دسته ها
شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵

آشنایی با هنر صنایع دستی شیشه ای

  • شیوا فهیمی
  • ۱۳ اسفند ۱۴۰۳
  • ۰

در هنر شیشه گری از متریال شیشه مذاب لوازمی با قابلیت تزئینی و کاربردی تولید می شود. در این مطلب با هنر صنایع دستی شیشه ای و کاربردهای آن آشنا می شوید.

از زمان مصر باستان، روم باستان و ایران باستان از هنر شیشه گری استفاده می شده است. محصولات تولید شده با این سبک هنری هم جنبه تزئینی دارند و هم کاربردی محسوب می شوند. در این مطلب پیرامون هنر صنایع دستی شیشه ای صحبت می کنیم.

آشنایی با هنر صنایع دستی شیشه ای

در هنر شیشه گری از متریال شیشه مذاب و محصولات آن لوازمی با قابلیت تزئینی و کاربردی تولید می گردد. صنایع دستی شیشه ای، در عین سادگی با درخشش زیبا زیر نور بسیار پرطرفدار است. در حقیقت شیشه ترکیبی از سیلیکات های قلیایی می باشد که در کوره و دمای مدنظر به حالت مذاب و خمیری در آمده و با فن و مهارت لازم به اشکال مدنظر تبدیل می شود.

شیشه در ساختار خود شکل های هندسی نداشته از این رو بعد از ذوب شدن به سادگی فرم گرفته و به شکل مورد نظر تبدیل می شود. استفاده از شیشه در صنایع دستی به سالیان بسیار دور بر می گردد. باستان شناسان آثار شیشه گری را در تمدن های مصر باستان، روم باستان و ایران باستان گزارش کرده اند.

انواع صنایع دستی شیشه ای

هنر شیشه گری به تولید انواع محصولات منجر می شود که در جنبه های مختلف تزئینی و کاربردی طرفدار دارند. لوازم کاربردی مانند سرویس شیشه ای آشپزخانه، سرویس پذیرایی و … می باشند. و از نظر تزئینی می توان به استفاده از شیشه برای لوازم دکوری، گلدان، فانوس، زیورآلات و … اشاره نمود.

در دسته بندی کلی صنایع دستی شیشه ای به انواع زیر دسته بندی می شوند:

  • محصولات شیشه ای تراش خورده مانند انواع ظروف، وسایل دکوراتیو و زیورآلات
  • محصولات شیشه ای مات برای ساخت انواع اشیاء
  • محصولات شیشه ای نقاشی شده برای دکوراتیو
  • محصولات شیشه ای دو پوست و سه پوست

لوازم و ابزار مورد نیاز شیشه گری

هنر شیشه گری و ساخت صنایع دستی ساده بوده و برای انجام آن ابزار زیادی لازم نیست. مهمترین وسیله این کار، لوله دم با طول ۱-۱.۲۰ متر است که معمولا از فولاد و آلیاژهای خاصی ساخته شده و برای فرم دهی شیشه مذاب استفاده می شود.

در کارگاه شیشه گری، خرده شیشه یا سیلیس همراه با موادی مانند کربنات و نیترات در کوره در دمای ۱۸۰۰ درجه سانتی گراد ذوب می شود. بعد از خروج شیشه مذاب از کوره توسط وسایلی به اسم قاشق چرخان، انبر، قیچی و تخته فرم دهی می شود تا به یک اثر صنایع دستی شیشه ای تبدیل گردد.

مراحل اجرای شیشه گری

به منظور اجرای هنر شیشه گری اول ضایعات شیشه یا سیلیس در کوره ذوب می شود. به مواد ذوب شده شیشه بار اطلاق می شود. بعد استاد شیشه گر توسط چرخاندن لوله دم در کوره، مقداری بار از آن برداشته و بعد در داخل دم می دمد تا یک گوی کوچک ایجاد شود.

به این گوی گرد، گوی اول گفته می شود. بعد صبر کرده تا گوی اول سرد و سخت گردد. در ادامه گوی اول درون شیشه مذاب کوره فرو بده تا سطح گوی اول از نظر ضخامت و شیب ساخت هموار شود. به دلیل کاهش دمای مواد مذاب، گوی دوم را روی میله دو سر شاخه قرار می دهند و می چرخانند و بعد توسط قاشق چوبی بار را قاشقی کرده و در ادامه استاد کار به میزان دلخواه در دم می دمد تا سایز مدنظر در گوی دوم به وجود آید.

پس از آن میله دو سر شاخه روی دستگاه چرخان قرار می گیرد و استاد کار با انبر و تخته شکل های دلخواه را روی گوی ایجاد می کند. در ادامه کار در آب سرد قرار گرفته که به آن آبگز کردن می گویند. ممکن است در این مرحله شیشه ترک بردارد.

از این رو استاد شیشه گری دوبار شیشه را داخل کوره قرار می دهد تا ترک ها رفع شوند و در نهایت محصول نهایی به گرم خانه انتقال داده شده و حدود ۲۴-۴۸ ساعت صبر می کنند تا صنایع دستی تولید شده سرد شود. و برای پایان کار محصول جهت پرداخت به کارگاه های تراش، تلفیق با فلز، نقاشی و غیره منتقل می شود.

کاربردهای هنر شیشه گری

در صنایع دستی هنر شیشه گری کاربردهای مختلفی دارد. از جمله معروف ترین آن ساخت لامپ های شیشه ای، لوستر، قاب ها، ساعت، وسایل تزئینی، جواهرات و … می باشند. ضمنا شیشه در طراحی کفپوش و کاشی نیز به کار گرفته می شود.

در معماری شیشه جزء اصلی پنجره ها، پارتیشن، ظروف و نمای ساختمان محسوب می شود. این هنر از قدیمی ترین هنرها برای تولید اشیا به شمار می رود و در تمام ادوار و تمدن ها دیده شده است. استفاده از شیشه گری در تولید لوازم آرایشی و بهداشتی، لوازم تزئینی، وسایل نوری و … نمونه های دیگری از کاربرد این هنر می باشد.

ساخت ظروف شیشه ای نیاز به تجهیزات و تجربه متخصصان و صنعتگران این حوزه دارد و شیشه گری به عنوان یک هنر زیبا و خلاقانه در صنایع دستی جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است.

در پایان همچنین می توانید در صورت تمایل از مقالات انواع صنایع دستی ایران و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران نیز بازدید نمایید. کافی است روی لینک ها کلیک کنید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *