به طور کلی مصرف بیش از حد کافئین در طول یک دوره زمانی که تاثیرات منفی بر سلامتی، تعاملات اجتماعی یا سایر شئون زندگی دارد را اغلب به عنوان اعتیاد به کافئین مطرح می شود. از آنجایی که کافئین به صورت گسترده مقبول و مورد استفاده است اما با این حال برخی از افراد اعتقادی به اعتیادآور بودن کافئین ندارند.
اعتیاد به کافئین
بهتر است بدانید که در واقع کافئین رایج ترین ماده محرک مصرفی در سراسر جهان شناخته می شود که دارای بیش از ۶۰ گونه گیاهی خواهد بود. این ماده متعلق به خانواده متیل گزانتین آلکالوئید بوده و تقریبا ۸۵ درصد مردم جهان از آن مصرف می کنند. کافئین را می توانید در محصولات متفاوتی از جمله قهوه، شکلات، چای، داروهای لاغری، نوشابه و حتی برخی از داروهای سرماخوردگی و ضد درد بیابید.

در واقع کافئین ماده ی محرک دستگاه عصبی مرکزی است که هوشیاری و فعالیت حرکتی را افزایش خواهد داد. همچنین از دقت حرکات ظریف می کاهد و موجب بی خوابی، سردرد، اضطراب و سرگیجه و همچنین در افرادی با سابقه حملات پانیک می تواند دفعات و شدت این حملات را تسریع ببخشد.
این ماده می تواند از راه معده وارد خون شده و سطح دوپامین را دست کاری کند و در نهایت باعث افزایش فعالیت دوپامین خواهد شد. در روند مصرف این ماده، مقدار معمول آن با مشکلات پزشکی ارتباطی نخواهد داشت اما مصرف زیاد برای مثال ۴۰۰ میلی گرم می تواند موجب اضطراب و علائم جسمی و مشکلات گوارشی شود و یا آن را تشدید کند.
اثرات کوتاه مدت مصرف کافئین
توجه داشته باشید که اثرات کافئین معمولا طی ۵ تا ۳۰ دقیقه شروع می شود و می تواند از ۸ تا ۱۲ ساعت ادامه داشته باشد. کمتر از ۲۰۰ میلی گرم کافئین می تواند هوشیاری را افزایش دهد، حال شما را بهتر کند و همچنین به احساس خستگی کمتری دچار خواهید شد.

معمولا مقادیر کم کافئین می تواند باعث افزایش فشار خون، افزایش ضربان قلب و دفع بیشتر ادرار خواهد شد. مصرف کافئین پیش از خواب موجب اختلال در خواب شده و همچنین ممکن است مدت زمان کمتری بخوابید یا خواب سبکی داشته باشید.
همچنین مقادیر بیشتری از کافئین می تواند:
- باعث لرزش بدن شود
- فرد را در خوابیدن دچار مشکل کند
- فرد را بسیار آشفته کند
- باعث ضربان قلب سریع و نامنظم می شود
- احساس تحریک پذیری، بی قراری و عصبانیت در شما ایجاد می کند

اثرات طولانی مدت مصرف کافئین
بهتر است بدانید که مصرف طولانی مدت کافئین می تواند اثرات مخرب تری داشته باشد که در ادامه برخی از شایع ترین این اثرات را شرح داده ایم:
برخی از زنانی که بیش از ۳ فنجان در روز می نوشند با افزایش سن ممکن است در معرض شکستگی استخوان به ویژه در لگن قرار بگیرند.
بیش از ۳۰۰ میلی گرم کافئین تقریبا ۲ تا ۳ فنجان قهوه در طول روز ممکن است به سقط جنین و نوزادانی با وزن کم مرتبط باشد. کافئین از طریق شیر مادر منتقل می شود که ممکن است کودکتان را تحریک کند و یا در خوابیدن دچار مشکل شود.
عوارض معتاد شدن به کافئین
به صراحت می توان گفت که اعتیاد به نوشیدنی قهوه و جذب زیاد کافئین قطعا مشکل ساز شده و اثرات مخربی را برای بدن خواهد داشت. در ادامه به بیان برخی از عوارض جذب زیاد کافئین پرداخته ایم:
-
ترک کافئین سخت است:
به طور کلی کافئین مانند یک ماده مخدر عمل کرده و بسیار اعتیادآور خواهد بود یعنی اینکه تلاش برای قطع مصرف قهوه و دیگر نوشیدنی های کافئین دار بسیار دشوار خواهد بود. دقت داشته باشید که ننوشیدن قهوه ی صبحگاهی باعث عصبانیت، تحریک پذیری و حساسیت فرد می شود و در برخی افراد حتی سردرد نیز بروز می کند.

البته که تمام این علائم نشان دهنده اعتیاد به کافئین بوده و ترک آن کار ساده ای نیز نخواهد بود. برای پیشگیری از اعتیاد به کافئین کافی است روزانه مصرف قهوه یا چای را محدود نمایید و از زیاده روی آن پرهیز نمایید.
-
سرعت بخشیدن به فرآیند پیری:
کافئین موجب بیدار و سرزندگی شده و همچنین فرد را به فعالیت جسمی و ذهنی بیشتر ترغیب خواهد کرد. اگر شما به کافئین اعتیاد پیدا کرده اید بهتر است حتما نسبت به پیری زودهنگام نیز هشیار باشید. نتایج پژوهش های انجام شده نشان می دهد که کافئین می تواند باعث کاهش چشمگیر ترشح هورمون های ضدپیری شود. همچنین موجب هیدراته شدن بدن شده و آب بدن را از بین خواهد برد.
-
افزایش استرس:
توجه داشته باشید اینکه هر ساعتی کافئین نوشیده شود باعث سرزندگی افراد خواهد شد اما همین حالت محرکی قهوه باعث ایجاد احساس استرس و اضطراب خواهد شد. در نتیجه فرد هر مشکل جزئی و کوچکی را بزرگ شمرده و اگر احساس می کنید که بی دلیل مضطرب و دل نگران شده اید مصرف کافئین را کاهش دهید.

-
کاهش تراکم استخوان ها:
با وجود اینکه نوشیدن روزانه یک فنجان قهوه مشکلی ایجاد نمی کند اما در طولانی مدت و به میزان زیاد باعث ضعیف تر شدن و دردناک شدن بدن خواهد شد و کلسیم بدن را کاهش خواهد داد. از آنجایی که این ماده معدنی برای سلامتی استخوان ها لازم و ضروری است و به همین خاطر متخصصان به افرادی که از مشکلات استخوانی و مفصلی رنج می برند توصیه می کنند که مصرف کافئین را کاهش دهند. دقت داشته باشید که این توصیه برای افراد سالمند و به ویژه خانم هایی که از پوکی استخوان رنج می برند جدی تر خواهد بود.
-
بد خلقی های بیش از حد:
با وجود اینکه یک فنجان قهوه ی غلیظ باعث تحریک و حتی سرخوشی می شود اما همیشه اینطور نیست و مصرف بیش از حد کافئین باعث ایجاد تغییراتی در خلق و خوی افراد خواهد شد. به این صورت که حس سرخوشی فرد تغییر کرده و به وضعیت اضطراب آلود، تحریک پذیری، افسردگی و استرس ختم خواهد شد چون کافئین باعث کاهش جریان خون به سمت مغز می شود و در نتیجه روی قدرت حافظه و خلق و خوی فرد تاثیر منفی می گذارد. معمولا پس از اینکه اثر محرکی کافئین محو می شود یعنی تقریبا دو ساعت پس از مصرف فرد دچار بدخلقی و بی حوصلگی شدید خواهد شد.

-
اختلال در خواب:
اگر از دسته افراد قهوه خور قهار هستید مسئله اختلال در خواب چندان برایتان عجیب نیست و معمولا افرادی که شبهای دیر وقت قهوه، چای و یا نوشیدنی های کافئین دار می نوشند بیشتر در معرض بی خوابی و بدخوابی قرار خواهند گرفت.
در واقع با مصرف این ماده یک دور باطل شکل خواهد گرفت به این صورت که شما قهوه میل می کنید تا سرحال شوید اما در عوض شب بدی را پشت سر خواهید گذاشت و دچار بی خوابی می شوید. در طول روز بعد نیز احساس خستگی می کنید و مجبور می شوید قهوه یا چای بیشتری بنوشید و این دوره باطل همچنان ادامه خواهد داشت.
-
حساس شدن بدن:
توجه داشته باشید بدن اکثرا افراد پس از مصرف یک فنجان نوشیدنی کافئین دار در اول صبح واکنش مشابهی نشان می دهد. انرژی به مدت چندین ساعت موجب رفع خواب آلودگی می شود و آن ها را از کسالت نجات می دهد اما این مسئله در خصوص مه افراد صادق نخواهد نبود. با این حال برخی دیگر واکنش دیگری دارند و دچار حساسیت خواهند شد. یعنی با مصرف کافئین با سرعت در معرض استرس و عصبانیت قرار می گیرند حتی امکان دارد که این افراد پس از مصرف کافئین دچار فشار خون بالا، سردرد شدید، تپش قلب و بالا آمدن اسید معده خواهند داشت.
منبع : آرگا





















