دسته ها
سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵

نظریه روانشناسی فردی و آنچه باید درباره روانشناسی فردی بدانیم

  • فلاح
  • ۹ مرداد ۱۴۰۲
  • ۰

نگرش مکتب آدلر به انسان از نظر جنبه اجتماعی بودن انسان‌ ها می ‌باشد. آدلر بر این باور بود که انسان را تنها می بایست در محیط اجتماع مورد بررسی قرار داد.

روانشناسی فردی نخستین بار توسط آلفرد آدلر مطرح شد. آدلر بر این باور بود که رفتار انسان نه به وسیله نیروهای زیست شناختی بلکه توسط نیروهای اجتماعی تعیین می شود. به نظر او علاقه اجتماعی، که می توان آن را یک استعداد ذاتی برای همکاری با دیگران جهت رسیدن به هدف های شخصی و اجتماعی تعریف کرد، از راه تجارب یادگیری در دوره کودکی رشد می کند. در ادامه مطلب به بررسی نظریه روانشناسی فردی خواهیم پرداخت. توصیه می کنیم این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.

علم روانشناسی چیست؟

روانشناسی علمی است که ذهن، رفتار و فرایند روانی در انسان و موجودات زنده را با استفاده از روش ‌های پژوهشی و علمی مورد مطالعه قرار می دهد. منظور از رفتار، کلیه حرکات، عملکرد و اعمال مستقیم و غیر مستقیم افراد است. در مقابل فرایندهای روانی به احساس، درک و اندیشه، هوش، شخصیت و هیجان اشخاص اشاره دارند. به صورت کلی می ‌توان گفت روانشناسی شاخه ای از علم است که میان فلسفه و فیزیولوژی بدن و عملکرد مغز انسان ارتباط برقرار می‌ کند.

اصول مهم نظریه فردنگری

منظور از روانشناسی فردی (فردنگر) چیست؟

همه انسان ‌ها در ذات خود به رشد و بهبود زندگی شان تمایل دارند. ثروت بیشتر، تناسب اندام و داشتن روابط فردی و اجتماعی مؤثر با دیگر افراد جامعه، از مهم ترین اهداف زندگی هر فرد طبیعی و سالم است. آلفرد آدلر بنیان گذار روانشناسی فردی بر تأثیرات عوامل اجتماعی و میل به برتری شخصیت و رشد انسان بسیار تأکید می کند. آدلر معتقد بود نمی ‌توان انسان را جدا از دیگران مطالعه کرد و مطالعه در خصوص شخصیت و نگرش انسان باید در زمینه‌ های اجتماعی او انجام شود. آدلر رفتار و اعمال انسان را تا حد زیادی ناشی از نگرش ‌ها و تفکر انسان می ‌داند.

روانشناسی فردنگر چگونه شکل گرفت؟

علم روانشناسی فردی معتقد است که محرک اصلی رفتار بشر، هدف‌ها و انتظارات فرد از آینده هستند. به این معنا که انسان سالم خود را از قید و بند تخیلات رها می ‌کند و در صورت لزوم با واقعیت روبرو می ‌شود. به عقیده روانشناسان هر فرد تنها برای چیزهایی ارزش قائل است که با هدف ‌هایش تناسب داشته باشد؛ بنابراین تا زمانی که از هدف نهایی فرد آگاهی نداشته باشیم، نمی ‌توانیم درک درستی از رفتارهای او داشته باشیم. در نتیجه نمی ‌توانیم شخصیت او را مورد ارزیابی قرار دهیم.

آدلر تأکید می ‌کند که اهداف ناخودآگاه فرد در شکل‌ دهی به آینده او نقش مهمی دارند. به بیان دیگر دورنمایی که فرد در ذهنش تصور می‌ کند، می تواند بر آینده او تأثیر بگذارد. یعنی همه ما یک هدف نهایی داریم و همه تلاش خود را برای رسیدن به آن هدف به کار می گیریم.

علاقه اجتماعی به چه معناست؟

ادلر معتقد بود که رفتارهای انسان توسط عوامل اجتماعی تعیین می شوند. از نظر آدلر مشخص ترین بعد روانشناسی فردی شیوه زندگی انسان است. شیوه زندگی تعیین کننده اندیشه و افکار افراد بوده و هر فردی با توجه به شیوه زندگی خاص خود در اجتماع به ایفای نقش می پردازد. شیوه زندگی اصلی ترین عاملی است که انسان زندگی و هدفش را بر اساس آن تنظیم می‌ کند و مطابق با آن به سوی آینده حرکت می ‌کند. کسانی که از علاقه اجتماعی بالایی برخوردار هستند، می ‌توانند با دیگران همدردی و همدلی کنند. آن ها می توانند دیگران را یاری کنند و به آنان عشق بورزند. زیرا می‌ دانند صلاح آن ها به صلاح دیگران بستگی خواهد داشت. آدلر بر این باور بود اگر انسان ‌ها با توجه به اصول علاقه اجتماعی زندگی کنند، دیگر خبری از جنگ و خشونت و نسل ‌کشی در جهان نخواهد بود.

سؤالاتی که برای ارزیابی علاقه اجتماعی افراد می توان از آن ها پرسید عبارتند از:

  1. سهم شما در زندگی چیست؟
  2. به نظر خودتان در کدام سمت زندگی ایستاده‌ اید؟ (انسان مفیدی هستید یا بی فایده)

نگاهی به ارتباط عقده حقارت و مکانیسم جبران

احساس حقارت، یکی از مهم ترین مفاهیمی است که در روانشناسی فردی مورد بررسی قرار گرفته است. آدلر اعتقاد دارد که در تمام افراد برخی از اندام ‌ها ضعیف ‌تر از اندام‌ های دیگر هستند. به همین خاطر افراد با انجام دادن کارهایی تلاش می ‌کنند که ضعف اندام ضعیف خود را به هر شکل ممکن جبران نمایند. به طور مثال دموستن سخنران معروف آتنی لکنت زبان داشت و با گذاشتن سنگ ریزه در دهانش بر ضعفش غلبه کرد. اگر این حس حقارت از سمت فرد به درستی مدیریت نشود، تبدیل به یک عقده حقارت خواهد شد و در نتیجه به احساس ضعف در حل مشکلات و احساس بی‌ کفایتی منجر خواهد شد.

منظور از روانشناسی فردنگر چیست؟

تیپ های شخصیت در نظریه روانشناسی فردی آدلر

آدلر بر اساس مقدار انرژی که هر فرد از خود نشان می دهد، از چهار نوع تیپ شخصیتی یاد می کند. بهتر است بدانید که آدلر این تیپ ها را ذهنی مطرح کرده است؛ به همین خاطر به هیچ عنوان مطلق نیستند.

تیپ سلطه ‌گر: این اشخاص بدون توجه به دیگران رفتار می‌ کنند. نوع افراطی این تیپ به دیگران حمله می ‌کند و معمولا از نوع بزهکار، جامعه ستیز و آزارگر است. در حالی که نوع کم خطر آن ها تنها خودش را مورد حمله قرار می دهد. مانند خودکشی کردن.

تیپ اجتناب‌ کننده: این افراد زمانی که با مشکلات روبرو می ‌شوند، هیچ تلاشی برای رفع مشکلات نمی ‌کنند. آن ها اصولا با دوری کردن از مشکلات، خود را از هر گونه احتمال شکست دور می ‌کنند.

تیپ گیرنده: این افراد دوست دارند خشنودی دیگران را به دست آورند و به همین خاطر به آن ها وابسته می‌ شوند.

سه تیپ شخصیتی فوق برای روبرو شدن با مشکلات روزمره زندگی آمادگی لازم را ندارند. به طور کلی این افراد از توانایی همکاری با دیگران برخوردار نمی باشند.

تیپ سودمند اجتماعی: این افراد علاقمند به همکاری با دیگران هستند و طبق نیاز آن ها عمل می ‌کنند. این افراد معمولا در چارچوب علاقه اجتماعی رشد یافته اند و اغلب با مشکلات کنار می ‌آیند.

ترتیب تولد در تئوری آدلر به چه صورت است؟

در روانشناسی فردی خانواده نخستین محیط اجتماعی برای هر فردی تلقی می شود. هر کودکی تلاش می کند در خانواده خود مورد توجه قرار گیرد. برای این که فرد بتواند احساس موفقیت کند، باید مورد توجه خانواده قرار گیرد و احساس مطلوب بودن داشته باشد. هم چنین باید بتواند ارزش ‌های خانوادگی خود را به دست آورد.

به یاد داشته باشید که ترتیب تولد در شخصیت فرزندان بسیار تأثیر گذار است و در کنار سایر عوامل در شکل گیری روش زندگی فرد مؤثر است. در ادامه موقعیت ترتیبی فرزندان در خانواده را بررسی خواهیم کرد:

نظریه روانشناسی فردی آدلر

فرزند اول

فرزند اول از موقعیت منحصر به فردی در خانواده برخوردار است. او تحسین برانگیز، ایمن و در کانون توجه والدین خود قرار دارد. چرا که پدر و مادر در هنگام تولد اولین فرزندشان بسیار خوشحال و ذوق زده هستند و همه توجه و وقت خود را معطوف این کودک می ‌کنند. بر همین اساس فرزند اول توجه کامل و دربست پدر و مادر را دریافت می‌ کند.

فرزند دوم

کودک دوم هیچ گاه قدرت و جایگاه محور بودن را تجربه نمی‌ کند؛ چرا که آن جایگاه تنها به فرزند اول خانواده تعلق دارد. اما فرزند دوم هیچ وقت تجربه خلع شدگی را که فرزند اول با تولد او پیدا می‌ کند، نخواهد داشت. والدین در برخورد با فرزند دوم راحت تر رفتار می کنند. چرا که دیگر بی ‌تجربه نیستند و نگرانی و استرس بی‌ خودی در مورد فرزند دوم ندارند. فرزند دوم همواره تلاش می ‌کند تا الگوی خواهر یا برادر بزرگتر از خودش را کامل کند و نزد والدین عزیزتر شود.

فرزند آخر

کودک کوچکتر عزیز و دردانه خانواده است. فرزند آخر در اثر نیروی نیاز، تمایل دارد از دیگر خواهرها و برادرهایش سبقت بگیرد. به همین خاطر رشد فرزند آخر اغلب با سرعت چشمگیری اتفاق می افتد. در نتیجه این کودکان در بزرگسالی در هر کاری موفق هستند. البته باید توجه کنید که آن ها را لوس نکنید و برای انجام کارهای شخصی شان بیش از اندازه به شما وابسته نباشند.

تک فرزند

افرادی که تک فرزند هستند، در هر شرایطی جایگاه قدرت و برتری خود را در خانواده حفظ می‌ کنند و همواره کانون توجه والدین شان هستند. این افراد خیلی زود پخته می‌ شوند و رفتارها و نگرش‌ های بزرگترها در رفتار آنان مشاهده می شود. این کودکان نه به دنبال تقسیم کردن هستند و نه در اندیشه رقابت با دیگران به سر می برند.

نگاهی به پروسه درمان در روانشناسی فردی

در طول درمان اهداف بیمار و شیوه زندگی او مورد بررسی قرار می گیرد. هم چنین فرد در رابطه با اهداف خود با روانشناس صحبت می کند تا هدف و جهت خود را در زندگی پیدا کند. فرایند درمان در روانشناسی فردی به شرح زیر است:

  • رابطه درست و مناسب
  • اهداف و شیوه زندگی
  • تعبیر، تفسیر و ایجاد بصیرت
  • بازآموزی و جهت دادن مجدد

نظریه آدلر در مورد فردنگری

امیدواریم مطالب این مقاله برای شما عزیزان مفید بوده باشد. در پایان پیشنهاد می کنیم مقالات روانشناسی فرزندان آخر، ویژگی های فرزندان آخر و ویژگی های فرزندان اول را نیز مطالعه فرمایید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *