بیماری ماکولا در شبکه چشم اتفاق می افتد و در آن دید مرکزی فرد مشکل پیدا می کند. این بیماری در افراد بالای ۵۰ سال خیلی شایع بوده و تاثیر قابل توجهی بر وضعیت و عملکرد کیفیت زندگی آن ها می گذارد. در ادامه با علت و درمان بیماری ماکولا آشنا می شوید.

علت و درمان بیماری ماکولا
بیماری ماکولا یا تخریب لکه زرد شبکیه چشم به سن وابسته است. ماکولا یا لکه زرد بخشی از شبکیه چشم است که این قسمت بسیار حساس به نور، دید مستقیم و واضح را ایجاد می کند. بیشتر فعالیت هایی که انجام می دهید مانند خواندن، نوشتن، رانندگی، تشخیص چهره افراد، تماشای تلویزیون و … بر عهده ماکولا شبکیه چشم است.

در این بیماری جزئیات اجسام به خوبی دیده نمی شود و یا فرد برای دیدن موارد دور و نزدیک با مشکل روبرو می شود. به طوری که دید مرکزی اش کاهش می یابد. مثلا هنگامی که به ساعت نگاه می کند، شماره ها را تشخیص می دهد ولی نمی تواند عقربه ها را ببیند. به عبارتی تاری دید روی می دهد.
شایان ذکر است ماکولا شبکیه چشم در افراد بالای ۵۰ سال خیلی شایع بوده و این اختلال بینایی مشکل عمده بهداشتی برای افراد مسن محسوب می شود که تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی آن ها می گذارد. به طوری که توانایی رانندگی ایمن را محدود نموده و میزان سقوط و شکستگی مفصل ران در این افراد بیشتر روی می دهد.
ضمنا افزایش تعداد افراد مسن در دنیا بر اهمیت این موضوع تاکید می کند. در ادامه به علت و درمان بیماری ماکولا می پردازیم.
انواع عارضه ماکولا شبکیه چشم
عارضه تخریب لکه زرد شبکه چشم یا ماکولا به دو دسته تقسیم می شود. ماکولا خشک و ماکولا مرطوب

۱. ماکولا خشک
در این بیماری مقداری رسوبات زیر شبکه چشم ایجاد شده که زرد رنگ است و سبب کاهش دید می شود. اگر این نوع ماکولا به موقع تشخیص داده نشود و درمان نگردد به نوع دوم که خطرناک تر است، تبدیل خواهد شد. شایان ذکر است اکثر افراد مبتلا به ماکولا دارای ماکولا خشک می باشند که نوعی آتروفیک هم شناخته می شود.
در این حالت با افزایش سن ماکولا نازک می شود که در سه مرحله اولیه، متوسط و نهایی روی می دهد. معمولا ماکولا خشک در طول چندین سال به آهستگی پیشرفت می کند. درمان خاصی هنوز برای آن وجود ندارد ولی می توان راه هایی برای استفاده بهینه از بینایی باقی مانده پیدا کرد. همچنین اگر ماکولا خشک نهایی تنها در یک چشم است، می توانید برای محافظت و مراقبت از چشم دیگر اقدام نمود.

۲. ماکولا مرطوب
ماکولا مرطوب کمتر شایع بوده و حدود ۱۰-۱۵ درصد موارد ابتلا را شامل می گردد. این عارضه با خونریزی زیر شبکیه خود را آشکار نموده و خونریزی ممکن است سبب کاهش دید شدید شود. همچنین فرد نمی تواند به خوبی جهت مستقیم را مشاهده نماید. ماکولا مرطوب، نابینایی کامل را موجب نمی شود ولی فعالیت های فرد را محدود می نماید.
باید اشاره داشت ماکولا مرطوب نوع پیشرفته این عارضه محسوب می شود که سبب کاهش سریع بینایی می گردد. هر مرحله از ماکولا خشک می تواند به نوع مرطوب تبدیل گردد ولی همیشه ماکولا مرطوب در مراحل آخر روی می دهد. یعنی موقعی که رگ های خونی غیر طبیعی پشت چشم رشد کرده و به لکه زرد شبکیه آسیب بزنند. خبر خوب در اینجا وجود گزینه های درمانی برای ماکولا مرطوب است.

علت بروز عارضه ماکولا
همانطور که اشاره شد ماکولا یک عارضه شایع چشمی است که سبب تاری بینایی مرکزی می گردد. این بیماری وابسته به سن بوده و علت اصلی کاهش بینایی در افراد مسن می باشد که به علت آسیب به ماکولا روی می دهد. همانطور که اشاره شد ماکولا قسمتی از شبکیه است که بینایی دقیق و مستقیم را کنترل می نماید.
این بیماری سبب نابینایی کامل نشده ولی از دست دادن دید مرکزی موجب ایجاد مشکل در دیدن چهره افراد، رانندگی، خواندن، کارهایی مثل تعمیر وسایل خانه، آشپزی و … می گردد. ولی بیماری آب مروارید چشم به تدریج سبب کاهش بینایی و در نتیجه نابینا شدن فرد می گردد.

ضمنا تخریب لکه زرد شبکیه در برخی افراد خیلی کند و در برخی دیگر سریعتر روی می دهد. اگر این بیماری در مراحل اولیه باشد ممکن است فرد در دراز مدت متوجه کاهش بینایی نشود. از این رو اهمیت دارد که معاینات منظم چشمی صورت گیرد تا مشخص شود که به ماکولا یا AMD مبتلا است یا خیر.
از جمله عوامل تاثیر گذار بر ماکولا عبارت است از :
- استعمال دخانیات: سیگار کشیدن خطر ماکولا خشک و مرطوب را ۲-۴ برابر افزایش می دهد.
- فشار خون بالا
- کهولت سن
- سابقه خانوادگی
- دوربینی
- چشم های با رنگ روشن
- مصرف زیاد الکل
- نژاد. به نظر می رسد ماکولا شبکیه چشم در سفید پوستان بیشتر شیوع دارد.
عارضه ماکولا با چه علائمی همراه است؟
علائم این عارضه به مرحله آن بستگی دارد. ماکولا یک عارضه پیش رونده بوده به این معنا که علائم با گذشت زمان بدتر می شوند. در نوع خشک ماکولا علائم قابل توجهی دیده نمی شود ولی در نوع مرطوب با علائم زیر همراه است:
- کج یا مواج دیدن خطوط مستقیم
- تاری دید. مشاهده یک نقطه تار در نزدیکی مرکز بینایی که با گذشت زمان ممکن است بزرگتر شده یا لکه های خالی مشاهده شود.

- اختلال در دید رنگی به طوری که رنگ ها نسبت به قبل روشن نبوده و در نور کم مشکل دید بیشتری ایجاد می شود.
با مشاهده این علائم بیمار باید به متخصص چشم مراجعه تا با استفاده از دستگاه مخصوص، عمق حفره چشمی معاینه شده و مناطق تخریب یافته مشخص شود و روش های درمانی ارائه گردد.
تشخیص عارضه ماکولا
پزشک پش از معاینات معمولی چشم می تواند عارضه ماکولا شبکیه چشم را شناسایی نماید. اولین علامت بروز این عارضه لکه های کوچک زرد رنگی است که زیر شبکیه چشم ایجاد شده است. پزشک هنگام معاینه می تواند این لکه ها را تشخیص دهد. معاینه دیگر نیز نگاه کردن بیمار به مجموعه ای خطوط مشبک است.

که در این حالت ممکن است خطوط مواج به نظر رسیده یا دیده نشوند. این مورد نیز می تواند علامت ماکولا شبکیه چشم باشد. پس از تشخیص اولیه درمان آنژیوگرافی شروع می شود. در این روش پزشک مایعی رنگی به بازوی بیمار تزریق و هنگامی که دارو به همراه خون در شبکیه چشم جریان یابد، تصویربرداری انجام می شود.
با این کار رگ های جدید یا لکه های خون و نوع و محل دقیق آن ها پیدا می شود. آنژیوگرافی مایعات و خون در شبکیه را بدون این که به رنگ نیاز باشد نشان می دهد. به این ترتیب برای تشخیص بیماری لازم است که ابتدا در مراحل ابتدایی معاینات منظم پزشکی صورت گیرد. درمان ها روند پیشرفت بیماری را کاسته یا از شدت آن می کاهند.

درمان عارضه ماکولا شبکیه چشم
- تزریق داخل چشم داروی بواسیزوماب که در مراحل ابتدایی می تواند بیماری را کنترل نموده و سبب بازگشت دید فرد شود.
- درمان لیزری ابتدا با آنژیوگرافی محل رگ های تخریب شده شناسایی می شود و هنگامی که رگ های غیر طبیعی مشخص شد، با تابش لیزر این رگ ها سوزانده و بهبودی نسبی حاصل می شود.
پیشگیری از ابتلا به عارضه ماکولا
ماکولا شبکیه چشم به ندرت سبب از بین رفتن دید کامل افراد می شود. احتمالا دید مرکزی کاهش یابد ولی هنوز می توانند فعالیت های روزمره را انجام دهند زیرا دید جانبی به خوبی قابل استفاده است. نوع مرطوب ماکولا به آهستگی پیشرفت می کند و دید فرد تا مدت زیادی حفظ می شود.

ولی در صورت پیشروی بیماری، قابل درمان خواهد بود و اگر هر دو چشم مبتلا شود، کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد. درمان این نوع عارضه بایستی دائما تداوم داشته باشد و معاینات دوره ای صورت گیرد. همچنین می توان با داشتن انتخاب های سالم خطر عارضه ماکولا را کاهش و از آن پیشگیری کرد. از جمله:
- ترک سیگار
- فعالیت بدنی منظم
- تعادل فشار خون و سطح کلسترول سالم
- استفاده از سبزیجات تازه حاوی ویتامین ث و آ
- استفاده از مواد غذایی حاوی امگا ۳ و ۶ مانند ماهی
در پایان امیدواریم از مطلب ارائه شده نهایت استفاده را برده باشید. همچنین در صورت علاقه مندی شما می توانید برای آشنایی با بیماری چشم صورتی و بیماری مگس پران چشم از این مقالات بازدید نمایید.
منبع : آرگا





















