اگرچه استرس این روزها با زندگی همه افراد گره خورده است ولی در صورتی که طولانی مدت و مزمن شود تاثیرات منفی زیادی بر سلامت می گذارد. در این مطلب عوارض استرس مزمن و روش های درمان آن را بررسی می کنیم.
عوارض استرس مزمن چیست؟
استرس مزمن یا طولانی مدت پاسخ فیزیولوژیک درازمدتی است که می تواند عواقب جدی برای سلامتی در صورت عدم درمان بر جای بگذارد. این استرس طاق فرسا می تواند زندگی روزمره را با تاثیرات منفی همراه نماید.

به طور کلی از منظر روانشناسی استرس کوتاه مدت همانند انگیزه عمل می کنند در حالی که با مزمن شدن شدیدا سلامت فرد تحت تاثیر قرار می گیرد. در این مطلب به عوارض استرس مزمن، راه های درمانی و مدیریت استرس می پردازیم.
همچنین پیشنهاد می شود برای آگاهی از نوع تغذیه جهت کاهش استرس و روش مقابله با استرس مالی از این مقالات نیز بازدید نمایید.
استرس مزمن چه عواقبی به دنبال دارد؟
وقتی فرد دچار استرس می شود هورمون هایی در بدن آزاد شده که بدن را در مقابل این موقعیت استرس زا آماده می کند. با بالا رفتن ضربان قلب و میزان تنفس، هم از لحاظ روحی و هم جسمی هوشیار شده و سبب می شوید در این موقعیت هایی که به پاسخ سریع نیاز دارد اقدام نمایید.
اگر در این شرایط به مدت طولانی باقی بماند و خطری هم نباشد باز برانگیختگی و هورمون های بدن بالا می رود. از جمله عوارض استرس طولانی مدت عبارت است از:
۱. سلامت روان تهدید می شود.
استرس طولانی مدت به سلامت روان انسان آسیب جدی وارد می کند. این نوع استرس با مواردی مثل اضطراب، افسردگی ، استرس بعد از سانحه، مصرف مواد مخدر، مشکلات خواب و اختلالات شخصیتی مرتبط می باشد.

ضمنا بر حافظه، عزت نفس، تمرکز و دیگر جنبه های یادگیری و شناخت فرد تاثیر منفی می گذارد. پژوهش ها ثابت کرده استرس طولانی مدت می تواند منجر به بروز تغییرات در ساختار مغز گردد. مثلا می تواند حجم زیادی از مناطق مغز را کاهش دهد.
این تغییرات ساختاری مغز همچنین باعث افزایش اختلال عملکرد، عاطفی و شناختی فرد شده و در نهایت آسیب پذیری او را در مقابل بیماری های روانی را افزایش می دهد.
۲. به سیستم قلب و عروق آسیب وارد می شود.
استرس حاد موجب می شود ضربان قلب افزایش یابد، رگ های خونی گشاد شده و فشار خون بالا برود تا اکسیژن رسانی سریعتر به مناطق بدن صورت گیرد. معمولا بدن بعد از استرس به حالت استراحت خود بازمی گردد، اما استرس دراز مدت سیستم قلبی عروقی را در معرض سطح بالاتری از هورمون های استرس زا قرار داده و به مرور زمان تحت تاثیر آن دچار آسیب می شود.

استرس ماندگار می تواند خطر ابتلا به مشکلاتی مثل فشار خون بالا، حمله قلبی یا سکته را در انسان افزایش دهد.
۳. در عملکرد سیستم گوارش اختلال ایجاد می شود.
استرس دراز مدت بر عملکرد سیستم گوارش تاثیر منفی می گذارد. به طور مثال هضم غذا با اختلال روبرو می شود. فرد در ابتدا دردهای مارپیچی را در معده احساس می کند ولی پس از مدتی به نفخ و معده درد دچار می شود.
البته تاثیرات مخرب استرس فقط به موارد گفته شده محدود نمی شود. استرس با تغییر عملکرد روده ها، بر سلامت روان و دیگر سیستم های بدن انسان هم تاثیر منفی داشته و بیماری هایی مثل بیماری التهابی روده، سندروم روده تحریک پذیر، زخم معده و رفلاکس معده را ایجاد می کند.
۴. در عملکرد سیستم تنفسی مشکل ایجاد می شود.
استرس درازمدت می تواند روند تنفس بدن را هم مختل سازد. استرس روانی ممکن است تنفس را دشوارتر نموده و سبب تنفس سریع و تنگی نفس گردد. افراد با سابقه ابتلا به بیماری های تنفسی مثل برونشیت مزمن، آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریوی علائمشان در اثر استرس مزمن بدتر می شود.

۵. در سیستم اسکلتی عضلانی اختلال به وجود می آید.
در صورت بروز استرس، حتما متوجه شده اید که ماهیچه ها نیز درگیر می شوند. با استرس طولانی مدت این تنش عضلانی ادامه یافته و فرد به سردرد، میگرن و گردن درد یا شانه درد مبتلا می شود.
راهکارهای درمان استرس مزمن
از جمله راهکارهای درمانی برای کنترل استرس از منظر روانشناسی عبارت است از:
روان درمانی
در این روش درمانگر از طریق رویکرد درمان رفتاری شناختی سعی می کند الگوی تفکر منفی را به فرد بشناساند. با این کار می توان الگوی تفکر را عوض کرد و به سمت تفکر واقع گرایانه رفت. ضمنا روان درمانگر تکنیک های موثری برای مقابله با فشار و تنش های روانی آموزش می دهد.
تمرین ذهن آگاهی
راهکار درمانی بعدی که حوزه سلامت روان از آن جهت مدیریت و کنترل استرس مزمن کمک می گیرد ذهن آگاهی است. در این روش فرد آموزش می یابد تا آگاهی و هوشیاری اش را نسبت به فشارهای موجود در زندگی روزمره افزایش دهد.
ضمنا تمرکز اصلی در ذهن آگاهی توجه به فشارهای همان لحظه بدون قضاوت آن ها در آینده می باشد.

دارو درمانی
در غالب موارد درمان استرس طولانی مدت باید شامل ترکیبی از روش های روان درمانی و دارو درمانی باشد. بدین منظور روانپزشک داروی آرامش بخش تجویز می کند. اگر فرد اضطراب و افسردگی خاصی را تجربه می کند مصرف دوز معینی از داروهای ضد افسردگی تجویز می شود.
از سایر داروهای درمان استرس مزمن داروهای کمک کننده به درمان مشکلات خواب و ناراحتی معده می باشند.
چطور استرس مزمن را مدیریت نماییم؟
بهترین روش برای مدیریت و کنترل استرس مزمن که در اغلب موارد خیلی طاقت فرسا می باشد این است که از راهبردهای مقابله ای استفاده شود. دقت کنید کمک گرفتن از روش های زیر موجب کاهش ترشح هورمون استرس در بدن شده و از مزمن شدن آن پیشگیری می کند.
- عواملی که در شما استرس ایجاد می کند را شناسایی کرده و راهکار مقابله درستی برای آن پیدا کنید.
- فعالیت بدنی منظم مثل پیاده روی، دوچرخه سواری، شنا یا دو انجام دهید. با این کار هورمون اندروفین ترشح شده و با تقویت روحیه موجب کاهش استرس می شود.
- حتما هر شب هفت ساعت بخوابید تا با فراهم شدن خواب کافی باکیفیت از ترشح هورمون استرس جلوگیری شود.
- عادات درستی مثل تنفس عمیق، نوشتن نگرانی ها روی کاغذ، یوگا و توجه به علایق خود در زندگی را مدنظر قرار دهید تا از استرس مزمن دور شوید.
- سعی کنید برای کاهش نشانه های استرس مزمن در محیط امن و به کمک روانشناس با عامل ایجاد کننده آن روبرو شوید.
منبع : آرگا





















