طلاق ثبت شده، اما بخشی از مهریه هنوز پرداخت نشده است. شاید زن پس از امضای توافق‌نامه تازه فهمیده باشد که عبارت‌های سند چه تاثیری بر حق مالی او دارند. امکان دریافت مهریه پس از طلاق توافقی را نمی‌توان از عنوان جدایی تشخیص داد؛ توافق‌نامه، رأی دادگاه و سند طلاق باید کنار هم بررسی شوند.
در بعضی پرونده‌ها، زن حق مطالبه مهریه یا اقساط باقی‌مانده را دارد. اگر ذمه شوهر را ابراء کرده یا به دریافت کامل مهریه اقرار کرده باشد، پیگیری دوباره با مانع جدی روبه‌رو خواهد شد.
در این مقاله می‌خوانید «بذل»، «ابراء» و «اقرار به وصول» چه تفاوتی دارند، رجوع از مهریه بذل‌شده تحت چه شرایطی مطرح می‌شود و برای وصول مبلغ پرداخت‌نشده باید از کجا شروع کنید. با شناخت این تفاوت‌ها، پیش از هر اقدام موقعیت حقوقی خود را دقیق‌تر می‌سنجید و از ثبت درخواست نادرست دور می‌مانید.
پاسخ به امکان گرفتن مهریه بعد از طلاق توافقی به متن توافق بستگی دارد
بعد از طلاق توافقی نیز ممکن است مهریه قابل‌مطالبه باشد؛ به‌شرط آنکه زن آن را دریافت نکرده یا ذمه شوهر را ابراء نکرده باشد. اگر پرداخت تمام یا بخشی از مهریه در توافق‌نامه به آینده موکول شده باشد، ثبت طلاق تعهد شوهر را از بین نمی‌برد.
برای تشخیص وضعیت پرونده، ابتدا باید عبارت ثبت‌شده درباره مهریه را بخوانید. معمولاً با این سه حالت روبه‌رو می‌شوید:
-
پرداخت مهریه به بعد از طلاق موکول شده است: زن می‌تواند مبلغ یا اقساط پرداخت‌نشده را طبق مفاد توافق پیگیری کند.
-
زن بدون دریافت مهریه با ثبت طلاق موافقت کرده است: این رضایت لزوماً به معنای بخشیدن طلب نیست و امکان وصول آن می‌تواند باقی بماند.
-
سند شامل «بذل»، «ابراء» یا «اقرار به وصول» است: هرکدام تاثیر حقوقی متفاوتی دارند و نباید آن‌ها را هم‌معنی در نظر بگیرید.
اگر موعد پرداخت گذشته و شوهر به تعهد خود عمل نکرده است، توافق‌نامه و رأی دادگاه می‌توانند مبنای پیگیری قرار بگیرند. بااین‌حال، وجود ابراء صریح یا اقرار به دریافت کامل، وضعیت را تغییر می‌دهد. پیش از اقدام، هر سه سند مربوط به جدایی را با دقت تطبیق دهید.
متن توافق‌نامه مشخص می‌کند کدام بخش مهریه قابل مطالبه است
نتیجه هر پرونده از جمله‌هایی مشخص می‌شود که در توافق‌نامه، رأی دادگاه و سند طلاق نوشته شده‌اند. ممکن است زوجین در برگه اولیه درباره پرداخت مهریه به توافق رسیده باشند، اما همان توافق با عبارتی متفاوت وارد رأی یا سند طلاق شده باشد. هنگام بررسی مدارک، مبلغ مهریه، مقدار بخشیده‌شده، موعد پرداخت و نوع تعهد شوهر را جداگانه بخوانید.
جدول زیر نشان می‌دهد هر عبارت چه تاثیری بر امکان پیگیری مهریه دارد:
| عبارت یا وضعیت ثبت‌شده | تاثیر احتمالی بر مطالبه مهریه |
| پرداخت مهریه در تاریخ یا اقساط مشخص | مبلغ یا اقساط پرداخت‌نشده قابل پیگیری است. |
| رضایت به ثبت طلاق بدون دریافت حقوق مالی | اصل حق مطالبه می‌تواند باقی بماند. |
| ابراء ذمه شوهر از تمام مهریه | مطالبه دوباره معمولاً امکان دارد. |
| بذل تمام یا بخشی از مهریه در برابر طلاق | امکان رجوع به نوع طلاق و مدت عده وابسته است. |
| اقرار به دریافت کامل مهریه | مطالبه دوباره با مانع اثباتی جدی روبه‌رو می‌شود. |
| اعلام رضایت یا گذشت کلی | باید مشخص شود این عبارت واقعاً مهریه را هم شامل شده یا خیر. |
| تعهد به پرداخت مهریه با چک یا سفته | سند پرداخت‌نشده می‌تواند مبنای پیگیری قرار بگیرد. |
برای نمونه، اگر در رأی نوشته شده باشد شوهر باید هر ماه سکه‌ای بپردازد، ثبت طلاق این تعهد را حذف نمی‌کند. زن می‌تواند اقساط عقب‌افتاده را طبق مفاد رأی دنبال کند. در مقابل، عبارت «زوجه ذمه زوج را از تمام مهریه ابراء کرد» معنای دیگری دارد و معمولاً دینی برای مطالبه باقی نمی‌گذارد.
تفاوت بذل، ابراء و اقرار به دریافت مهریه نتیجه پرونده را تغییر می‌دهد
وقتی سند طلاق را می‌خوانید، به فعل و عبارتی که کنار مهریه نوشته شده دقت کنید. «بذل کردم»، «ابراء کردم» و «دریافت کردم» سه اعلام متفاوت‌اند و هرکدام مسیر جداگانه‌ای برای پیگیری دارند.
ابراء مهریه
ابراء یعنی زن با اختیار خود، طلب مهریه را از ذمه شوهر ساقط کرده است. پس از ابراء معتبر، شوهر دیگر بدهکار آن مبلغ شناخته نمی‌شود و پشیمانی زن به‌تنهایی حق مطالبه را بازنمی‌گرداند. اگر درباره اعتبار ابراء، اجبار هنگام امضا یا مفهوم عبارت اختلافی وجود داشته باشد، دادگاه مدارک و شرایط امضا را بررسی می‌کند.
بذل مهریه در برابر طلاق
در بذل، زن تمام یا بخشی از مهریه یا مال دیگری را در برابر طلاق به شوهر می‌دهد. این عبارت بیشتر در طلاق خلع دیده می‌شود. امکان رجوع به مال بذل‌شده به نوع طلاق، وجود عده، زمان اعلام رجوع و مفاد سند ارتباط دارد. رجوع زن می‌تواند برای مرد نیز امکان بازگشت به زوجیت ایجاد کند.
اقرار به دریافت مهریه
اقرار به دریافت یعنی زن اعلام کرده که مهریه را تحویل گرفته است. چنین عبارتی وقوع پرداخت را نشان می‌دهد و با بخشیدن طلب تفاوت دارد. اگر زن بعداً ادعا کند مبلغی دریافت نکرده، باید برای اثبات خلاف اقرار خود دلیل قابل‌قبولی ارائه دهد.
«توافق‌نامه‌های طلاق، قراردادهای مکتوب میان زوجین درباره مسئولیت‌ها و حقوق آنان پس از طلاق هستند.»
— مؤسسه اطلاعات حقوقی دانشکده حقوق کرنل
این دیدگاه اهمیت ثبت روشن توافق‌های مالی را نشان می‌دهد. بااین‌حال، تاثیر عبارت‌های مربوط به مهریه باید طبق قوانین ایران و شرایط همان پرونده سنجیده شود. چند کلمه در سند می‌تواند مشخص کند که مهریه باقی مانده، بخشیده شده یا قبلاً پرداخت شده است.
رجوع از مهریه بذل‌شده فقط در شرایط مشخصی امکان دارد
مطالبه مهریه پرداخت‌نشده با رجوع از مهریه بذل‌شده تفاوت دارد. در حالت نخست، زن طلبی را پیگیری می‌کند که طبق توافق هنوز بر عهده شوهر قرار دارد. در حالت دوم، زن می‌خواهد مالی را پس بگیرد که در برابر طلاق به شوهر بخشیده است.
برای تشخیص وضعیت، ابتدا سند طلاق را بخوانید. اگر در سند عبارت «بذل مهریه در قبال طلاق» آمده باشد، امکان رجوع به مابذل مطرح می‌شود. اگر زن ذمه شوهر را ابراء کرده باشد، موضوع شکل دیگری دارد و پشیمانی بعدی معمولاً دین ساقط‌شده را بازنمی‌گرداند.
مواد ۱۱۴۵ و ۱۱۴۶ قانون مدنی، طلاق خلع و ارتباط آن با مالی را که زن در برابر جدایی می‌دهد، بیان کرده‌اند. رجوع به این مال معمولاً باید پیش از پایان عده انجام شود. زنی که عده ندارد یا مدت عده‌اش تمام شده است، فرصت مشابهی برای رجوع نخواهد داشت. وضعیت بارداری و برخی شرایط شخصی نیز می‌تواند زمان عده را تغییر دهد.
برای مطالبه مهریه بعد از طلاق توافقی چه مراحلی را طی کنیم؟
مسیر مطالبه با بررسی دقیق اسناد شروع می‌شود. ثبت فوری دادخواست بدون شناخت تعهد ثبت‌شده ممکن است هزینه و زمان بیشتری ایجاد کند:
-
توافق‌نامه را بررسی کنید: مقدار کل مهریه، بخش پرداخت‌شده، مقدار بخشیده‌شده و موعد تسویه را جداگانه مشخص کنید.
-
رأی دادگاه را با توافق‌نامه تطبیق دهید: ببینید تعهد شوهر درباره پرداخت نقدی، سکه یا اقساط با چه عبارتی در رأی ثبت شده است.
-
سند طلاق را بخوانید: عبارت‌های مربوط به «وصول»، «بذل»، «ابراء» یا رضایت به ثبت بدون دریافت حقوق مالی را پیدا کنید.
-
مدارک پرداخت را کنار هم بگذارید: رسیدهای بانکی، چک، سفته و سوابق واریز نشان می‌دهند چه مقدار از تعهد اجرا شده است.
-
مانده مهریه را محاسبه کنید: پرداخت‌های قطعی را از مبلغ ثبت‌شده کم کنید و اقساط عقب‌افتاده را با تاریخ سررسید بنویسید.
-
راه پیگیری را انتخاب کنید: نوع سند مشخص می‌کند امکان درخواست اجرای تعهد وجود دارد یا باید خواسته حقوقی جداگانه‌ای مطرح شود.
اگر میان توافق‌نامه، رأی دادگاه و سند طلاق اختلافی دیدید، پیش از ثبت درخواست، اعتبار هر مدرک و عبارت‌های مالی آن را بررسی کنید. این کار از انتخاب مسیر نادرست جلوگیری می‌کند.
بررسی هم‌زمان رأی و سند طلاق، مسیر درست مطالبه را روشن می‌کند
پایان رابطه زوجیت، تعهد مالی ثبت‌شده را خودبه‌خود حذف نمی‌کند. اگر بخشی از مهریه طبق رأی یا توافق برای آینده باقی مانده باشد، زن می‌تواند آن را پیگیری کند. نقطه آغاز، عبارتی است که در اسناد نوشته شده؛ چون رضایت به ثبت طلاق با ابراء ذمه شوهر معنای برابری ندارد.
بذل، ابراء و اقرار به دریافت نیز مسیرهای جداگانه‌ای دارند. در بذل، زمان عده و نوع طلاق اهمیت دارد و بازگشت از آن ممکن است برای مرد حق رجوع ایجاد کند. در ابراء، اصل طلب ساقط می‌شود و اقرار به وصول، دریافت مهریه را نشان می‌دهد. اقدام شتاب‌زده می‌تواند پیگیری را دشوار کند یا پیامدی پیش‌بینی‌نشده داشته باشد.
اگر عبارت‌های توافق‌نامه یا سند طلاق روشن نیست، پیش از ثبت درخواست باید تاثیر حقوقی آن‌ها را بسنجید. وکلای حرفه ای می‌توانند مدارک را کنار هم بررسی کنند و راه مناسب مطالبه یا پیگیری مهریه را براساس شرایط همان پرونده توضیح دهند.
منبع : آرگا
