برخی افراد به گلوتن حساسیت دارند به این ترتیب بایستی برخی مواد غذایی را از رژیم غذایی خود حذف نمایند. به همین دلیل در ادامه مطلب با فهرستی از مواد حاوی گلوتن و بدون گلوتن آشنا خواهید شد. البته باید اشاره کرد بیشتر غذاهای سالم به طور طبیعی گلوتن ندارند.
فهرست انواع مواد حاوی گلوتن
وقتی پای حساسیت به گلوتن در میان باشد انتخاب غذای سالم و مناسب کار دشواری است به ویژه اگر بیماری سلیاک داشته باشید با دارای علائم عدم تحمل گلوتن هستید که اصطلاحا حساسیت به گلوتن گفته می شود. در صورت وجود هر یک از این موارد مصرف لقمه کوچکی نان یا برش نازکی کیک دردسر ساز می شود.

ممکن است افرادی که نسبت به بیماری سلیاک یا عدم تحمل گلوتن آگاهی دارند در شاخت برخی غذاهای دارای گلوتن مهارت بیشتری داشته باشند. ولی واقعیت این است که بیشتر غذاهای گلوتن دار حتی برای این افراد نیز ناشناخته است. با توجه به ضروریت حذف گلوتن از رژیم غذایی و استفاده از مواد بدون گلوتن ابتدا باید اطلاعات خود را از غذاهای حاوی گلوتن و مواد غذایی بدون گلوتن افزایش دهید.
گلوتن یک گروه پروتئینی می باشد که در بعضی مواد غذایی حضور دارد ولی برخی از افراد به این ماده پروتئینی حساسیت دارند. اگر شما نیز از حساسیت به گلوتن رنج می برید باید با مواد حاوی گلوتن آشنا شده تا آن را از رژیم غذایی خود حذف کنید. گلوتن بیشتر در مواد غذایی نظیر گندم و جو حضور دارد. البته باید اشاره کرد بیشتر غذاهای سالم به طور طبیعی گلوتن ندارند.
مواد غذایی دارای گلوتن
در ادامه به معرفی مواد غذایی حاوی گلوتن می پردازیم که در صورت حساسیت به گلوتن یا عدم تحمل این پروتئین باید از مصرف آن ها خودداری کنید.

غلات
بر خلاف تصور مرسوم، جو به صورت طبیعی فاقد گلوتن است، ولی ممکن است در طول فراوری به یکی از غذاهای حاوی گلوتن تبدیل شود. در رژیم بدون گلوتن، از مصرف این مواد غذایی خودداری شود:
- گندم
- دانه گندم (گندمه یا میوه خشک شکوفا نشده گندم)
- جو
- چاودار
- تریتیکاله (از غلات جدید بوده که از تلاقی ژنوم های گندم و چاوداربه تولید رسیده است)
- کاموت (گندم خراسان، گندمی دو برابر سایز گندم معمولی)
- دانه های کوسکوس( مخلوط آرد گندم و آرد سمولینا)
- فرروف (غذای کامل دانه، در حقیقت نوع خاصی از گندم معمولی است)
نان و شیرینی ها
بیشتر نان ها و بیسکوییت ها دارای گلوتن می باشند از این رو تنها راه اطمینان یافتن از عدم وجود گلوتن در این مواد اطلاعات مرتبط به مواد تشکیل دهنده آن ها می باشد. در ادامه به برخی از نان و شیرینی های دارای گلوتن اشاره می شود.

- نان لواش
- نان خمیرمایه
- نان سفید
- نان سیب زمینی
- نان گندم کامل
- نان سیب زمینی
- نان چاودار
- شیرینی
- کراکر گندم
- نان تورتیلا آردی
چاشنی ها
هر چند اغلب چاشنی ها را در دسته مواد غذایی حاوی گلوتن قرار نمی دهند ولی مصرف برخی از چاشنی ها می تواند عوارض ناشی از حساسیت به گلوتن را به وجود آورد از جمله:
- سرکه مالت
- سس سالاد
- سس سویا
- سس باربیکیو
- مارینادها
- سس های خامه ای
- مخلوط ادویه ها
- مخلوط سس
- سس گوجه
کیک و شیرینی ها
به طور معمول قنادی ها در پخت محصولات خود از آرد گندم یا دیگر غلات دارای گلوتن بهره می گیرند. از این رو افراد دارای علائم حساسیت به گلوتن از مصرف مواد زیر خودداری کنند:
- انواع کیک
- انواع کلوچه
- انواع بیسکویت
- انواع شیرینی
- پنکیک و وافل
- چوب شور نرم و سخت
- دونات
برخی میان وعده ها
خوراکی ها و موادی که به صورت میان وعده مصرف می شوند، اغلب دارای گلوتن بوده از این رو در مصرف میان وعده های خود دقت کنید و در صورت ابتلا به سلیاک یا علائم تحمل گلوتن از مصرف مواد زیر پرهیز کنید:
- شکلات های انرژی زا
- آب نبات
- چوب شور
- چیپس ها
- گرانولا
- انواع بیسکوییت
پاستا بر پایه گندم
در بیشتر فرهنگ ها پاستا یک غذای محبوب و حتی جزو میان وعده های اصلی به شمار می رود. هر چند امروزه پاستا بدون گلوتن نیز تولید می شود ولی بیشتر پاستاهای سنتی حاوی گلوتن هستند از جمله:
- ماکارونی
- رشته فرنگی
- گنوچی تهیه شده با آرد گندم
برخی نوشیدنی ها
به طور کلی اسم گلوتن با گندم و حبوبات همراه شده ولی حتی نوشیدنی ها نیز ممکن است دارای گلوتن باشند و با مصرف آن ها عوارض عدم تحمل به گلوتن ایجاد شود از جمله:
- مخلوط نوشیدنی
- قهوه های فوری
- شیرکاکائو
غذاهای فراوری شده
بیشتر غذاهای فرآوری شده و دیگر اقلام مشابه هم ممکن است دارای گلوتن باشند. فهرست این غذاها عبارت است از:
- انواع همبرگر
- انواع پنیر فرآوری شده
- سوسیس و و هات داگ
- گوشت های نیم پز
- سوپ های کنسروی
- جایگزین های تخم مرغ
- برخی از بستنی ها
- پودینگ و مخلوط دسر فوری
- توفو طعم دار
- غلات صبحانه
- سیب زمینی سرخ شده
- انواع غذاهای سرخ کردنی
مواد غذایی فاقد گلوتن
ممکن است بعد از آشنایی با فهرست غذاهای ممنوعه در بخش قبلی تصور کنید از مصرف بیشتر غذاها محروم هستید. با این وجود گزینه های طبیعی زیادی وجود دارند که فاقد گلوتن می باشند. به ویژه همانطور که اشاره شد امروزه فروشگاه های مختلفی نان، پاستا، و بیسکوییت های بدون گلوتن باکیفیت ارائه می دهند. در ادامه به برخی مواد غذایی بدون گلوتن اشاره می شود:
میوه و سبزی ها
میوه و سبزی ها به صورت طبیعی گلوتن ندارند. با این وجود برخی از این محصولات مثل سبزیجات خرد شده و میوه های آب نباتی ممکن است گلوتن داشته باشند. در ادامه با چند مورد از میوه و سبزی بدون گلوتن آشنا می شوید:
- هلو
- سیب
- انواع توت
- مرکبات

- آووکادو
- موز
- آلو
- هویج
- اسفناج
- انواع پیاز
- سیب زمینی شیرین
- کلم پیچ
- قارچ
- کلم بروکلی
- گل کلم
- کدو سبز
- فلفل
- کدو حلوایی
انواع حبوبات
در گروه حبوبات لوبیا و عدس فاقد گلوتن هستند. از این رو معمولا برای تهیه جایگزین های ماکارونی و دیگر غذاهای دارای گلوتن استفاده می شوند. در ادامه به حبوبات فاقد گلوتن اشاره می شود:

- عدس قرمز
- لوبیا سیاه
- نخود یا نخود فرنگی
- لوبیا سفید
- لوبیا چیتی
- ماش قرمز
غلات فاقد گلوتن
هر چند مصرف بیشتر غلات برای افراد مبتلا به سلیاک ممنوع است ولی برخی غلات بدون گلوتن مانعی ندارند از جمله:
- ذرت خوشه ای
- کینوآ که به عنوان آرد برنج هم استفاده می شود.
- ارزن
- گندم سیاه
- ذرت، آرد ذرت
- جو دوسر
- گیاه تاج خروس
- برنج قهوه ای
- برنج وحشی، برنج، آرد برنج
- سویا، توفو، سویا سس، آرد سویا
- بنشن یا آرد بنشن
- آرد کنجد
- آرد بادام زمینی
- آرد آردوینو
پروتئین های حیوانی
از جمله پروتئین های حیوانی فاقد گلوتن عبارت است از:
- گوشت طیور
- تخم مرغ
- ماهی
- صدف
- ماست و پنیر
آجیل و مغزها
آجیل و مغزها گلوتن ندارند و یک منبع غنی از مواد مغذی چربی به شمار می روند. همچنین می توان از آن ها آرد فاقد گلوتن نیز درست کرد. این مواد بدون گلوتن عبارتند از:
- کره بادام زمینی
- بادام
- بادام هندی
- دانه آفتاب گردان
- دانه کدو تنبل
- کره بادام
- گردو
- پسته
- آجیل برزیلی
- گردو امریکایی
- فندق

برخی چاشنی ها
از جمله چاشنی های ممنوع برای افراد حساس به گلوتن عبارت است از:
- بیشتر سبزی های خشک شده
- سرکه سیب
- سبزی های تازه مانند ریحان، رزماری و گشنیز
- سس پستو
- ترشی کلم
- اکثر سالساها
- حمص
روغن و چربی های سالم
اکثر منابع چربی سالم که در ادامه به آن ها اشاره می شود فاقد گلوتن می باشند:
- پنیر
- ماست پرچرب
- نارگیل شیرین نشده
- روغن آواکادو
- روغن زیتون
- آجیل و کره تهیه شده از آجیل
- دانه های گیاهی
عوارض مصرف مواد غذایی دارای گلوتن
حساسیت نسبت به گلوتن ممکن است سبب ایجاد عوارض مختلف در بعضی افراد شود. پیشتر به دو بیماری شایع که به وسیله گلوتن ایجاد می شوند، اشاره شد. این بیماری ها، بیماریهای سلیاک و حساسیت به گلوتن غیر سلیاک هستند. در هر دو مورد، مصرف گلوتن سبب واکنش نامطلوب در سیستم گوارشی و دیگر قسمت های بدن می شود.
در حالت کلی عوارض گلوتن شامل عبارت است از:
حساسیت به گلوتن غیر سلیاک
در مواردی، مصرف گلوتن ممکن است عوارضی مانند بیماری سلیاک به وجود آورد، ولی آزمایشات تشخیصی سلیاک در این افراد منفی باشد. این حساسیت ممکن است با علائمی همچون درد شکم، اسهال، تهوع، سردرد، خستگی و اختلالات روانی بروز کند.

بیماری سلیاک
در بیماری سلیاک، سیستم ایمنی بدن به گلوتن در رژیم غذایی واکنش نشان داده و موجب آسیب به مسیرهای هضمی می شود و ممکن است در طولانی مدت سبب مشکلات گوارشی از جمله اسهال، یبوست، نفخ، تهوع و استفراغ گردد. همچنین ممکن است فرد مبتلا به سلیاک مواردی مانند کاهش وزن، بی اشتهایی، خستگی، ناراحتی مفصل، افت توجه و بی خوابی را تجربه کند.
التهاب روده
در صورتی که فرد به گلوتن حساسیت داشته ولی هیچ علائمی مربوط به بیماری سلیاک ندارد. در این شرایط، مصرف گلوتن ممکن است منجر به التهاب روده و آسیب به بافت هضمی وی گردد. عوارض التهاب روده ناشی از گلوتن با ضعف عمومی، درد شکم، خستگی مزمن، اسهال مزمن یا تنفسی، کاهش وزن، کمبود ویتامین و مواد معدنی، آنمی، تهوع و استفراغ همراه است.
مشکلات پوستی
قابل ذکر است بعضی افراد ممکن است با عوارض دیگری نیز نسبت به گلوتن همراه شوند که می توان به مشکلات پوستی مانند آکنه، آسم و آلرژیهای ناشی از گلوتن اشاره نمود. لازم به ذکر است که هر فرد ممکن است به صورت متفاوت به گلوتن واکنش نشان داده و عوارض مختلفی را تجربه نماید.

منظور از گلوتن فری
عبارت گلوتن فری به محصولات یا رژیم غذایی اشاره می کند که فاقد گلوتن هستند. به عبارتی محصولات یا غذاهایی که در تهیه آن ها از هیچ منبع گلوتنی استفاده نشده و گلوتن در آن ها حضور ندارد گلوتن فری اطلاق می شود. یعنی آن دسته از مواد غذایی که گلوتن ندارند.
به این ترتیب برای افرادی که نسبت به گلوتن حساسیت دارند، مصرف محصولات گلوتن فری خیلی مهم است. این محصولات شامل انواع آرد، نان، بیسکوییت، شیرینی، پیتزا و دیگر محصولات غذایی می باشند که به جای گلوتن، از جایگزین هایی نظیر آرد برنج، آرد ذرت، آرد سیب زمینی، آرد بادام زمینی و غلات بدون گلوتن استفاده شده است.
قابل ذکر است محصولات گلوتن فری معمولا در بسته بندی هایی که نشانگر گلوتن نداشتن آن ها می باشد، عرضه می شوند. در ضمن، برخی برندهای معروف و فیلترهای تولیدی محصولات گلوتن فری هم وجود دارند که به عنوان منابعی معتبر برای خرید و استفاده از محصولات گلوتن فری می توانند استفاده شوند.
سعی کنید هنگام خرید محصولات گلوتن فری، برچسب مواد غذایی را با دقت خوانده و مطمئن شوید که محصول حاوی گلوتن نیست، زیرا در مواردی ممکن است گلوتن در ترکیبات یا فرآیند تولید حضور داشته باشد.

سخن پایانی
به طور کلی گلوتن پروتئینی است که به صورت طبیعی در گندم، جو و چاودار وجود دارد. این ماده سبب کش آمدن خمیر و ترد شدن بافت فراورده نهایی می گردد. مصرف این ماده در برخی افراد که به آن حساسیت دارند ممکن است عوارض جدی گوارشی ایجاد کند. به این ترتیب نیاز است که با مواد غذایی حاوی گلوتن آشنا بود تا از این مشکلات پیشگیری کرد.
البته باید اشاره کرد در دنیایی که مواد غذایی دارای گلوتن طرفداران زیادی دارند، زندگی بدون گلوتن کار راحتی نیست. انتخاب یک غذای کامل که در آن اثری از مواد غذایی گلوتن دار وجود نداشته باشد، هر چند امری شدنی می باشد ولی سخت است. سفارش غذای بدون گلوتن از رستوران یا مهمانی رفتن و انتخاب غذایی بدون گلوتن و در نهایت آشپزی با مواد بدون گلوتن می تواند ذهن را بسیار درگیر و سردرگم سازد.
ولی با کسب اطلاعات و آگاهی های بیشتر در مورد مواد غذایی بدون گلوتن می توانید غذاهای متنوعی را درست کنید و یک زندگی پر از طعم رنگ را در جهان بدون گلوتن برای خود ایجاد کنید. برای تهیه برنامه غذایی سالم و خوب توصیه می شود از منبع پروتئینی شامل (ماهی، میگو، مرغ، گوشت گاو، لوبیا، توفو ساده و عدس) و منبع نشاسته یا غلات بدون گلوتن از جمله (کدو حلوایی، سیب زمینی، سیب زمینی شیرین، کینوآ، برنج قهوه ای) به همراه منبع سبزیجات غیر نشاسته ای (همانند کلم بروکلی، گلکلم، فلفل، قارچ، کدو سبز، اسفناج و لوبیا سبز) استفاده نمایید.
در پایان در صورت تمایل برای آشنایی با رژیم بدون گلوتن و مزایا و معایب رژیم فاقد گلوتن روی لینک ها کلیک کنید.
منبع : آرگا




























