دسته ها
شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵

روش های درمان اسیدوز متابولیک و آشنایی با نشانه ها و نحوه تشخیص آن

  • فلاح
  • ۸ آذر ۱۴۰۲
  • ۰

بیماری اسیدوز متابولیک به سطح بالای اسید در بدن اشاره دارد. بدن انسان برای حفظ سلامت مطلوب باید تعادل اسیدیته را حفظ کند. در صورتی که بدن بیش از حد قلیایی یا اسیدی شود، مشکلاتی را برای سلامتی ایجاد می کند. به همین خاطر بهتر است از جزئیات بیماری آگاه باشید و سطح اسید در بدن خود را در حد متعادل نگه دارید.

اسیدوز متابولیک وضعیتی است که باعث تجمع اسیدها در بدن می شود. از مهم ترین علل این بیماری می توان به از دست دادن بی کربنات در بدن، دیابت درمان نشده و شرایط کلیوی اشاره کرد. افرادی که به اسیدوز متابولیک مبتلا هستند، ممکن است ضربان قلب شدید، گیجی، خستگی، حالت تهوع و تغییر در الگوهای تنفسی را تجربه کنند. به صورت کلی اسیدوز متابولیک با خستگی، گیجی، ضربان قلب سریع و احساس عمومی ناخوشی قابل تشخیص است. در ادامه مطلب به راه های درمان اسیدوز متابولیک خواهیم پرداخت.

منظور از اسیدوز متابولیک چیست؟

اسیدوز متابولیک هنگامی اتفاق می افتد که تعادل شیمیایی اسیدها و بازها در خون شما از بین بروند. به تجمع اسید در بدن به خاطر نارسایی کلیه یا بیماری کلیوی، اسیدوز متابولیک گفته می شود. زمانی که مایعات بدن شما حاوی اسید بیش از حد است، بدان معنا است که یا بدن شما اسید زیادی تولید می کند، یا اسید کافی را از بین نمی برد و یا نمی تواند اسید را در بدن شما متعادل کند. این وضعیت یک مشکل جانبی رایج برای مشکلات سلامتی مزمن است. جالب است بدانید که این اختلال می تواند در هر سنی اتفاق بیفتد. به این صورت که می تواند نوزادان، کودکان و بزرگسالان را درگیر کند.

به صورت کلی، بدن شما تعادل اسیدی و باز دارد که توسط سطح PH اندازه گیری می شود. سطح شیمیایی بدن به دلایل بسیاری می تواند اسیدی شود. اسیدوز متابولیک می تواند موقت، خفیف و جدی و خطرناک باشد. هم چنین ممکن است به درمان های پزشکی نیاز داشته باشد. چنین وضعیتی می تواند عملکرد بدن شما را تحت تأثیر قرار دهد. اسیدهای بیش از حد در بدن می توانند به بروز بیماری های زمینه ای منجر شوند. به یاد داشته باشید که درمان اسیدوز متابولیک به علت این عارضه بستگی دارد. در برخی موارد علل این اختلال موقتی بوده و بدون هیچ درمانی از بین می رود. در حالی که گاهی اوقات این اختلال در نتیجه یک بیماری زمینه ای به وجود می آید که درمان آن به پیشگیری از اسیدوز متابولیک کمک می کند.

مهم ترین راه های درمان اسیدوز متابولیک

اصلی ترین علل اسیدوز متابولیک

اسیدوز متابولیک ناشی از تغییراتی است که بر کلیه ها، گردش خون و هضم تأثیر می گذارد. برخی از مهم ترین علل این اختلال عبارتند از:

  • رژیم غذایی: مصرف بیش از حد محصولات حیوانی می تواند به ایجاد اسیدهای بیشتر در بدن منجر شود.
  • عملکرد ضعیف کلیه: نارسایی کلیه و بیماری های کلیوی می توانند به اسیدوز توبولار کلیه منجر شوند. این اتفاق هنگامی می افتد که کلیه ها قادر به فیلتر اسیدها از طریق ادرار نباشند.
  • کتواسیدوز دیابتی: در چنین شرایطی بدن به جای قند، چربی ها را می سوزاند و باعث ایجاد اسیدها یا کتون ها می شود.
  • اسیدوز لاکتیک: این وضعیت هنگامی به وجود می آید که بدن اسید لاکتیک بیشتری تولید کرده و یا کمتر از آن استفاده کند. برخی از مهم ترین علل این عارضه شامل ایست قلبی، نارسایی قلبی و سپسیس شدید است.
  • اسهال: اسهال یا استفراغ شدید می تواند به اسیدوز هیپرکلرمیک منجر شود. همین موضوع باعث کاهش سطح پایه ای به نام بی کربنات می شود که باعث تعادل اسیدها در خون می شود.
  • ورزش: اگر برای مدتی طولانی هنگام ورزش های شدید، اکسیژن کافی دریافت نکنید، بدن شما اسید لاکتیک بیشتری تولید می کند.

از دیگر دلایل اسیدوز متابولیک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • داروهایی مانند داروهای خواب آور، داروهای مسکن، بنزودیازپین ها و برخی مواد مخدر که سرعت تنفس را کاهش می دهند.
  • مصرف بیش از حد مواد مخدر
  • شرایطی مانند ذات الریه، آسم، آپنه خواب و بیماری مزمن انسداد ریه باعث بروز نوع دیگری از اسیدوز به نام اسیدوز تنفسی می شوند. در صورتی که ریه ها نتوانند به درستی دی اکسید کربن را تنفس کنند، دی اکسید کربن بیش از حد به افزایش سطح اسید خون منجر می شود.

درمان اسیدوز متابولیک و پیشگیری از آن

نگاهی به علائم اسیدوز متابولیک

علی رغم این که علائم این اختلال متفاوت است، اما فرد مبتلا اغلب نشانه های زیر را تجربه می کند:

  • سردرد
  • گیجی یا سرگیجه
  • حالت تهوع و استفراغ
  • احساس خستگی شدید
  • احساس ضعف
  • کاهش اشتها
  • تسریع ضربان قلب (تاکی کاردی)
  • تنفسی که بوی شیرین یا میوه ای دارد.
  • تنفس سریع یا تنفس طولانی و عمیق
  • موارد شدید اسیدوز متابولیک می تواند منجر به مرگ بیمار شود.

اسیدوز متابولیک چگونه درمان می شود؟

عوارض اسیدوز متابولیک

  1. از دست دادن عضلات: آلبومین یک نوع پروتئین مهم در بدن شما است که به سلامت ماهیچه ها در بدن کمک می کند. اسیدوز متابولیک مقدار آلبومین ایجاد شده در بدن را کاهش می دهد. در نتیجه به از دست دادن عضله و یا تضعیف ماهیچه منجر خواهد شد.
  2. پوکی استخوان: اسیدوز متابولیک می تواند باعث افزایش تحلیل استخوان در بدن شود. همین مسئله می تواند به شکستگی در استخوان هایی مانند ستون فقرات و یا باسن منجر شود.
  3. اختلالات غدد درون ریز: اسیدوز متابولیک با توانایی بدن شما برای حفظ عملکرد طبیعی سیستم غدد درون ریز تداخل دارد. همین موضوع باعث مقاومت بدن در برابر انسولین می شود. اگر این وضعیت برای مدت طولانی درمان نشود، به دیابت می انجامد.
  4. پیشرفت بیماری کلیوی: اسیدوز متابولیک می تواند بیماری کلیوی را تشدید کند. البته به طور دقیق مشخص نیست که این مشکل چگونه به وجود می آید. با افزایش اسید، عملکرد کلیه کاهش خواهد یافت. کاهش عملکرد کلیه به ایجاد اسید منجر می شود. همین موضوع می تواند باعث پیشرفت بیماری کلیوی شود.

تشخیص اسیدوز متابولیک از چه راه هایی امکان پذیر است؟

آزمایش ها این امکان را فراهم می کنند که پزشک از آن چه در بدن شما چه می گذرد، آگاهی پیدا کند تا با توجه به وضعیت شما درمان مناسب را تجویز کند. برخی از مهم ترین راه های تشخیص اسیدوز متابولیک عبارتند از:

  • گازهای خون شریانی: این آزمایش pH خون شما، سطح اکسیژن و دی اکسید کربن موجود در آن را اندازه گیری می نماید.
  • فاصله آنیون: این آزمایش قادر به اندازه گیری تعادل شیمیایی خون شما است. به علاوه تعداد ذرات باردار مثبت و منفی مثل سدیم، کلرید و بی کربنات را مقایسه می کند.
  • آزمایش ادرار: این آزمایش می تواند مشکلات کلیوی، کتواسیدوز و مسمومیت ناشی از آسپرین، الکل و ضد یخ را نشان دهد. در صورتی که به دیابت هستید، می‌ توانید به کمک نوارهای آزمایشی ادرار خود را در خانه از نظر کتون آزمایش کنید.

راه های درمان اسیدوز متابولیک کدامند؟

آشنایی با روش های درمان اسیدوز متابولیک

درمان اسیدوز متابولیک به کمک روش های زیر امکان پذیر است:

درمان دیابت

برطرف کردن اسیدوز متابولیک ناشی از دیابت کنترل نشده و یا درمان نشده، درمان دیابت را شامل می شود. در صورتی که به کتواسیدوز دیابتی مبتلا هستید، انجام آزمایش خون می تواند سطح بالای قند را نشان دهد. درمان دیابت، متعادل کردن سطح قند خون برای کمک به بدن جهت حذف و توقف ساخت اسیدها را شامل می شود.

  • انسولین
  • مصرف مایعات
  • الکترولیت ها
  • داروهای مخصوص دیابت

جبران تنفسی

اگر به اسیدوز تنفسی مبتلا هستید، آزمایش گاز خون قادر به نشان دادن سطح بالای دی اکسیدن کربن خواهد بود. البته آزمایشات دیگری نیز برای تشخیص این نوع اسیدور وجود دارند که می توانند میزان عملکرد ریه ها را نشان دهند. هم چنین عکس برداری با اشعه ایکس قفسه سینه و یا سی تی اسکن نیز به منظور بررسی عفونت و یا انسداد ریه انجام می شود. از مهم ترین راه های درمان تنفسی برای اسیدوز متابولیک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اکسیژن
  • داروهای استروئیدی
  • دستگاه تنفس در موارد حاد
  • دستگاه تهویه CPAP یا BiPaP
  • داروهای گشادکننده برونش
  • درمان هایی برای ترک سیگار

آشنایی با روش های درمان اسیدوز متابولیک

همودیالیز

دیالیز درمانی یک نوع درمان برای بیماری های جدی کلیه و نارسایی کلیوی است. آزمایش خون می تواند برای نشان دادن مشکلات شدید کلیه، سطح بالای اوره و انواع اسید انجام شود. دیالیز باعث حذف اسیدهای اضافی و مواد زائد از خون می شود. در همودیالیز، دستگاهی که خون را فیلتر می کند، می تواند مواد زائد و مایعات اضافی را نیز خارج سازد.

بی کربنات سدیم

افزودن پایه برای مقابله با سطوح بالای اسید، قادر به درمان برخی از انواع اسیدوز متابولیک می باشد. درمان داخل وریدی با پایه ای به نام بی کربنات سدیم یکی از راه های تعادل اسیدها در خون است. همه افراد به بی کربنات در خون نیاز دارند. سطوح پایین بی کربنات در خون نشانه اسیدوز متابولیک است. بی کربنات قلیایی و مخالف اسید بوده و می تواند اسید را متعادل کند. هم چنین از اسیدی شدن خون جلوگیری خواهد کرد. کلیه های سالم به حفظ تعادل سطح بی کربنات کمک می کنند. در مقابل سطوح پایین بی کربنات می تواند باعث وخامت بیماری کلیوی شما شود. برخی مطالعات نشان داده اند که درمان با بی کربنات سدیم یا قرص سیترات سدیم می تواند از بدتر شدن بیماری کلیوی جلوگیری کند.

رژیم غذایی

مصرف سبزیجات و میوه ها می تواند میزان اسیدها را در بدن کاهش دهد. این بدان خاطر است که میوه ها و سبزیجات قلیایی تولید می کنند، در حالی که غذاهایی نظیر تخم مرغ، گوشت، دانه ها، غلات و پنیر باعث تولید اسید در بدن می شوند.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *