دسته ها
سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵

تکنیک زوج درمانی گاتمن و عملکرد و ویژگی های آن

  • شیوا فهیمی
  • ۲۰ اسفند ۱۴۰۲
  • ۰

امروزه بسیاری از زوج درمانگران از تکنیک زوج درمانی گاتمن در جلسات مشاوره زوجین استفاده می کنند. برای آشنایی با این تکنیک درمانی با ما همراه باشید.

تکنیک زوج درمانی گاتمن شامل ارزیابی دقیق زوج درمانگر از روابط زوجین می باشد. امروزه زوج درمانگران زیادی در جلسات مشاوره زوجین از این تکنیک استفاده می کنند. درمانگر روابط زوج را ارزیابی نموده و به آن ها راهکارهایی ارائه تا مشکلات خود را بهتر از سر راه بردارند.

آشنایی با تکنیک زوج درمانی گاتمن

دکتر گاتمن با هدف ارائه روشی علمی برای شناسایی عواملی که سبب حفظ یا قطع روابط زوجین می شود به همراه همسر خود تحقیق طولانی مدتی در زمینه روابط عاشقانه انجام داد. آن ها با یکدیگر تکنیک زوج درمانی گاتمن را ایجاد نمودند. این تکنیک نوعی زوج درمانی می باشد که به زوج ها در حل تعارضات و ایجاد روابط سالمتر کمک می کند.

در این روش درمانگر روابط زوجین را ارزیابی و راهکارهایی به آن ها آموزش می دهد که یکدیگر را بهتر شناخته و با دلسوزی و همدلی بیشتری با هم رفتار نمایند. گاتمن به همراه همسرش حدود ۴۰ سال تحقیق و پژوهش انجام داده و در نهایت روش های زوج درمانی به روش گاتمن را بر مبنای نظریه خانه روابط طراحی نمودند.

در تکنیک گاتمن همه موانعی که سبب می شود زوجین نتوانند با یکدیگر به طور موثر و کارامدی ارتباط داشته باشند مورد بررسی قرار گرفته و به آن ها راهکارهایی ارائه تا بتوانند این موانع را از سر راه بردارند. هنگامی که دو نفر تصمیم به ازدواج می گیرند وقع بسیاری از مشکلات غیرقابل پیش بینی است.

هیچ زندگی مشترکی بدون چالش و مشکلات نیست ولی گاه زوجین با هم مشکل جدی تر پیدا کرده که نمی تواند خودشان راهی برای حل آن بیابند. اگر این مشکلات حل نشود جدی تر شده و بنیان خانواده را از هم می پاشد. در این راستا مراجعه به زوج درمانگران می تواند کمک کننده باشد.

زوج درمانگران از تکنیک های مختلفی برای حل مشکل زوجین استفاده می کنند یکی از این تکنیک ها که بسیار محبوب و رایج است تکنیک گاتمن می باشد. همانطور که اشاره شد این تکنیک توسط جان گاتمن استاد روانشناسی دانشگاه واشنگتن و همسرش توسعه یافته است.

هدف وی پیدا کردن متغیرهایی بود که جدایی را ساده تر می کرد و یا عواملی که به تداوم روابط کمک کنند. این تکنیک سعی در کمک به زوجین داشته تا به درک عمیقی از آگاهی، همدلی و ارتباط دست پیدا کنند. روابطی سرانجام به صمیمیت بیشتر و رشد بین فردی منجر می شود.

این روش درمانی با ترکیب مداخلات درمانی دیگر و توصیه تمرینات لازم به زوجین کمک کرده تا عوامل طبیعی را که مانع برقراری ارتباط موثر می شود را شناسایی و آن را برطرف نمایند.

جلسات درمانی گاتمن

جلسات گاتمن به چند مرحله تقسیم می شود. ابتدا زوجین مورد ارزیابی قرار می گیرند بعد چارچوب جلسات مشخص شده و سپس مداخلات انجام می شود. در ادامه این مراحل بیشتر شرح داده می شوند.

جلسه ارزیابی: هنگامی که زوجین به زوج درمانگر مراجعه نمایند ابتدا ارزیابی دقیقی از مشکل آن ها صورت می گیرد. در روش گاتمن زوجین پرسشنامه هایی را تکمیل کرده و با هر یک از زوجین به صورت فردی هم مصاحبه ای انجام می شود تا درمانگر تصویر دقیقی از مشکلات زوجین به دست آورد.

چارچوب درمانی: بعد از ارزیابی مشکلات زوجین بایستی چارچوب جلسات درمانی و مدت زمانی که لازم است زوجین به جلسات مراجعه کنند تعیین شود.

مداخلات زمانی: در این مرحله تکنیک های گاتمن که در ادامه شرح داده می شوند وارد کار می شوند. مداخلاتی که به زوجین کمک کرده روابط خود را در سه زمینه تقویت نمایند. دوستی، مدیریت تعارضات و خلق معنای مشترک. برای تقویت روابط زوجین راهکارهایی ارائه می شود.

در این جا زوجین فرا می گیرند الگوهای تعارض منفی را با تعاملات مثبت جایگزین نموده و آسیب های قبلی را ترمیم نمایند. مداخلات به منظور افزایش صمیمیت، تقویت روابط دوستانه، تعمیم روابط عاطفی و ایجاد تغییراتی که اهداف مشترک زوجین را تقویت نماید استفاده می شود.

عملکرد تکنیک زوج تراپی گاتمن

درمان یا حل رابطه زوجین توسط تکنیک زوج تراپی گاتمن شامل موارد زیر می باشد:

  • از طرف ناراضی خواسته می شود تا در مورد ناراحتی اش با نشان دادن نیازهای خود صحبت نماید.
  • طرف مقابل تشویق شده تا با پرسیدن سوالاتی به درک عمیقی از این که چرا همسرش به این چیزها نیاز دارد برسد.
  • در این تکنیک ارزیابی می شود که آیا زوجین تفاوت فراعاطفی دارند. به ویژه این که چه اندازه در ابراز احساسات منفی حس راحتی یا ناراحتی دارند.
  • درمانگر ارزیابی می کند آیا یکی از طرفین قبلا خیانت طرف مقابل را تجربه کرده است. به ویژه که اگر طرف ناراضی حس کند طرف مقابلش به او خیانت نموده است. خیانت ممکن است فیزیکی، احساسی، آشکار یا ظریف باشد.
  • بعد از بررسی مواردی که ممکن است برای شریک ناراضی روی داده باشد به زوجین کمک کرده تا تشریفات ارتباطی بیشتری به وجود آورند.
  • در نهایت بررسی شده که آیا مسائل مدیریت تعارض با شادی زوج ناراضی تداخل دارد یا نه. اگر چنین باشد از ابزارهای مدیریت تعارض گاتمن استفاده می شود.

ویژگی های تکنیک زوج تراپی گاتمن

در تکنیک گاتمن، مداخلات برای کمک به زوجین به منظور تقویت روابط شان در سه زمینه کلیدی طراحی شده است. در اصل زوجین می آموزند الگوهای تعارض منفی را با جزئیات و تعاملات مثبت جایگزین کرده و آسیب های گذشته را ترمیم کنند. ویژگی  تکنیک گاتمن رفع ارتباط کلامی متعارض، احترام و محبت، تقویت صمیمیت، رفع موانعی که در موقعیت های تعارض ایجاد می شود و احساس همدلی بیشتر در رابطه می باشد.

هفت اصل تکنیک زوج تراپی گاتمن

گاتمن در یک عمل بالینی با ارزیابی و بررسی بیشتر از سه هزار زوج، فهرستی از هفت اصل را تهیه که باید بر یک رابطه سالم حاکم باشند. به نحوی که این رابطه در طی زمان حفظ شده و رفاه برای طرفین فراهم گردد. این هفت اصل بر دو ویژگی تعهد و اعتماد استوار است. وقتی اولین مرحله یعنی اعتماد و تعهد با موفقیت انجام شد اصول دیگر ادامه می یابد تا رابطه استحکام پیدا کند.

احترام گذاشتن به تفاوت ها

همدلی برای تشکیل روابط سالم ضروری است. به این ترتیب اهمیت دارد که زوجین ترجیحات طرف مقابل را مدنظر قرار داده و به آن ها احترام بگذارند. همچنین بتوانند در زمان های خاص علایق یکدیگر را به اشتراک نهند. لازم نیست زوجین در همه چیز به توافق برسند بلکه بایستی به حرف یکدیگر گوش داده، به هم احترام بگذارند، بپذیرند که افراد متفاوتی بوده و نیازها و دغدغه های متفاوتی دارند.

ابراز محبت

ابراز محبت و تحسین یکدیگر نیز از اصول تکنیک گاتمن می باشد. ضرورت دارد که هر دو عضو رابطه بتوانند از فضایل یکدیگر قدردانی نمایند.

حل مشکلات

ضرورت دارد که زوجین مهارت های لازم برای حل تعارضات یا مشکلات را به دست آورند. برخی راهکارها شامل موارد زیر است:

  • مکالمات آرام وقتی طرف مقابل مخالف است.
  • تلاش برای ترمیم رفتارهایی که سبب آسیب شده جهت حفظ ارتباط عاطفی با شریک زندگی

در آموزش مهارت های مذاکره گاهی مواقع باید با زوجین توافق صورت گیرد، جایی که هر دو طرف تسلیم می شوند و مهارت های تعهد همگی اهمیت دارند. در ضمن در این اصل مدارا با دیگری و اشتراک نهادن نگرانی ها و درنظر گرفتن خوشبختی یکدیگر اهمیت زیادی دارد.

ساخت نقشه های عشق

دو طرف باید بدانند چطور به دنیای عاطفی طرف مقابل وارد شده و آرزوها و ارزش و امیدهای هم را بشناسند. هدف از ایجاد نقشه عشق در تکنیک گاتمن به وجود آوردن مسیرهای مشترک حین لذت بردن از فرایند می باشد. این زوج دوستی را ایجاد می کنند که در آن هر یک از طرفین تصور می کند توسط شریک دیگر ساخته شده است.

آگاهی از امید و آرزوهای یکدیگر نقطه قوتی در رابطه آن ها خواهد بود. صمیمیت قوی میان زوجین با یک رابطه پایدار و اشتیاق عاشقانه همراه است. در ضمن زوجین تشویق شده که به ساخت نقشه های عشق ادامه داده و درباره دنیای درونی شریک زندگی شان بیشتر آموخته تا دوستی پایداری ایجاد کنند.

ابراز علاقه

با رعایت اصل ابراز علاقه زوجین باید به آنچه دیگری برایش توضیح می دهد علاقه نشان دهد. از این رو اشتراک گذاری لحظات، شروع مکالمات از انواع گوناگون، اطلاع از نحوه گوش دادن و … ضروری می باشد. از این نظر یکی از جنبه های تقویت رابطه ابراز علاقه و شناخت نسبت به هم است تا هر دو طرف احساس ارزشمندی نمایند.

مدیریت تضادها

این تکنیک بر تفاوت اساسی بین حل تعارض و مدیریت تعارض تاکید دارد. زیرا به گفته گاتمن درمان بایستی بر ارتقای مدیریت تعارض و نه حل تعارض متمرکز باشد. به طور کلی درگیری ها همیشه در روابط هستند البته به نوعی که سالم بوده و رابطه زنده بماند. به بیان دیگر تعارض در رابطه عاشقانه طبیعی می باشد.

از این رو هدف بایستی بر مدیریت درست این اختلاف نظرها متمرکز شده و نه صرفا از بین بردن آن ها. چرا که این عملا غیر ممکن و غیر واقعی است.

ایجاد معنای مشترک

در آخرین اصل گاتمن غنی سازی رابطه بیان می شود که در نتیجه مشارکت زوجین در رابط ایجاد می شود. به این ترتیب اهمیت دارد که هر یک از طرفین به هر آن چه که سبب بهتر شدن زندگی می شود ارزش بدهند. در حقیقت زوجین بایستی یک مفهوم مشترک از رابطه پیدا کرده جایی که هر دو طرف با هم مشارکت داشته و از کمک های طرف مقابل بهره بگیرند.

تکنیک زوج تراپی گاتمن مناسب چه کسانی است؟

باید اشاره داشت تکنیک زوج درمانی گاتمن را می توان در همه مراحل یک رابطه برای آموزش الگوهای رابطه سالم زوجین استفاده کرد. علاوه بر این مطالعات صورت گرفته گاتمن نشان می دهد این روش درمانی، می تواند در زوج هایی از بخش ها، فرهنگ ها و موقعیت های اقتصادی متفاوت تاثیرگذار باشد. در ضمن بعضی مسائل رابطه ای که می توان در تراپی گاتمن به آن ها پرداخت عبارت است از:

  • مشاجرات و درگیری های مکرر زوجین
  • ارتباطات نادرست زوجین
  • زوج های در آستانه طلاق
  • زوج های دچار طلاق عاطفی
  • مشکلات خاص مانند خیانت، پول و فرزندپروری

فاکتورهای پیش بینی کننده طلاق در تکنیک گاتمن

قابل ذکر است که تکنیک زوج درمانی گاتمن نه تنها درباره اصول و متغیرهایی که به بهتر شدن رابطه کمک میکند تمرکز دارد بلکه در مورد فاکتورهای پیش بینی کننده طلاق، اوج بحران زوجین در ازدواج هم صحبت می کند. این موارد شامل تحقیر یک یا هر دو طرف نسبت به هم، حالت تدافعی زوجین، انتقاد نسبت به دیگری، امتناع از تعامل یا برقراری ارتباط از سمت یکی یا هر دو طرف.

زوج هایی که دارای عملکرد موثر هستند با ملاحظه عمل کرده و از هم حمایت می کنند.

سخن پایانی

در حالت کلی تکنیک زوج تراپی گاتمن نوعی درمان مبتنی بر تحقیقات علمی است که توسط گاتمن ایجاد شده از این رو اعتبار و شواهد تجربی بالایی دارد. با این وجود باید در نظر داشت که هر یک از زوجین ویژگی های خاص خود را داشته و اگر تصمیم به استفاده از این روش بود به عنوان درمانگر بایستی انعطاف پذیری برای درمان داشت. به بیان دیگر در موارد لزوم با نیازهای بیمار تطبیق یابد.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *