کرمانشاه، کلان شهری در قلب غرب ایران، تنها یک شهر نیست، بلکه موزه ای زنده از تاریخ و فرهنگ است. ریشه های این شهر به قرن چهارم میلادی باز می گردد و آثار شگفت انگیزی از دوران پیش از اسلام، به ویژه طاق بستان که نماد شهر است، تا بناهای یادبود دوران قاجار، روایتگر داستان های بی شماری هستند. معماری کرمانشاه، به خصوص در بافت قدیمی، عمیقاً تحت تاثیر دوران قاجار است، زمانی که این شهر به دلیل موقعیت مکانی اش، اهمیت ویژه ای یافت. خانه معین الکتاب نیز، همچون نگینی در این گنجینه معماری، یادگاری از همین دوران است.
خانه معین الکتاب و اهمیت کرمانشاه در دوران قاجار و شکل گیری شهر
در آغاز سلطنت آقامحمدخان قاجار، کرمانشاه به قلمرو او پیوست. با گذشت زمان و در قرن نوزدهم، اهمیت تجاری و نظامی این شهر دو چندان شد و عنوان مرکز کردستان ایران را به خود اختصاص داد. دوران قاجار، به ویژه پس از انتصاب محمد علی میرزا دولتشاه به حکومت در سال ۱۱۸۴ هجری قمری، نقطه عطفی در توسعه شهری کرمانشاه بود. طرح های عمرانی گسترده ای در این دوره اجرا شد که اساس شکل گیری شهر امروزی را بنا نهاد. در همین راستا، بناهای تاریخی متعددی احداث گردید که خانه معین الکتاب یکی از برجسته ترین آن ها است و به عنوان یکی از مکان های دیدنی کرمانشاه است که در مقاله قبلی دیدنی های تاریخی کرمانشاه و دیدنی های قلعه یزدگرد کرمانشاه را به شما عزیزان معرفی می کنیم.

نقش کرمانشاه در انقلاب مشروطه و ظهور آزادی خواهان
کرمانشاه در جریان انقلاب مشروطه، نقشی فعال و تاثیر گذار ایفا کرد. این شهر، صحنه جنبش های مهمی بود و آزادی خواهان بسیاری در آن فعالیت داشتند. میرزا حسن خان، مشهور به دبیر اعظم، یکی از این مبارزان برجسته بود که مالک و بانی خانه معین الکتاب شد. نام او با مبارزات دوران صدر مشروطیت در کرمانشاه گره خورده است.
معماری درون گرا و حریم خصوصی
خانه میرزا حسن خان مدنی که معروف به معین الکتاب است در محله قدیمی علاف خانه قرار دارد و دسترسی به آن از طریق کوچه های توکل و فیض مهدوی میسر است. این بنا، نمونه ای عالی از معماری درون گرا است. پس از عبور از ورودی و هشتی، وارد حیاط بیرونی می شوید. سپس از طریق یک راهروی طولانی که با زاویه ای ۹۰ درجه به حیاط اندرونی منتهی می شود، به بخش خصوصی تر خانه راه پیدا می کنید. این طراحی هوشمندانه، مانع از دید مستقیم بین حیاط بیرونی و اندرونی شده و بر اهمیت حفظ حریم شخصی تاکید دارد.
فضاهای داخلی
بخش اندرونی، که قلب تپنده این بنای تاریخی محسوب می شود، حیاطی نسبتاً بزرگ به مساحت 154 متر مربع دارد. فضاهای مسکونی در سه ضلع حیاط قرار گرفته اند. ضلع جنوبی، که فاقد اتاق است، با طاق نماهای زیبا تزئین شده و جلوه بصری خاصی به آن بخشیده است. در ضلع شمالی، مهمان خانه ای وسیع برای پذیرایی از میهمانان تعبیه شده است.

ثبت ملی: میراثی برای آیندگان
این بنای ارزشمند تاریخی کرمانشاه، در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲، در لبست آثار ملی ایران ثبت شده است و به عنوان یکی از گنجینه های معماری و تاریخی کشور، مورد حفاظت قرار گرفت.
منبع : آرگا





















