وقتی صحبت از سرمایه گذاری می شود، دو نام بیشتر از همه به گوش می رسد؛ فارکس و بورس. خیلی از افراد تازه کار این دو بازار را با هم اشتباه می گیرند یا فکر می کنند قوانین یکسانی دارند، در حالی که این دو بازار از نظر ساختار، نوع دارایی، ریسک و حتی زمان فعالیت تفاوت های اساسی با یکدیگر دارند. شناخت دقیق تفاوت فارکس و بورس به هر فردی کمک می کند تا بر اساس شخصیت مالی، میزان سرمایه و تحمل ریسک خودش، مسیر درست تری برای ورود به دنیای سرمایه گذاری انتخاب کند. در ادامه این مطلب مهم ترین تفاوت های فارکس و بورس را بررسی خواهیم کرد.
بررسی مهم ترین تفاوت فارکس و بورس
فارکس به بازار جهانی خرید و فروش ارزهای مختلف گفته می شود. در این بازار معامله گران ارز یک کشور را در برابر ارز کشور دیگر خرید و فروش می کنند، مثلا دلار در برابر یورو. فارکس بزرگ ترین بازار مالی دنیا از لحاظ حجم گردش پول است و میلیاردها دلار در طول شبانه روز در آن جا به جا می شود. این بازار مکان فیزیکی مشخصی ندارد و به صورت شبکه ای از بانک ها، موسسات مالی و کارگزاری ها در سراسر جهان اداره می شود. به همین فارکس یک بازار کاملا غیر متمرکز و جهانی محسوب می شود.
بورس یک بازار رسمی و متمرکز است که در آن سهام شرکت ها، اوراق بدهی و سایر ابزارهای مالی خرید و فروش می شود. هر کشور معمولا یک یا چند بورس رسمی دارد که تحت نظارت نهادهای دولتی فعالیت می کند. وقتی شخصی سهام یک کشور را در بورس می خرد، در واقع بخشی از مالکیت آن شرکت را به دست می آورد. بورس محلی است که شرکت ها برای تأمین سرمایه به آن مراجعه می کنند و سرمایه گذاران نیز از رشد این شرکت ها سود می برند. این بازار ساختار مشخص و قوانین سخت گیرانه تری نسبت به فارکس دارد.
تفاوت در نوع دارایی مورد معامله
مهم ترین تفاوت این دو بازار در نوع دارایی است که در آن ها معامله می شود. در فارکس تنها ارزهای کشورهای مختلف خرید و فروش می شوند و هیچ دارایی فیزیکی یا سهام شرکتی در آن جا به جا نمی شود. اما در بورس دارایی های متنوعی مانند سهام شرکت ها، اوراق قرضه، صندوق های سرمایه گذاری و حتی کالاهایی مانند طلا معامله می شوند. این تفاوت باعث می شود تحلیل دو بازار کاملا متفاوت باشد. در فارکس تحلیل بیشتر بر پایه اقتصاد کلان کشورهاست، اما در بورس عملکرد داخلی شرکت اهمیت بیشتری دارد.
تفاوت در ساعت فعالیت بازار
فارکس در یک بازار بیست و چهار ساعته است و از دوشنبه تا جمعه بدون وقفه فعالیت می کند، زیرا در هر لحظه یکی از مراکز مالی جهان مانند توکیو، لندن یا نیویورک باز است. این ویژگی به معامله گران اجازه می دهد در هر ساعتی از شبانه روز معامله های خود را انجام دهند. در مقابل، بورس هر کشور ساعات کاری مشخص و محدودی دارد که معمولا چند ساعت در روز و در روزهای کاری هفته است. این محدودیت زمانی باعث می شود نقدشوندگی و امکان واکنش سریع به اخبار در بورس نسبت به فارکس کمتر باشد. این تفاوت زمانی یکی از دلایل اصلی جذابیت فارکس برای برخی معامله گران است.
تفاوت در حجم معاملات و نقدشوندگی
فارکس از نظر حجم روزانه معاملات، بسیار بزرگ تر از بورس است و روزانه میلیاردها دلار در آن جا به جا می شود. این حجم بالا باعث می شود نقد شوندگی در فارکس فوق العاده زیاد باشد و معامله گران بتوانند به سرعت وارد یا خارج از معامله شوند. در بورس نیز نقد شوندگی وجود دارد، اما به اندازه فارکس نیست و به میزان تقاضا برای سهام هر کشور بستگی دارد. برخی سهام ها ممکن است نقدشوندگی پایینی داشته باشند و فروش سریع آن ها دشوار باشد. این موضوع در تصمیم گیری سرمایه گذاران برای انتخاب بازار مناسب بسیار تأثیرگذار است.
تفاوت در عوامل تأثیرگذار بر قیمت
در فارکس قیمت ارزها بیشتر تحت تأثیر عوامل اقتصاد کلان مانند نرخ بهره، تورم، سیاست های بانک مرکزی و وضعیت سیاسی کشورها قرار دارد. تغییرات کوچک در این عوامل می تواند نوسانات قابل توجهی در نرخ ارزها ایجاد کند. در بورس اما قیمت سهام بیشتر به عملکرد مالی خود شرکت، میزان سودآوری، طرح های توسعه و اخبار مربوط به همان صنعت بستگی دارد. البته عوامل کلان اقتصادی نیز روی بورس تأثیر می گذارند، اما نقش اصلی را وضعیت داخلی شرکت ها ایفا می کند. به همین دلیل تحلیل گران این دو بازار معمولا از روش های متفاوتی استفاده می کنند.
تفاوت در میزان ریسک و نوسانات
فارکس به دلیل استفاده گسترده از اهرم معاملاتی، بازاری با ریسک و نوسان بالا محسوب می شود که می تواند سود یا زیان را چند برابر کند. نوسانات لحظه ای ارزها گاهی در چند دقیقه می تواند حساب معامله گر را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. بورس نیز ریسک دارد، اما معمولا نوسانات ان آرامتر و قابل پیش بینی تر است، به خصوص در سرمایه گذاری بلند مدت روی سهام شرکت های معتبر. البته برخی سهام های کوچک نیز می توانند نوسانات شدیدی داشته باشند. به طور کلی فارکس برای افراد ریسک پذیرتر و بورس برای افراد محتاط تر مناسب تر شناخته می شود.
تفاوت در نهادهای نظارتی و قانونی
بورس هر کشور توسط یک نهاد رسمی دولتی نظارت می شود که قوانین سخت گیرانه ای برای شفافیت مالی شرکت ها و حفاظت از سرمایه گذاران اعمال می کند. شرکت های پذیرفته شده در بورس موظف به ارائه گزارش های مالی دوره ای هستند. اما فارکس به دلیل ماهیت جهانی و غیر متمرکز خود، نظارت واحد و یکپارچه ای ندارد و هر کارگزار فارکس ممکن است تحت نظارت نهادی متفاوت در کشور خودش فعالیت کند. همین موضوع باعث شده ریسک انتخاب کارگزار نامعتبر در فارکس بیشتر از بورس باشد. سرمایه گذاران باید در انتخاب کارگزار فارکس دقت بیشتری داشته باشند.
تفاوت در میزان سرمایه اولیه مورد نیاز
برای ورود به بازار فارکس معمولا سرمایه اولیه کمتری نسبت به بورس نیاز است و بسیاری از کارگزاری ها امکان شروع معامله یا مبالغ بسیار کم را فراهم کرده اند. این ویژگی فارکس را برای افرادی که سرمایه محدودی دارند جذاب تر می کند. در بورس نیز امکان شروع با سرمایه کم وجود دارد، اما برای خرید سهام های شرکت های بزرگ و معتبر معمولا سرمایه بیشتری لازم است. البته صندوق های سرمایه گذاری در بورس نیز این امکان را فراهم کرده اند که با مبالغ کم نیز بتوان در سبدی متنوع سرمایه گذاری کرد. در نهایت انتخاب میزان سرمایه به هدف و توان مالی هر فرد بستگی دارد.
تفاوت در استفاده از اهرم معاملاتی
یکی از تفاوت های مهم فارکس و بورس، میزان استفاده از اهرم یا لوریچ است. در فارکس معامله گران می توانند با استفاده از اهرم های بالا، با سرمایه کم حجم معاملات بزرگ تری انجام دهند که این موضوع هم فرصت سود بیشتر و هم ریسک زبان بیشتر را به همراه دارد. در بورس استفاده از اهرم معمولا محدودتر است و قوانین سخت گیرانه تری برای معاملات اعتباری وجود دارد. به همین دلیل ریسک از دست دادن کل سرمایه در فارکس به دلیل اهرم بالا بیشتر از بورس است. افراد تازه کار باید نسبت به استفاده از اهرم بالا در فارکس بسیار محتاط تر باشند.
تفاوت در منابع کسب سود
در بورس سرمایه گذاران از دو راه اصلی سود کسب می کنند؛ افزایش قیمت سهام در طول زمان و دریافت سود نقدی سالانه که به آن سود تقسیمی می گویند. این یعنی حتی اگر قیمت سهام رشد چندانی نداشته باشد، سهامدار می تواند از سود تقسیمی شرکت بهره مند شود. اما در فارکس تنها راه کسب سود، اختلاف قیمت خرید و فروش ارزهاست و هیچ سود دوره ای یا تقسیمی وجود ندارد. معامله گر فارکس باید کاملا به نوسانات قیمت قیمت وابسته باشد تا سود کند. این تفاوت باعث می شود بورس برای درآمد غیر فعال و بلندمدت گزینه بهتری باشد.
تفاوت در هزینه های معاملاتی
در فارکس هزینه اصلی معاملات معمولا از طریق اسپرد یعنی اختلاف قیمت خرید و فروش دریافت می شود و بسیاری از کارگزاری ها کارمزد جداگانه ای دریافت نمی کنند. این هزینه ها معمولا پایین هستند و به همین دلیل معامله گران می توانند بارها در روز معامله انجام دهند. در بورس اما معمولا کارمزد ثابتی برای خرید و فروش سهام از سوی کارگزاری و بوس دریافت می شود که به آن کارمزد معاملاتی گفته می شود. این کارمزدها در معاملات کوتاه مدت و پرتعداد می توانند هزینه قابل توجهی ایجاد کنند. به همین دلیل معامله گران بورسی بیشتر به سمت خرید و نگهداری بلندمدت گرایش دارند.
تفاوت در سطح شفافیت اطلاعات
در بورس شرکت ها موظف هستند اطلاعات مالی، صورت های سود و زیان و گزارش های عملکرد خود را به صورت دوره ای و شفاف منتشر کنند. این شفافیت به سرمایه گذاران کمک می کند تصمیمات آگاهانه تری بگیرند. در فارکس چنین الزام شفافیتی برای انتشار اطلاعات وجود ندارد، زیرا در این بازار شرکت خاصی معامله نمی شود، بلکه ارزهای کشورها مبادله می گردد. اطلاعات موثر بر فارکس بیشتر شامل گزارش های اقتصادی دولت ها و بانک های مرکزی است که با تاخیر و در بازه های زمانی مشخص منتشر می شوند. این تفاوت باعث می شود تحلیل بنیادی در بورس دقیق تر باشد.
کدام بازار برای چه افرادی مناسب تر است؟
انتخاب بین فارکس و بورس به شخصیت مالی، میزان تحمل ریسک و هدف سرمایه گذاری هر فرد بستگی دارد. افرادی که به دنبال سود سریع هستند و توانایی مدیریت ریسک بالا دارند، معمولا به فارکس گرایش پیدا می کنند. در مقابل افرادی که به دنبال رشد تدریجی و امن تر سرمایه خود هستند، بورس را انتخاب می کنند. برخی سرمایه گذاران نیز ترجیح می دهند سرمایه خود را بین این دو بازار تقسیم کنند تا از مزایای هر دو بهره مند شوند. در نهایت هیچ بازاری برای همه افراد مناسب نیست و شناخت خود قبل از ورود به هر بازار ضروری است.
امیدواریم مطالب این مقاله برای شما مفید بوده باشد، در پایان به شما پیشنهاد می کنیم مقالات تاریخچه بورس، مفاهیم بورس و سرمایه گذاری با پول کم را نیز مطالعه فرمایید.
منبع : آرگا
