مهارت های همدلی یکی از بنیادی ترین توانایی های انسانی به شمار می آید که در کیفیت روابط فردی، خانوادگی، و اجتماعی نقش مهمی دارد. همدلی به معنای درک کردن افکار، احساسات و شرایط دیگران از زاویه دید آن هاست. بدون اینکه ما در آن شرایط قرار گرفته باشیم. بیشتر روانشناسان معتقدند که همدلی به افراد کمک می کند تا بتوانند در ارتباطات خود موفق تر عمل کنند، روابط عمیق تری بسازند و حتی سطح سوءتفاهم ها و تعارض ها را کاهش دهند. در این مطلب شما را روش های پرورش مهارت های همدلی آشنا می کنیم.
روش های پرورش مهارت های همدلی
معمولا همدلی در دو بعد اصلی تعریف می شود. اولین بعد شناختی است که به توانایی فهم افکار و دیدگاه دیگران اشاره می کند. در این بعد شخص می تواند بفهمد که دیگران به چه چیزی فکر می کنند و و علت رفتار خاص آن ها چیست. دومین بعد عاطفی است که به توانایی تجربه و احساس کردن هیجانات دیگران مربوط می شود. در این سطح شخص صرفا درک نمی کند بلکه این احساس را دارد که به دیگری چه می گذرد. به عنوان مثال اگر شخصی غمگین باشد فرد همدل نیز در دل خود نوعی غم مشابه را تجربه می کند. ترکیب این دو بعد است که باعث شکل گیری مهارت همدلی می شود و فرد می تواند ارتباطی انسانی تر و عمیق تر با دیگران برقرار کند. در ادامه مهارت های همدلی را به طور کامل بررسی می کنیم.
توجه و گوش دادن فعال
برای پرورش مهارت های همدلی اولین قدم توجه و گوش دادن فعال است. بسیاری از افراد در گفتگوها بیشتر به پاسخ دادن فکر می کنند تا شنیدن واقعی. گوش دادن فعال به معنای تمرکز کامل بر صحبت های طرف مقابل، پرهیز از قضاوت زودهنگام و تلاش برای درک منظور واقعی آن فرد است. این نوع گوش دادن به سکوت ذهنی، نگاه مستقیم، استفاده از زبان بدن مثبت و پرسیدن سوالات روشن کننده نیاز دارد. زمانی که طرف مقابل احساس کند که واقعا شنیده و درک شده، اعتماد بیشتری در او ایجاد می شود. همچنین این روش به کاهش استرس و افزایش خودباروی نیز کمک زیادی می کند.

مهارت درک زبان بدن خود
همانگونه که شخص باید به زبان بدن دیگران توجه کند، لازم است آگاه باشد که حرکات و حالات خودش چه پیامی را منتقل می کنند. اگر شخص در زمان شنیدن صحبت های دیگران دست به سینه بنشیند یا نگاهش را به سمت دیگری بدوزد، پیام غیر کلامی او بی میلی و عدم توجه است. اما اگر تماس چشمی با آن شخص برقرار کند و سرش را تکان دهد، این موضوع نشان دهنده پیام پذیرش و توجه است.
توانایی مدیریت واکنش های شخصی
یکی دیگر از عناصر مهم در مهارت های همدلی توانایی مدیریت واکنش های فردی است. گاهی اوقات ممکن است احساسات دیگران موجب تحریک یا ناراحتی ما شود. شخص همدل باید بتواند هیجانات خود را کنترل کرده و با آرامش و پذیرش پاسخ دهد. این امر به خودآگاهی و هوش هیجانی بالا نیاز دارد. شخصی که احساسات خود را نمی شناسد یا نمی تواند آن ها را مدیریت کند، پس به دشواری می تواند با احساسات دیگران ارتباط برقرار کند.
استفاده از تمرینات فیزیکی
تمرینات فیزیکی مثل ورزش های گروهی که به هماهنگی و همکاری جمعی نیاز دارند، می توانند به ما بیاموزند که چگونه به نیازها و احساسات هم گروهی های خود توجه داشته باشیم. زمانی که در یک تیم ورزشی بازی می کنید، باید توانایی درک و پیش بینی حرکات و ذهنیت دیگران را داشته باشید تا به شکل درست با هم تیمی ها همکاری کنید. در حقیقت، لازم است خود را به جای دیگری بگذارید و از دید او به موضوع نگاه کنید. این مهارت ها در زندگی روزمره به ما کمک می کنند تا بهتر دیگران را درک کنیم و بتوانیم روابط اجتماعی خود را تقویت کنیم.
تشخیص نشانه های غیر کلامی
مهارت همدلی شامل تشخیص نشانه های غیر کلامی نیز می شود. بسیاری از احساسات انسان ها نه در کلمات بلکه در حالت چهره، لحن صدا، حرکات بدن و حتی سکوت آن ها مشخص می شود. شخصی که می خواهد همدل باشد باید به این نشانه ها توجه کند و براساس آن ها واکنش نشان دهد. به عنوان مثال، ممکن است شخصی بگوید حالش خوب است اما زبان بدن او نشانه ناراحتی و اضطراب باشد. شخص همدل با مشاهده دقیق این نشانه ها می تواند به درک عمیق تری دست پیدا کند.

تمرین زیاد و مستمر
پرورش مهارت همدلی به تمرین مستمر نیاز دارد. برخی از روش های مؤثر در این زمینه شامل خواندن داستان ها و رمان هایی است که زندگی افراد مختلف را روایت می کند، زیرا این کار تخیل همدلانه را بسیار دقیق تقویت می کند. انجام درست تکنیک های مدیتیشن و ذهن آگاهی نیز به شخص کمک می کند تا آگاهی بیشتری از احساسات خود پیدا کند و در نتیجه بتواند آن احساسات را بهتر درک کند. علاوه بر این گفتگو با افراد دارای دیدگاه های مختلف و تلاش برای فهمیدن آن ها یکی از روش های مهم در توسعه مهارت همدلی به شمار می آید.
توانایی استفاده از تخیل عاطفی
این توانایی مهم به شخص کمک می کند حتی اگر خودش هیچ گاه شرایطی را تجربه نکرده باشد، بتواند احساس دیگری را بهتر تصور کند. به عنوان مثال ممکن است شخصی هرگز مهاجرت نکرده باشد، اما با استفاده از تخیل عاطفی بتواند دلتنگی و اضطراب یک مهاجر را درک کند. این مهارت معمولا از طریق مطالعه، گفتگو با افراد مختلف و مشاهده فیلم ها تقویت می شود و می تواند باعث گسترش دامنه همدلی فراتر از تجربیات شخصی شود.
مهارت خود افشایی مناسب
این مهارت نیز بخشی از همدلی به شمار می آید. گاهی اوقات برای اینکه دیگری احساس کند تنها نیست، شخص همدل می تواند تجربه ای مشابه از زندگی خود را به طور مناسب و کوتاه بیان کند. به عنوان مثال بگوید: “می فهمم از چه چیزی حرف می زنی، من هم زمانی تجربه مشابه تو را داشته ام”. این کار موجب می شود بتوانید ارتباط انسانی و صمیمانه تری ایجاد کنید. البته باید مراقب باشید که خودافشایی بیش از اندازه یا نامرتبط نباشد، زیرا ممکن است تمرکز را از نیازهای طرف مقابل به سوی دیگری هدایت کند.
قرار دادن خود در جایگاه دیگران
توانایی قرار دادن خود در جایگاه دیگری، به معنای توانایی تصور کردن خود در شرایط و موقعیت احساسی دیگران است. این توانایی جزو اساسی ترین جنبه های همدلی به شمار می آید، زیرا به شخص این امکان را می دهد تا احساسات، دیدگاه ها و نگرانی های دیگران را کاملا درک کند. زمانی که بتوانیم خود را به جای دیگری بگذاریم، می توانیم به عمق تجربه ها و احساسات آن ها پی ببریم و این درک عمیق به ما می آموزد تا بهتر و همدلانه تر رفتار کنیم. همین پروسه ساده می تواند احساس امنیت عاطفی و پیوند عمیق تری بین افراد ایجاد کند.

انعطاف پذیری هیجانی
این مهارت از مهارت های اساسی همدلی به شمار می آید. موقعیت های مختلف، واکنش های متفاوتی را می طلبد. به عنوان مثال، در شرایطی که شخص سوگ را تجربه می کند، همدلی نیازمند همراهی آرام و پذیرش اندوه است. در صورتی که در شرایطی دیگر، مثلا زمانی که اضطراب امتحان دارد، همدلی می تواند با دلگرمی و انرژی مثبت ترکیب شود. شخص همدل باید بتواند واکنش خود را متناسب با وضعیت تنظیم کند. این انعطاف پذیری موجب می شود طرف مقابل احساس کند دقیقا همان چیزی را دریافت کرده که در آن زمان نیاز دارد.
توانایی سکوت در لحظه های لازم
گاهی اوقات افراد نیاز ندارند راه حل بشنوند یا کسی آن ها را سرزنش کند، بلکه فقط می خواهند کسی بی طرف و آرام کنار آن ها بماند. سکوت در این موقعیت ها می تواند قوی تر از هر واژه ای عمل کند. شخص همدل با حضور خود، تماس چشمی و زبان بدن حمایتگر، فضایی را ایجاد می کند که طرف مقابل بتواند بدون شرم و ترس احساساتش را بیان کند. سکوت سازنده یک هنر است که به تمرین و آگاهی نیاز دارد.
منبع : آرگا





















