یک روش خاص برای اعتراض با آراء محاکم اعاده دادرسی می باشد که به موجب آن، پرونده ای که با رای قطعی مختومه شده دوباره باز شده و تحت رسیدگی قرار می گیرد. در این مطلب قصد داریم پیرامون اعاده دادرسی بیشتر صحبت کنیم.
اعاده دادرسی چیست؟
اعاده دادرسی یکی از روش های اعتراض به رای می باشد که نسبت به رای دادگاه حقوقی و رای دادگاه کیفری در شرایطی قابل اجرا است. در ادامه مطلب قصد داریم توضیح جامعی در مورد اعاده دادرسی داشته باشیم. به طور کلی این روش خاص به آراء محاکم اعتراض داشته و به موجب آن پرونده ای که با رای قطعی مختومه شده دوباره مفتوح و تحت بررسی قرار می گیرد.
منظور از روش خاص اعتراض به آرا این است که در مقابل روش های عمومی اعتراض به آرای محاکم بوده به این شرح که در حالت کلی دو روش عمومی اعتراض به آرا وجود دارد. واخواهی و تجدیدنظر. در این دو شیوه هر فردی که رایی علیه وی صادر شده اعم از این که محکوم شده باشد یا حقی برایش به اثبات نرسیده می تواند نسبت به آن رای اعتراض و درخواست رسیدگی دوباره در همان مرجع واخواهی یا مرجع بالاتر یا تجدیدنظر نماید.
همچنین به جز محکومیت، موجب دیگری برای طرح این درخواست نیست. در طرف مقابل، در روش های خاص اعتراض به آرا از جمله اعاده دادرسی صرف صدور حکم به ضرر فرد، برای طرح این اعتراض کفایت نداشته و بایستی حتما دلیل معینی که توسط قانون تعیین شده هم وجود داشته باشد.
به بیان دقیق تر، جهات و مبانی طرح این درخواست ها، محدود و غیر معمول است. از این رو به روش های خاص اعتراض به آرا شناخته می شوند. به جز اعاده دادرسی اعتراض ثالث و فرجام خواهی هم جزو روش های استثنایی و خاص اعتراض به آراء هستند.
انواع اعاده دادرسی
در حالت کلی سه نوع اعاده دادرسی وجود دارد. اولی در مورد آرای حقوقی. دومی درباره آرای کیفری و نوع سوم تحت عنوان اعاده دادرسی خاص یا استثنایی از آن یاد می شود. درباره همه آرا از جمله حقوقی و کیفری قابل اجرا بوده که در ادامه بیشتر توضیح داده می شود.
اعاده دادرسی دعاوی حقوقی
اعاده دادرسی صرفا درباره آرای قطعی قابل اجرا بوده که در دعاوی حقوقی رای باید از نوع حکم باشد تا قابل اعاده گردد. با این شرح که رای دادگاه حقوقی یا حکم بوده یا قرار. در انتهای رای دادگاه حکم یا قرار بودن رای معین می شود. به این ترتیب اولین شرط برای امکان اعاده دادرسی این است که رای دادگاه حقوقی حکم باشد.
دقت کنید که قطعی شدن حکم به سه شکل است. یا نسبت به آن در مهلت قانونی تجدیدنظر خواهی نمی شود یا حکم دادگاه بدوی توسط دادگاه تجدید نظر تایید می شود و سوم این که حکم دادگاه بدوی یا اولیه توسط دادگاه تجدید نظر نقض شده و خود دادگاه تجدید نظر حکم جدید صادر می کند.
به منظور بررسی کامل اعاده دادرسی در دعاوی حقوقی سه مسئله باید بررسی شود. یکی جهات یا عللی که حکم را قابل اعاده دادرسی نماید. دوم مهلت اعاده دادرسی و سوم چگونگی اعاده دادرسی نسبت به احکام حقوقی و قطعی.
جهات اعاده دادرسی مدنی
در ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی هفت مورد بیان شده که در صورت وجود هر یک از این هفت مورد می توان به اعاده دادرسی اقدام کرد. به این ترتیب نسبت به احکام قطعی یا قطعیت یافته می توان به جهات زیر درخواست اعاده دادرسی کرد:
موضوع حکم، مورد ادعای خواهان نبوده باشد.
حکم به میزان بیشتر از خواسته صادر شده باشد.
وجود تضاد در مفاد یک حکم که ناشی از استناد به اصول یا به مواد متضاد باشد.
حکم صادره با حکم دیگری در خصوص همان دعوا و اصحاب آن که قبلاً توسط همان دادگاه صادر شده‌است، متضاد باشد، بدون آنکه سبب قانونی موجب این مغایرت باشد.
طرف مقابل درخواست کننده اعاده‌دادرسی، حیله و تقلبی به کار برده که در حکم دادگاه مؤثر بوده‌است.
حکم دادگاه مستند به اسنادی بوده که که پس از صدور حکم، جعلی بودن آنها ثابت شده باشد.
پس از صدور حکم، اسناد و مدارکی به دست آید که دلیل حقانیت درخواست‌کننده اعاده‌دادرسی باشد و ثابت شود اسناد و مدارک یاد شده در جریان دادرسی مکتوم بوده و در اختیار متقاضی نبوده‌است.
در ضمن مهلت اعاده دادرسی برای افراد مقیم ایران ۲۰ روز و برای افراد مقیم خارج از کشور ۶۰ روز است. مبدا محاسبه مهلت های اشاره شده به جهت اعاده دادرسی بستگی دارد به این شرح که:
اگر جهت اعاده‌دادرسی، محکومیت شخص نسبت به امری باشد که اساساً خواسته خواهان نبوده (بند ۱) یا حکم به میزان بیشتر از خواسته صادر شده باشد (بند ۲) یا در مفاد حکم، تضاد وجود داشته باشد (بند ۳):
چنانچه حکم موضوع درخواست، حضوری بوده باشد، ابتدای مهلت از تاریخ ابلاغ حکم قطعی است؛
چنانچه حکم موضوع درخواست، غیابی بوده باشد، ابتدای مهلت از تاریخ انقضای مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی است.
اگر جهت اعاده‌دادرسی، مغایر بودن دو حکم نسبت به همان اشخاص باشد (بند ۴)، ابتدای مهلت از تاریخ آخرین ابلاغ هر یک از دو حکم است.
اگر جهت اعاده دادرسی، حیله و تقلب طرف مقابل باشد (بند ۵)، ابتدای مهلت از تاریخ ابلاغ حکم نهایی مربوط به اثبات حیله و تقلب می‌باشد.
اگر جهت اعاده دادرسی، جعلی بودن اسناد ارائه شده باشد (بند ۶)، ابتدای مهلت از تاریخ ابلاغ حکم نهایی مربوط به اثبات جعل می‌باشد.
اگر جهت اعاده دادرسی، تحصیل اسناد و مدارکی باشد که در جریان دادرسی مکتوم بوده (بند ۷)، ابتدای مهلت متفاوت است:
اگر اسناد و مدارک در اختیار متقاضی قرار گرفته باشد: ابتدای مهلت از تاریخ وصول اسناد و مدارک است؛
اگر اسناد و مدارک در اختیار متقاضی قرار نگرفته باشد اما متقاضی از وجود آنها آگاه شده باشد: ابتدای مهلت از تاریخ اطلاع از وجود آنها محاسبه می‌شود.
انواع اعاده دادرسی در امور مدنی
اعاده دادرسی در امور مدنی بر اساس این که حکم مورد درخواست اعاده چه نقشی علیه درخواست کننده دارد به دو نوع اصلی و طاری دسته بندی می شود.
در اعاده دادرسی اصلی درخواست کننده ای که حکم به ضررش صادر شده به صورت مستقل نسبت به آن حکم درخواست اعاده دادرسی می نماید. در اعاده دادرسی طاری حین رسیدگی به یک پرونده یکی از طرفین برای پیروزی در دعوا، حکم قطعی صادره از دادگاهی را به عنوان علت اثبات ادعای خود ارائه و طرفی که حکم به ضررش است نسبت به آن درخواست اعاده دادرسی دارد.
روند انجام اعاده دادرسی
روند انجام اعاده دادرسی به شرح ذیل است:
اعاده دادرسی از طریق تقدیم دادخواست به دادگاه صادر کننده رای قطعی انجام می شود. اگر رای قطعی توسط دادگاه تجدیدنظر صادر شود دادخواست به دادگاه تجدیدنظر تقدیم شده و اگر رای به علت عدم تجدیدنظرخواهی قطعی شده باشد، دادخواست به دادگاه بدوی یعنی دادگاه اولی که رای را صادر نموده است، تقدیم می گردد.
گاهی مواقع امکان دارد در جریان رسیدگی به یک دعوای دیگر یک حکم قطعی علیه شما توسط طرف مقابل ارائه شود که در این صورت بایستی اعاده دادرسی طاری طرح شود. به این معنی که در همان جلسه رسیدگی درخواست اعاده دادرسی را طرح و سه روز بعد دادخواست اعاده دادرسی تحویل همان دادگاه گردد. دادگاه هم دادخواست را به دادگاه صادر کننده حکم قطعی می فرستد.
در دادخواست اعاده دادرسی بایستی علیرغم نام و نام خانوادگی و محل اقامت و دیگر مشخصات متقاضی و طرف مقابل، حکمی که از آن اعاده دادرسی شده به همراه دادگاه صادر کننده آن و جهت اعاده دادرسی نیز ارائه گردد.
در پایان از همراهی شما سپاسگزاریم. همچنین در صورت تمایل برای آشنایی با تفاوت حکم و قرار در آیین دادرسی و مراحل اجرای حکم در دادگاه روی لینک ها کلیک کنید.
منبع : آرگا
