دسته ها
شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۳

علت بی اعتبار سازی احساسی و پیامدهای ناشی از آن

  • حکیمه فهیمی
  • ۱ خرداد ۱۴۰۱
  • ۰

بی اعتبار سازی احساسی خواسته یا ناخواسته به بی اعتبار نمودن احساسات فرد به صور مختلف می پردازد. در این مطلب قصد داریم به این موضوع و پیامدهای آن بپردازیم.

بی اعتبار سازی احساسی به نوعی نادیده گرفتن، قضاوت کردن، رد کردن احساسات طرف مقابل می باشد و در یک جمله خلاصه می شود احساسات طرف مقابل اهمیتی ندارد. با این مطلب همراه باشید تا در این رابطه بیشتر بدانید.

بی اعتبار سازی احساسی و پیامدهای آن

جملاتی مانند آنقدرها هم بد نیست. تو نباید این حس رو داشته باشی. یا تو همه چیز رو شخصی می کنی از جملاتی هستند که احتمالا در رابطه بارها آن را شنیده اید. این جملات گفته می شوند که به ظاهر راهکاری ارائه داده تا حال فرد را حین گذر از حس تلخ یا آزاردهنده بهتر نمایند. اما در حقیقت حال فرد بدتر می شود.

جملاتی این چنینی بخشی از فرایندی می باشند که روانشناسان به آن بی اعتبار سازی احساسی می گویند. در ادامه مطلب با بی اعتبار سازی احساسی و پیامدهای آن بیشتر آشنا می شوید.

مفهوم بی اعتبار سازی احساسی

بی اعتبار نمودن احساسات فرد دیگر یعنی نادیده انگاشتن، رد کردن، قضاوت نمودن، تخفیف دادن احساساتی است که در وی وجود دارد. این مفهوم به صورت خلاصه یعنی احساسات فرد مهم نیستند. بعضی افراد ممکن است خواسته و عمدی احساسات شما را بی اعتبار و به نوعی تحقیر کنند تا از شما سو استفاده نموده یا شما را کنترل نمایند.

اما بیشتر مواقع افراد ناخواسته این کار را انجام می دهند. در حقیقت فرد می خواهد حال شما را بهبود بخشد که این جملات را بیان می کند. ولی تلاش وی نتیجه برعکس دارد زیرا نمی داند که در حال تحقیر و بی اعتبار نمودن عواطف طرف مقابل هستند. البته آسیبی که هر دو گروه وارد می کنند، یکسان می باشد.

  •  آرون گروپس

انواع بی اعتبار کردن احساسات

بی اعتبار کردن احساسات می تواند تحت هر موقعیتی روی دهد. این پدیده دو حالت کلامی و غیرکلامی دارد.

  • بی اعتبار سازی کلامی

این نوع بی اعتبار کردن احساسات شامل بیان عبارات و جملاتی می باشد که احساسات شخص را به صور مختلفی تحقیر و بی اعتبار می کند. این شیوه به صورت دست کم گرفتن، قضاوت نمودن، نادیده انگاشتن و تخفیف دادن احساسات می باشد برخی از این جملات بی اعتبار کننده شامل موارد ذیل است:

  • خیلی حساسی!
  • می تونست بدتر از این هم بشه.
  • این طوری فکر نکن.
  • نباید این حس رو داشته باشی.
  • قضیه رو زیاد بزرگش نکن.

  • واقعا می دونم چه حسی داری.
  • من که مشکلی نمی بینم.
  • تو که از کاه کوه درست می کنی.
  • بنظرت گفتنش به من چه حسی داره؟
  • بیخیالش شو.
  • دوست ندارم دربارش حرف بزنم.

این موارد نمونه هایی از جملات بی اعتبار سازی کلامی بودند . در ادامه به بی اعتبار سازی غیر کلامی می پردازیم.

  • بی اعتبار سازی غیر کلامی

در این نوع بی اعتبار سازی احساسی علیرغم کلام، شخص می تواند به کمک زبان بدن احساسات فرد دیگر را تحقیر و بی اعتبار نماید. به طور مثال:

  • چرخاندن چشم ها موقع شنیدن حرف های شخص مقابل
  • دائما به ساعت نگاه کردن
  • بازی با گوشی یا وسایل دم دست موقع شنیدن حرف های شخص مقابل
  • عدم توجه به طرف مقابل و به نوعی بی اعتنا شدن به وی

دلیل بی اعتبارسازی احساسات چیست؟

در پاسخ به این سوال باید گفت بستگی دارد که متوجه شویم احساسات ما به چه صورت بی اعتبار شده، خواسته یا ناخواسته؟ بیشتر مواقع نمی توان احساسات شخص مقابل را درک نمود. با ولی همدلی نمود و آنچه را که تجربه کرده و می فهمد را فهمید. از این رو ناخواسته و غیر عمد با بیان جملات نامناسب احساسات شخص مقابل را بی اعتبار می سازیم.

از جمله علت هایی که ناخواسته سبب بی اعتبار کردن عواطف دیگری می شود می توان به هوش هیجانی پایین، دل مشغولی به احساسات خود و یا ضعف مهارت ارتباطی اشاره کرد. علت دیگری که ناخواسته ما را به سوی بی اعتبار سازی عواطف سوق می دهد به وضعیت جامعه ای که در آن زندگی می کنیم باز می گردد.

امروزه در جوامع، به احساسات کمتر ارزش داده می شود و منطق و عقلانیت بیشتر مورد پسند هستند. در ضمن لذت گرایی هم در جوامع امروزی طرفداران بیشتری دارد. از این رو هنگامی که با فردی روبرو می شوید که عواطف ناخوشایند یا دردناکی دارد، ترجیح می دهیم از وی کناره گیری نموده و احساساتش را کم اهمیت جلوه داده یا کلا نادیده گرفت.

بعضی افراد نیز به صورت عمدی احساسات شخص دیگر را بی اعتبار و تحقیر می کنند. در حقیقت آن ها این روش را در بحث و جدل ها مانند ترفندی استفاده می کنند. آن ها به ظاهر خود را همدل نشان داده ولی با نفی نقش خود در بروز آن احساس، مسئولیتی را نمی پذیرند.

پیامد بی اعتبارسازی عواطف

بی اعتبار سازی عواطف شخص دیگر می تواند با پیامد و مشکلاتی همراه گردد از جمله:

  • گسترش عواطف منفی

یکی از پیامدهای ناگوار بی اعتبار کردن عواطف این است که سبب گسترش عواطف منفی بعد از بی اعتبار سازی آن ها می گردد. هنگامی که دیگران عواطف فرد را بی اعتبار می کنند وی در تلاش برای سرکوب یا پنهان کردنشان احساسات ناخوشایندی را تجربه می کند. در مطالعات گزارش شده که اشخاص غمگین بعد از بی اعتبار شدن عواطف شان، شرم و خشم را هم تجربه نموده اند.

  • ایجاد اختلال در مدیریت عواطف

بی اعتبار سازی عواطف می تواند سبب سردرگمی، شک به خود و عدم اعتماد به اصالت عواطفی گردد که تجربه می شود. به این معنا که حس می کنید این عواطف اشتباه هستند. در صورتی که این وضعیت ادامه یابد، ممکن است فرد به کل احساسات و تجربیات عاطفی اش شک کند.

ممکن است این تصور ایجاد شود که من به حرف دیگران در مورد احساسم اهمیتی نمی دهم؛ ولی نباید غافل شد که ما غالبا عواطف خود را با نزدیکان، دوستان و آشنایان در میان می گذاریم. از این رو به دلیل رابطه عمیقی که با آنها داریم، نظرات آن ها بر برداشتمان از عواطفمان تاثیر خواهد گذاشت.

  •  اختلال در سلامت روانی

بی اعتبار کردن احساسات سبب افزایش شدت نشانه های بیماری روانی که فرد به آن مبتلاست، می گردد. ضمنا در مطالعاتی نشان داده شد بی اعتبار سازی عواطف از ظرف شریک عاطفی می تواند یکی از عوامل مهم بروز افسردگی شود.

  • ایجاد اختلال هویتی

اگر عواطف فرد به طور مداوم بی اعتبار و تحقیر شوند به تدریج وی عزت نفس را از دست می دهد که یکی از مهمترین خصوصیات هویتی افراد می باشد. در این شرایط فرد دائما عواطف خود را پنهان می کند.

بی اعتبار سازی در هر سنی تاثیرات منفی خودش را دارد و این موضوع در کودکی پیامدهای مخرب تری دارد. به ویژه برای کودکانی که دارای احساسات شدیدی هستند. برخی روانشناسان عقیده دارند که بی اعتبار نمودن احساسات در دوره کودکی یکی از فاکتورهای ابتلا به اختلال شخصیت مرزی می باشد. این اختلال کودک را درگیر احساسات ناپایدار در حوزه ها و مراحل مختلف زندگی می کند.

یک روانشناس بالینی می گوید کودکی که حساس تر است اگر در معرض این موضوع قرار بگیرد، به احتمال قوی در بزرگسالی به این اختلال دچار می شود و اگر کودکی حساس که نسبت به هم سن و سالان خود دارای احساسات شدیدتری می باشد در معرض بی اعتبار سازی احساسی قرار بگیرد، به جای مدیریت استرس و کنترل احساسات خود، سعی در سرکوب یا پنهان نمودن آن ها دارد.

گذشته از این، برخی پژوهش ها نشان می دهد که بی اعتبار سازی عواطف کودک با اختلالاتی همچون اختلال غذا خوردن و آسیب زدن به خود در دوره نوجوانی مرتبط است.

راهکارهای پیشگیری از بی اعتبار سازی احساسات به طور غیر عمدی

همان طور که اشاره شد بی اعتبار سازی احساسات می تواند عمدی یا غیر عمدی باشد. در حالت اول بهترین راهکار قطع ارتباط با فرد بی اعتبار کننده می باشد. در حالت دوم که معمولا مرسوم تر است باید شیوه گفتار و رفتار را طوری اصلاح نمود که سبب آسیب زدن به دیگران نشود.

نخستین گام برای اعتبار بخشیدن به احساسات طرف مقابل این است که به او گوش بسپارید. یعنی هر آنچه در امر گوش دادن مزاحمت ایجاد می کند را کنار گذاشته و همه حواس خود را به حرف های طرف مقابل معطوف نمایید. در ضمن استفاده از جملات زیر هم تا حدودی کمک کننده خواهد بود.

  • قطعا خیلی سخت گذشته
  • متاسفم بابت این اتفاق
  • کاری از من ساخته است. تو برای من مهم هستی.
  • حاضرم حرف های تو رو بشنوم وضعیت طاقت فرسایی رو تجربه کردی
  • می فهمم خیلی ناراحتی، حقیقتا دردناک بوده

به همراه این موارد از توصیه های ناخواسته اجتناب کرده و پذیرفتن عواطفی که ما سبب ایجاد آن ها هستیم همچنین بالا بردن مهارت های زبان بدن، کمک می کنند تا به احساسات طرف مقابل اعتبار ببخشید. به هر روی هر اندازه مهارت همدلی را تقویت کنید، کمتر به صورت غیر عمد و ناخواسته سبب بی اعتبار سازی عواطف دیگران می شوید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *