردازند چون برقراری ارتباطات نزدیک و متعهدانه با دیگران امری کاملا ضروری است.
افرادی که این مرحله را با موفقیت تمام سپری کنند روابط مورد اطمینان و متعهدانه ای را ایجاد خواهند کرد.
بهتر است این فرضیه را در نظر داشته باشید که هر مرحله بر پایه یادگیری مهارت های گذشته است یعنی تا زمانی که مرحله قبلی را به خوبی آموزش ندیده باشید امکان گذر به مرحله بعدی وجود ندارد چون دچار سردرگمی و فراموشی می شوید.

مرحله هفتم:

رشد روانی اجتماعی؛ باروری در برابر بی ‌حاصلی از چهل تا شصت و پنج سالگی

در دوره بزرگسالی هر شخص به فکر ساختن زندگی سالم خود است و به روی شغل و آینده خانواده خود می اندیشد.
افرادی که این مرحله را با موفقیت می گذرانند به واسطه فعال بودن در خانه و اجتماع زندگی در کار جهان هم شراکت می کنند. اما افرادی که دراین مرحله با شکست مواجه می شوند، حس غیرفعال بودن، رکود و درگیر نبودن در کار دنیا آن ها را به خود درگیر می کند.

مرحله هشتم:

رشد روانی اجتماعی؛ یکپارچگی در برابر پریشانی و رکود بالاتر از شصت و پنج سالگی

این مرحله ارتباط به دوره کهن سالی افراد دارد و تمرکز به فعالیت های گذشته می کند. افرادی که در این مرحله به موفقیت نمی رسند، افسوس می خورند و به دنبال راهی برای جبران آن هستند چون در این شرایط تمام احساس یاس و نا امیدی به سراغ او می آید.
پس در کل می توان گفت افرادی از دستاورد های گذشته خود احساس غرور می کنند، حس یکپارچگی، درستی و تشخص را نیز دارند.
در حقیقت با موفقیت پشت سر گذاشتن این مرحله یعنی نگاه به گذشته با اندکی تأسف و احساس رضایت کلی است. این افراد همان کسانی اند که خردمندی را کسب کرده حتی اگر در مواجهه با مرگ باشند.

تعاریف نظریه اریکسون

در پایان مقاله نظریه شخصیت اریکسون شما را با موضوعات بررسی نظریه آشوب در مدیریت، نظریه اثر پروانه ای و نظریه هولوگرافیک آشنا می سازیم.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *