درخت انار یکی از درختان پرطرفدار برای باغداران می باشد که به پرورش و مراقبت از آن مشغول هستند. میوه انار یکی از میوه های محبوب فصل زمستان محسوب می شود از این رو اطلاع از آفات این درخت اهمیت زیادی در تولید محصول باکیفیت خواهد داشت. با ما همراه باشید تا با انواع آفات درخت انار آشنا شوید.
انواع آفات درخت انار
درخت انار یکی از درختان میوه پرطرفدار می باشد که در نواحی گرمسیری تا نیمه گرمسیری مورد کشت و پرورش قرار می گیرد. همچنین در نواحی ساحلی و مرطوب به شکل درخت همیشه سبز اما در نواحی خشک با زمستان سخت به شکل درخت خزان دار می باشد. در ادامه با انواع آفات درخت انار آشنا می شوید.
۱. کنه قرمز پاکوتاه
کنه قرمز پاکوتاه یکی از انواع آفات مهم درخت انار است که در برخی سال ها در بعضی نواحی طغیان می کند. طول بدنه این حشره در جنس ماده ۰.۲۹ میلی متر و تخم کنه نسبت به جثه خود کنه بزرگتر است. طول بدن کنه در جنس نر ۰.۲۳ میلی متر می باشد. رنگ کنه نر تیره تر بوده و از کنه ماده جثه بزرگتری دارد. همچنین فرورفتگی بخش انتهایی بدن کنه نر از کنه ماده بیشتر است.
شدت خسارت این آفت به درجه حرارت و ارتفاع منطقه بستگی داشته و هرچه ارتفاع کمتر باشد، میزان جمعیت و مقدار خسارت افزایش پیدا می کند. در باغاتی که در ارتفاع هزار متری از سطح دریا واقع هستند، میزان خسارت به مراتب شدیدتر از باغات کوهپایه و ارتفاعات گزارش شده است.
علائم خسارت کنه قرمز در اوایل فصل چندان محسوس نبوده و هنگامی که هوا رو به گرمی می رود، علائم ابتدایی به شکل نقاط رنگ پریده روی برگ درختان انار ظاهر می شوند و به تدریج با افزایش تراکم جمعیت این آفت، حالت خشکیدگی بروز یافته و به تدریج برگ ها شروع به ریزش می کنند.
برخی مواقع شدت خسارت آنقدر زیاد است که برگ ها حتی قبل از شهریور ریزش یافته و درختان بدون برگ می شوند. همچنین میوه ها به صورت خشکیده و نارس روی سرشاخه های بدون برگ دیده می شوند. در ضمن پوست میوه ها در اثر تغذیه کنه ها، ابتدا حالت پریدگی پیدا می کند و در نهایت به رنگ قهوه ای و خشکیده در آمده و بعد از مدتی به طور کلی آب میوه خشک شده و میوه ها کاملا هسته ای و غیرقابل استفاده می گردند.
خسارت این کنه، گاهی اوقات نیز سبب ترک خوردگی میوه می شود. از لحاظ حساسیت ارقام هم، هرچه رقم پوست نازکتری داشته باشد، بیشتر مورد حمله این آفت قرار خواهد گرفت. این کنه روی سطح زیرین برگ های گیاهان میزبان فعالیت می کند و آنها را به رنگ نقره ای و زنگ زده در می‌آورد.
کنه قرمز سبب ضخیم شدن، زنگ زدگی برگ، ریزش برگ، خشکیدگی سرشاخه ها می شود. تغذیه آفت از پوست میوه باعث کوچک ماندن میوه، بروز لکه های قهوه ای سوخته، خشک شدن پوست و ترکیدگی میوه انار می گردد. برای مبارزه با کنه قرمز انار قابل ذکر است باغات انار معمولا به علت استفاده کمتر از سموم شیمیایی علیه آفات، محیطی بکر و دست نخورده دارند.
از این رو دارای تنوع خیلی خوبی از انواع بندپایان هستند که مهمترین عوامل طبیعی کنترل آفت کنه قرمز پاکوتاه انار به شمار می روند. بنابراین توصیه می شود با توجه به این موضوع و موارد مدیریتی که در زیر اشاره می شود، حتی الامکان از مصرف سموم شیمیایی در باغات انار برای کنترل این آفت خودداری کنید.
- مبارزه به موقع با علف های هرز باغات انار
- استفاده از سموم کنه کش به صورت محلول پاشی
- هرس شاخه های با آلودگی شدید در فصل رشد درخت انار
- مبارزه زمستانه از طریق روغن
- شخم زمستانه و هرس پاجوش ها در فصل استراحت درخت انار
- خاک دهی پای درختان انار( این کار علیرغم بهبود تغذیه و تامین مواد معدنی مورد تنظیم فواصل، سبب مدفون شدن کنه های زمستان گذران می شود).
- انجام عملیات هایی که سبب افزایش رطوبت محیط گردد.
۲. کرم گلوگاه
در تمام نواحی انار خیز کشور آفت کرم گلوگاه، مهمترین عامل کاهش کمی و کیفی محصول انار است. این آفت چند میزبانه بوده و علاوه بر انار، میوه های پسته، بادام، گردو، فندوق، پرتقال، زردآلو ، به ویژه انجیر نیز خسارت می زند. کرم گلوگاه انار با تغذیه از بافت داخل میوه ها، راه را برای ورود انواع قارچ و باکتری به درون میوه مهیا کرده و در نهایت سبب گندیدگی میوه می شود.
کرم گلوگاه انار در ایران تنها روی میوه انار مشاهده شده ولی در سایر کشور به درختان میوه دیگری از جمله خرما، پرتقال، فندق، تمر هندی، ازگیل ژاپنی، بادام زمینی، گردو،خرنوب ، شاه بلوط، سیب، به، هلو، زردآلو، انجیر و… خسارت می زند. حشره کامل این آفت پروانه کوچکی است که بال های باز آن عرضی حدود ۱۵-۲۸ میلی متر دارند.
در ضمن بال های جلویی خاکستری تا خاکستری تیره با دو نوار عرضی هستند. رگبال ها تا حدودی تیره تر از متن بال بوده و بال های عقبی نیمه شفاف تا خاکستری مایل به سفید است. تخم حشره نیز بیضوی و کمی کشیده و به رنگ سفید مایل به زرد می باشد.
لاروها رنگ خاکستری روشن مایل به سفید یا مایل به قرمز کم رنگ دارند و رنگ شفیره قهوه ای مایل به قرمز بوده و طول آن ۹ تا ۱۱ میلیمتر می باشد. قابل ذکر است این آفت زمستان را به صورت لارو در درون بقایای میوه انار روی درخت و یا زیر درخت و گاه زیر پوست درختان سپری می کند.
سپس از اواسط بهار به شفیره تبدیل شده و بعد از یک تا دو هفته با توجه به حرارت پروانه های نسل اول از اواخر خرداد ظاهر می شوند. برای مبارزه با آفت کرم گلوگاه به دلیل اینکه این کرم تخم هایش را داخل تاج میوه قرار می دهد، مبارزه شیمیایی با آن تقریبا غیر ممکن بوده، از سوی دیگر سمپاشی در باغات انار موجب از بین رفتن حشرات مفید و در نتیجه طغیان دیگر آفات به ویژه کنه ها می شود. از این رو برای مبارزه با این آفت روش به زراعی، بیولوژیکی، فیزیکی و مکانیکی توصیه می شود.
در روش به زراعی مواردی از جمله رعایت فواصل کاشت انار، شخم پاییزه، تعیین فواصل آبیاری با توجه به بافت خاک، سن درخت و شرایط آب و هوایی، تغذیه،ارقام مقاوم، کنترل علف های هرز و هرس درختان صورت می گیرد. جهت مبارزه مکانیکی موارد زیر انجام می شود:
- جمع کردن و سوزاندن انارهای باقی مانده روی درخت یا ریخته شده پای درخت که به لارو کرم گلوگاه انار آلوده است.
- جمع کردن منظم انارهای آلوده روی درخت به صورت همگانی در انبارها و قفس هایی که با توری ریز پوشیده شده است
- پر کردن تاج میوه انار توسط گل و حذف پرچم های انار.
- روش تله فرمونی
در زمینه مبارزه بیولوژیکی با آفت کرم گلوگاه می توان به استفاده از زنبورهای تریکوگراما اشاره کرد که در تخم آفات مهمی مانند کرم سیب کرم ساقه خوار برنج و ذزت، کرم غوزه پنبه و کرم گلوگاه انار تخمگذاری نموده و آنها را از بین می‌برد.
۳. کرم سفید ریشه انار
کرم سفید ریشه انار از آفات مهم ریشه درختان میوه از جمله انار می باشد. ضمنا از آفات گل رز و انواع درختان (گیلاس، زردآلو، آلبالو، گلابی،سیب، به، هلو، گوجه، آلو، انگور، انواع صیفی و… ) و نیز محسوب می شود. این حشرات در بیشتر نقاط ایران دیده می شوند.
لاروهای این آفت با تغذیه از ریشه درختان انار سبب خشک شدن و آسیب رساندن به ریشه درختان جوان و تضعیف درختان مسن و در نهایت از بین رفتن درختان می گردند. حشره کامل این لارو سوسکی می باشد. این حشرات به صورت کرم در زیر خاک زندگی و پس از بالغ شدن به سوسک های خالدار نسبتا بزرگ به طول ۴۰-۲۵ میلیمتر به رنگ قهوه ای که با توده ای از خال های سفید صدفی رنگ پوشانده شده تبدیل می شوند.
کرم سفید ریشه انار همانند بیشتر آفات دارای دشمنان طبیعی می باشد که آنها را در مراحل مختلف زندگی مورد حمله قرار می دهند. مورچه ها، پرندگان، تعدادی از میکروارگانیسم های خاک، زنبورها و برخی از کنه ها از دشمنان طبیعی این آفت محسوب می آیند که لازم است مورد توجه قرار گیرند.
از روش های موثر در کاهش جمعیت این آفت عبارت است از:
- جمع آوری حشرات کامل در صبح زود با تکان دادن درختان و نهال های انار محل استراحت شبانه حشرات کامل
- جمع آوری حشرات کامل با کمک نور چراغ
- جمع آوری لاروهای آفت در هنگام شخم، به ویژه در فصل تابستان و پاییز
حشرات کامل برای خروج در خاک سوراخ هایی ایجاد و خارج شده سپس از برگ درختان انار تغذیه می کنند. تمام فعالیت های حیاتی، تغذیه و تخم ریزی در غروب و اوایل شب انجام می شود. در روز حشرات کامل بدون هیچ فعالیتی در لابه لای شاخ و برگ درختان انار و مناطق امن به سر می برند.
به علت قدرت زیاد ریشه زنی درخت انار، خشکیدگی مستقیم ناشی از کرم سفید ریشه تنها در نهال های جوان مشاهده شده است. ولی خسارات غیر مستقیم آفت در اثر ضعیف نمودن درخت و عارضه های بعدی، از جمله سرمازدگی زیاد است. علاوه بر کنترل بیولوژیکی مبارزه شیمیایی علیه لاروهای آفت کرم سفید ریشه انار نیز صورت می گیرد.
در صورتی که جمعیت آفت زیاد و مبارزه شیمیایی اجتناب ناپذیر باشد، اول باغ را آبیاری نموده سپس طوقه درختان آلوده انار را تا روی ریشه های اصلی به شعاع نیم تا یک متر (با توجه به کوچکی یا بزرگی درخت) کنار زده و حدود ۲۰ تا ۴۰ لیتر محلول سمی در داخل گودال ایجاد شده ریخته و خاک را به جای خود برگردانید و دوباره آبیاری نمایید.
برای این کار بایستی از سموم مجاز مانند لیندین به نسبت ۲ در هزار و یا دیازینون ۶۰ درصد با نسبت یک در هزار استفاده کنید. همچنین این کار باید در زمان مراحل رشدی کرم ها صورت گیرد که بهترین زمان از نیمه مرداد تا اواخر شهریور گزارش شده است.
۴. مگس سفید انار
قابل ذکر است در حال حاضر مگس سفید انار، جزو آفات اقتصادی باغ های انار محسوب نمی شود و این آفت از طریق دشمنان طبیعی خود تحت کنترل بوده بنابراین نیازی به مبارزه ندارد.
۵. سوسک گرده خوار
آفت سوسک گرده خوار به دانه های گرده گل های انار حمله ور شده و سبب عقیم شدن شکوفه ها می شود. در نتیجه میزان باردهی انارستان را در پایان فصل، تحت تاثیر قرار می دهد. از روش های مبارزه با این آفت می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تکنیک سطل آبی
- کود فن والریت
- کود فنیتروتیون
- کود دیازینون
۶. سوسک چوب خوار انار
سوسک چوب خوار انار هم یکی از مهمترین آفات درخت انار، محسوب می شود. این سوسک به ناحیه کامبیوم درخت حمله کرده و سبب قطع شدن آوند و ایجاد اختلال در جریان شیره گیاهی می شود. در نهایت وجود این سوسک سبب خشکیدگی تنه و شاخ های درخت انار می گردد. از موارد کنترل سوسک چوب خوار عبارت است از:
- جدا کردن شاخه های آلوده
- کوددهی منظم
- جلوگیری از سرمازدگی انارستان
- آبیاری منظم و درست باغ
- جلوگیری از بروز تنش آبی
- مراقبت در برابر آفتاب سوختگی
- هرس های اصولی و درست
۷. شته سبز انار
شته سبز انار از عمومی ترین آفات این درخت محسوب می شود که تقریبا در همه انارستان های کشور دیده می شود. این آفت زمستان را به صورت تخم روی سرشاخه های انار سپری می کند. شته سبز در ماه های بهار بالاترین جمعیت را روی درختان داشته و گاه همه سرشاخه های جوان، گل و میوه های تازه ایجاد شده را تحت تاثیر قرار می دهد.
این آفت با تغذیه از شیره درخت، مواد چسبنده ای ترشح می کند و سبب عدم رشد سرشاخه ها، ریزش اغلب گل ها و میوه های جوان می شود. تراکم و شدت خسارت به علت گرمای هوا در تابستان کاهش یافته اما در ماه های پاییز به علت کاهش دمای هوا
افزایش پیدا می کند. البته باید اشاره کرد شدت خسارت در پاییز به مراتب کمتر از بهار است.
در بیشتر موارد شته انار به وسیله عوامل طبیعی قابل کنترل بوده و به مبارزه شیمیایی نیاز نیست. برای از بین بردن شته سبز درخت انار می توان با کفشدوزک، زنبور تریکوگراما یا بال توری سبز، می توان این آفت را به صورت طبیعی کنترل کرد. بهتر است از سموم کنترل کننده جهت دفع این شته ها استفاده نشود.
در صورتی که مبارزه شیمیایی ضروری باشد توصیه می شود این اقدام علیه تخم های شته سبز در زمستان صورت گرفته و سمپاشی با ترکیبات روغنی، ترکیبات سوزاننده و یا ترکیبات فسفره روغنی صورت گیرد. در ضمن بهتر است سم پاشی بهاره قبل از گلدهی انار و با یکی از ترکیبات سیستمیک انجام شود.
در پایان بعد از آشنایی با آفات درخت انار اگر علاقمند هستید تا از آفات درخت آلبالو و آفات درخت گلابی نیز اطلاع یابید با کلیک روی لینک ها از این مقالات بازدید و آگاهی خود را افزایش دهید.
منبع : آرگا
