در نظریه پوچ گرایی فرد حس می کند جهان، زندگی و همه تجربیات انسانی بی ارزش یا بی معنی هستند. در این مطلب قصد داریم شما را با دیدگاه پوچ گرایی(هیچ انگاری) و ویژگی های افراد پوچ گرا آشنا نماییم.
پوچ گرایی(هیچ انگاری) چیست؟
پوچ گرایی(هیچ انگاری) یا نیهیلیسم مفهومی فلسفی است که به احساس بی معنایی و بی هدف بودن زندگی انسان اشاره دارد. افرادی که این دیدگاه را دارند تصور می کنند جهان هستی و زندگی هیچ معنای حقیقی نداشته و هیچ چیز از لحاظ اخلاقی یا معنوی مهم نیست.
پوچ گرایی در روانشناسی معمولا با بحران های عاطفی و وجودی پیونده خورده که فرد نمی تواند معنای واقعی زندگی اش را پیدا کند. پوچ گرایی می تواند به نوعی خلا عاطفی و بی احساسی منجر شده که سبب مشکلات روحی زیادی از جمله افسردگی، اضطراب و دیگر اختلالات شخصیتی شود. در ادامه مطلب با نظریه پوچ گرایی و ویژگی افراد پوچ گرا بیشتر آشنا می شوید.
همچنین می توانید برای آشنایی با بحران وجودی و راهکارهای غلبه بر افکار منفی از این مقالات نیز بازدید نمایید.
دیدگاه نیهلیسم چه ادعایی دارد؟
نیهیلیسم یا هیچ انگاری به معنی از دست دادن ایمان به هدف های زندگی است. به بیان دیگر در این دیدگاه فرد تصور می کند جهان هستی و زندگی انسان ها فاقد ارزش و معنا است. این دیدگاه اغلب از سوی فلسفه های مختلف از جمله نیچه و شوپنهاور مطرح شده است.
پوچ گرایان عقیده دارند هیچ چیز در دنیا پایدار و ثابت نبوده و هیچ حقیقت مطلقی هم وجود ندارد. این نظریه می تواند به عنوان یک حالت تفکر وجودی مطرح شده که اکثر افراد در شرایط بحرانی آن را تجربه می کنند.
چه ارتباطی بین نیهیلیسم و سلامت روان وجود دارد؟
نیهیلیسم به بیان ساده به معنی هیچ چیز در این دنیا ارزش ندارد و هیچ علتی برای ادامه زندگی نیست. این طرز تفکر غالبا با احساس افسردگی، پوچی و حتی گاها اضطراب شدید همراه است. پوچ گرایان ممکن است از نگاه خود نسبت به معنای زندگی دیگر هیچ چیزی را مثبت نبینند. این روند ممکن است سبب بروز بحران های عاطفی و روانی در فرد شود.
علت بروز نیهیلیسم چیست؟
نیهیلیسم به علل مختلفی در افراد شکل می گیرد. یکی از مهم ترین علل آن نقص معرفتی و تردید به امور هستی و معنوی است. وقتی فرد نتواند پاسخ های قانع کننده ای برای سوالات اساسی زندگی اش پیدا کند به تدریج به این نتیجه می رسد که در زندگی هیچ چیز معنا ندارد.
این نوع تردید سبب می شود افراد از باورهای قدیمی و اعتقادی خود جدا شده و به سوی پوچی سوق پیدا کنند. ضمنا مشکلات روانی و اجتماعی و اختلال شخصیتی هم می تواند به این مسئله منجر شود.
بخصوص وقتی فرد با مشکلات عاطفی، خانوادگی و اجتماعی روبرو باشد حس ناکامی، بی ارزشی و تنهایی شدید او را به پوچی می رساند. به طوری که فرد به تدریج حس می کند در زندگی هیچ چیز ارزشمندی وجود ندارد و نمی تواند برای آینده تغییر مثبتی ایجاد کند.
چه عواملی سبب نیهیلیسم می شوند؟
نیهیلیسم می تواند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود. یکی از مهم ترین آن، نداشتن فلسفه درست و اساسی در زندگی است. وقتی فرد نمی تواند اهداف معناداری برای خود تعیین نماید و در مسیر خود جهت گیری ندارد به تدریج حس بی معنایی و پوچی به او دست می دهد.
نبود ایده آل ها، آرمان های عالی هم سبب نیهیلیسم می شود. زمانی که فرد اهداف بلندپروازانه ای ندارد حس می کند زندگی بی ارزش است. هر چند نقش اختلال شخصیتی در پوچ گرایی کاملا مشخص نشده ولی عواملی مثل سوءتربیت، ناکامی، شکست در آرزوها، تعارضات داخلی و ناتوانی در حل چالش ها به همراه بحران هویت همگی فرد را به پوچی سوق می دهد.
در این شرایط فرد ممکن است به این باور برسد که در زندگی او هیچ چیزی تغییر نخواهد کرد و از دست دادن اهداف و آرمان ها احساس بی ارزشی و بی معنایی را در او ایجاد می کند. از این رو بهترین روش مقابله با این افکار مسموم، کسب بینش دینی و گرایش به آرمان های معنوی می باشد تا از این وضعیت ناخوشایند خارج شود.
فرد نیهیلیسم چه ویژگی هایی دارد؟
فرد پوچ گرا معمولا احساسات منفی و بی ارزشی را تجربه می کند و در اکثر مواقع این احساسات سبب ناامیدی شدید او از زندگی می شود. ویژگی نیهیلیسم در این افراد شامل افکار منفی دائمی، عدم علاقه به ارزش های اجتماعی و اهداف و بی میلی به زندگی است.
فرد نیهیلیسم غالبا تصور می کند زندگی هیچ چیز باارزشی ندارد و برایش سخت است که اهداف بلندمدت برای خود تعیین کند. گاهی مواقع ممکن است علائم نیهیلیسم با افسردگی اشتباه گرفته شود.
ولی ویژگی آشکار دیگر این افراد بی اعتمادی به دیگران و زندگی است. فرد ممکن است دائما از بی معنایی و بی هدفی در دنیا حرف بزند و از تجارب مثبت خود اجتناب نماید. این افراد به ندرت از فعالیت های روزانه لذت می برند و در اکثر مواقع زندگی را روندی تکراری و بی پایان می دانند.
این علائم نیهیلیسم به تدریج افسردگی و دیگر اختلالات روانی را منجر می شود.
نظرات مرتبط با نیهیلیسم
هنگامی که از نیهیلیسم در دوران معاصر صحبت می شود دو نظریه پیشرو نیهیلیسم وجودی و کیهانی مطرح می شود ولی نیهیلیسم شامل ۵ نظریه مختلف است. از جمله:
نهیلیسم وجودی
بر اساس این نظریه، زندگی ذاتا هیچ ارزش و معنایی ندارد. طبق نیهیلیسم وجودی زندگی انسان در جهان هستی بی ارزش و بی هدف است، بنابراین خود انسان باید از طریق آزادی انتخابی اش برای زندگی معنا بسازد.
نهیلیسم وجودی با رفتارهای تکانشی، مخرب و خودکشی معمولا همراه می شود. همچنین در برخی موضوعات با اگزیستانسیالیسم هم پوشانی دارد، ولی باید به این نکته توجه کرد که یکسان نیستند. اگزیستانسیالیسم روش هایی برای ایجاد معنا در جهان معرفی می کند، ولی افراد نیهیلیست هیچ معنایی برای زندگی پیدا نمی کنند.
نیهیلیسم کیهانی
پیروان این مکتب فکری عقیده دارند که در جهان هستی هیچ معنایی برای پیدا کردن حقیقت وجود ندارد. طبق این نظریه، هر معنایی در زندگی انسان مانند خانواده، عشق، آزادی و شادی، مفهومی تخیلی بوده که برای مقابله با دشواری ها و مشکلات به کار می‌رود و ا همه فقط منتظر مرگ هستند. به همین علت معمولا از این نظریه به عنوان مرحله بعدی خداناباوری یاد می شود.
نیهیلیسم اخلاقی
طبق نظریه، درست یا اشتباه واقعی یا ملموس وجود ندارد. این نظریه شامل سه دیدگاه زیر است: شده است:
- نااخلاق گرایی: به معنای رد کامل کل اصول اخلاقی و تصمیم برای زندگی بدون اخلاق.
- ذهنیت گرایی اخلاقی: به این معنی است که تمام احکام اخلاقی صرفا فردی، اختیاری و ذهنی می باشند. در واقع اخلاق توسط فرد تعیین شده و بر اساس نظرات، احساسات و سلایق فردی است. بنابراین هیچ درست یا غلط مطلقی وجود نداشته و قضاوت های اخلاقی به توجیه یا انتقاد منطقی احتیاجی ندارند.
- خودگرایی: هر فردی تنها به خودش متعهد بوده و نباید درباره هر رفتاری که منافع فردی اش را به تهدید نمی کند، نگران باشد.
نیهیلیسم سیاسی
پیروان این نظریه عقیده دارند برای پیشرفت در آینده بایستی تمام نهادهای اجتماعی، سیاسی و مذهبی موجود نابود گردند. در این دیدگاه، نظام های موجود به قدری فاسد هستند که هیچ امیدی به اصلاح شدن آنها نیست.
نهیلیسم معرفت شناختی
معرفت شناختی بخشی از فلسفه است که با نظریه شناخت یا معرفت ارتباط دارد. بر اساس این نظریه، دانش وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد برای انسان دست نیافتنی است. به همین علت است که دانش همواره با شک و تردید فراوان همراه می باشد.
منبع : آرگا
