دسته ها
شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵

اطلاعات مفید درباره رشته مهندسی بهداشت محیط که باید بدانید

  • شیوا فهیمی
  • ۲۱ آذر ۱۴۰۲
  • ۰

رشته مهندسی بهداشت محیط به ارزیابی و اصلاح معضلات زیست محیطی می پردازد که تاثر محسوسی روی بهداشت عمومی دارند. در این مطلب با ماهیت این رشته بیشتر آشنا می شوید.

مهندسی بهداشت محیط با رفع مشکلات زیست محیطی که تاثیرات منفی روی سلامت عمومی دارند به جامعه کمک می کند. این موضوعات زیست محیطی شامل زباله، آب و هوا، فاضلاب و … می باشند. در ادامه با رشته مهندسی بهداشت محیط بیشتر آشنا می شوید.

آشنایی با رشته مهندسی بهداشت محیط

بسیاری از تهدیدات بر سلامتی بشر وابسته به محیط زیست بوده و موثرترین روش جهت کاهش این مخاطرات، جلوگیری از بروز یا حذف این مشکلات زیست محیطی می باشد. رشته مهندسی بهداشت محیط به شناخت و رفع مشکلات مرتبط به بهداشت مواد غذایی، بهداشت آب آشامیدنی، بهداشت اماکن، دفع زباله ها، مبارزه با حشرات و ناقلان بیماری، بهداشت هوا و محیط زیست می پردازد.

به عبارتی این رشته به شناسایی ارزیابی و اصلاح معضلات زیست محیطی می پردازد که تاثیرات محسوسی روی بهداشت عمومی دارند. مهندسین این رشته بایستی افراد مسئولیت پذیر و دلسوز بوده و به مباحث بهداشت محیط و بهبود کیفیت بهداشت زندگی انسان ها علاقه داشته باشند.

همچنین دقت زیاد و دانش کافی در این شغل اهمیت زیادی دارد زیرا نتایج کار مهندس بهداشت محیط تاثیر مستقیمی بر زندگی جامعه دارد. شاغلان این رشته به کنترل تمام عواملی که برای پایدار ماندن سلامت انسان لازم هستند می پردازد. رشته بهداشت محیط رشته ای خاص بوده که جزو زیر گروه علوم تجربی محسوب می شود.

این رشته با توجه به این که در گروه علوم تجربی قرار دارد ولی به عنوان مهندسی شناخته شده همانند مهندسی پزشکی. در ادامه با ماهیت این رشته، توانایی های لازم برای تحصیل در بهداشت محیط و دیگر موضوعات مرتبط با آن آشنا می شوید.

ماهیت رشته بهداشت محیط

مهندسی بهداشت محیط به حل مشکلات زیست محیطی که تاثیر منفی بر سلامت جامعه دارد، می پردازد. این موضوعات زیست محیطی می تواند مواردی مانند آب و هوا، زباله، فاضلاب و … را در بر بگیرد. مهندس بهداشت محیط به تحقیق مطالعه و گزارش می پردازد تا نسبت به ایجاد پروتکل های نظارتی برای رفع مشکلات بهداشتی کمک نماید.

از سایر کارهایی که مهندس بهداشت محیط انجام می دهد این است که مشکلات زیست محیطی را شناسایی و از رخداد موارد جدید جلوگیری می کند. یک مهندس بهداشت محیط حتی می تواند به شناسایی مشکلات مرتبط با بهداشت مواد غذایی، دفع زباله ها، بهداشت امکان عمومی( بیمارستان، مدارس، بهداشت مراکز) بهداشت هوا، مقابله با حشرات و ناقلین بیماری پرداخته و نسبت به حل آن ها اقدام می کند.

توانایی لازم برای تحصیل در بهداشت محیط

نخستین گام برای ورود به رشته بهداشت محیط این است که دانشجو علاقه زیادی به مباحث شیمی، ریاضی و فیزیک داشته باشد. یک مهندس بهداشت محیط بایستی روحیه مسئولیت پذیر داشته تا بتواند با تکیه بر علوم دانشگاهی و تجربیات خود کیفیت بهداشت زندگی بشر را ارتقا بخشد.

این رشته بیشتر به شکل بازرسی از محل صورت می گیرد و فرد ملزم به رفتن ماموریت های کاری چه ساعتی و چه چند روزه است. از این رو فرد بایستی دارای روحیه انعطاف پذیری در برابر شرایط سفر، آب و هوا و … باشد. به طور کلی در انتخاب شغل مناسب، عوامل مختلفی از جمله ویژگی های شخصیتی، ارزش ها، مهارت ها، علایق، شرایط خانواده و جامعه برای هر فرد بایستی در نظر گرفته شود.

مهمترین عامل ویژگی های شخصیتی فرد می باشد. شناخت درست شخصیت هر فرد روندی پیچیده و نیازمند تخصص و زمان کافی می باشد. البته هر فرد ویژگی های خاص خود را دارد. حتی اشخاصی که نوعا تیپ شخصیتی شبیه هم داشته باشند باز هم در مواردی با یکدیگر تفاوت دارند.

معمولا افراد موفقی از تیپ های شخصیتی مختلف در تمام مشاغل وجود دارند و نمی تواند دقیق اعلام کرد که تنها تیپ شخصیتی خاصی در یک شغل خاص موفق می شود. ولی بر اساس تحقیقات صورت گرفته افرادی که برای این شغل معرفی می شوند عموما این کار را زیاد می پسندند و رضایت شغلی بالایی در آن دارند.

از جمله توانایی های لازم برای رشته بهداشت محیط به طور خلاصه عبارت است از:

  • دقت زیاد و توجه به جزییات
  • مهارت ارتباطی مناسب
  • علاقه مندی به شناخت و حل مسائل و مشکلات محیطی با هدف بهبود زندگی بشر
  • مسئولیت پذیر بودن
  • آشنایی کامل با قوانین، دستورالعمل ها و آیین نامه های مرتبط به بهداشت محیط
  • توانایی خوب در تجزیه و تحلیل ها
  • توانایی حل مساله

دروس رشته بهداشت محیط

این رشته نیز همانند سایر رشته های دانشگاهی دارای دروس پایه و تخصصی می باشد که در ادامه به آن ها اشاره می شود:

دروس پایه‌ و اصلی

پاتوبیولوژی‌، فیزیک عمومی، آمار حیاتی مقدماتی، شیمی عمومی، نقشه‌برداری، نظام عرضه خدمات بهداشتی و درمانی، جامعه‌شناسی شهری و روستایی، اصول هیدرولیک، آموزش بهداشت، اپیدمیولوژی بیماری‌های واگیر.

دروس تخصصی

بهداشت مسکن و اماکن عمومی، شیمی و میکروبیولوژی آب‌ و فاضلاب، کارگاه لوله‌کشی آب‌ و فاضلاب، اصول تصفیه و بهسازی منابع آب‌، حفاری و بهره‌برداری از چاه، بهداشت حرفه‌ای، آشنایی با پرتوها و پرتوزاها، کارگاه نصب و راه‌اندازی و تعمیر موتور تلمبه‌ها، دفع‌ فاضلاب در اجتماعات کوچک، کاربرد موتور تلمبه‌ در تأسیسات آب‌ و فاضلاب، بهره‌ برداری و نگهداری تأسیسات آب‌ و فاضلاب‌، اقدامات بهداشتی در شرایط اضطراری، اصول بهداشت هوا، بهداشت مواد غذایی، گندزداها، کاربرد سموم و ناقلین، کارآموزی در عرصه‌.

گرایش های بهداشت محیط در مقطع کارشناسی ارشد

بهداشت محیط در مقطع کارشناسی ارشد شامل ۴ گرایش زیر است:

  • بهداشت محیط / سم شناسی محیط
  • مهندسی بهداشت محیط / مدیریت پسماند
  • مهندسی بهداشت محیط/ بهداشت پرتوها
  • مهندسی بهداشت محیط/ بهره برداری و نگه داری از تاسیسات بهداشتی شهری

قابل ذکر است دارندگان مدرک کارشناسی رشته های زیر نیز می توانند در مقطع ارشد بهداشت محیط آزمون بدهند:

  • انفورماتیک پزشکی
  • آموزش بهداشت
  • آمار زیستی
  • آموزش پزشکی
  • اپیدمیولوژی
  • اقتصاد بهداشت
  • زیست فناوری پزشکی
  • ارزیابی فناوری سلامت
  • بهداشت و ایمنی مواد غذایی
  • ایمنی و محیط زیست
  • رفاه اجتماعی
  • مهندسی بهداشت حرفه ای
  • سم شناسی
  • علوم تغذیه
  • علوم بهداشتی در تغذیه
  • کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی
  • فناوری اطلاعات سلامت
  • سم شناسی محیط
  • مدیریت خدمات بهداشتی درمانی
  • حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین
  • مدیریت پسماند
  • نانوتکنولوژی پزشکی
  • اکولوژی انسانی
  • تاریخ علوم پزشکی
  • برنامه ریزی یادگیری الکترونیکی در علوم پزشکی
  • مدیریت سلامت

گرایش های مهندسی بهداشت محیط در مقطع دکترا

از جمله گرایش های این رشته در مقطع دکترا عبارت است از:

  • سیاست گذاری سلامت
  • اپیدمیولوژی (مجاز برای همه رشته های ارشد علوم پزشکی)
  • بهداشت محیط
  • سلامت و رفاه اجتماعی (مجاز برای همه رشته های ارشد علوم پزشکی)
  • گفتار درمانی (مجاز برای همه رشته های ارشد به شرط داشتن کارشناسی گفتار درمانی)
  • دکترا زیست شناسی (همه گرایش ها)
  • دکترا رشته های نانو فناوری پزشکی
  • انفورماتیک پزشکی (مجاز برای همه رشته های ارشد علوم پزشکی)،
  • سلامت در بلایا و فوریتها (مجاز برای همه رشته های ارشد علوم پزشکی)
  • مددکاری اجتماعی (مجاز برای همه رشته های ارشد علوم پزشکی به شرط داشتن کارشناسی مددکاری)

مهندس بهداشت محیط چه وظایفی بر عهده دارد؟

دانش آموخته این رشته با توجه به محیط کاری که در آن مشغول به کار است وظایف خاصی را باید انجام دهد. ضمنا ماموریت های خارج از محیط کار ساعتی یا چند روزه جهت بازرسی و بررسی های بیشتر در این شغل رایج می باشد. به طور کلی مهندس بهداشت محیط وظایف زیر را بر عهده دارد:

  • بررسی و نظارت بر آب آشامیدنی
  • همکاری در شناسایی و مهار طغیان بیماری های همه گیر
  • نظارت بر روند ساخت مواد از لحاظ فرمول ترکیب و بهداشتی بودن محصول، همچنین حذف مواد اولیه غیر مجاز
  • کسب اطلاعات لازم در باره انواع مواد دارویی و غذایی غیر مجاز اعلام شده از سوی سازمان های بین المللی
  • هماهنگی و اقدام لازم جهت تشکیل کمیته بهداشت و کنترل عفونت بیمارستان ها، شرکت فعال در جلسات و پیگیری مصوبات
  • همکاری در طراحی سیستم های جمع آوری و تصفیه فاضلاب شهری و صنعتی
  • برنامه ریزی جهت بازیافت آب حاصل از تصفیه فاضلاب های شهری و صنعتی
  • بررسی و نظارت بهداشتی بر مراحل جمع آوری، تفکیک، انتقال، نگهداری موقت و دفع زباله های بیمارستانی
  • بررسی و نظارت بر فاضلاب ها، زباله ها، آلوده کننده های هوا و آلاینده های محیطی همراه با برنامه ریزی جهت رفع آن ها
  • تهیه برنامه های مرتبط به نحوه صدور پروانه کالاهای وارد شده به کشور، پروانه تاسیس و بهره برداری و ساخت داروها و همچنین نظارت بر آن ها
  • نظارت کمی و کیفی بر آزمایشگاه های آب و فاضلاب
  • کنترل حشرات موذی و جوندگان با هدف حفظ بهداشت محیطی، دفع بهداشتی زباله جات و در صورت لزوم استفاده از روش های مناسب شیمیایی و همچنین سم پاشی برای از بین بردن آن ها

  • کنترل بهداشتی رختشور خانه و استریلیزاسیون مرکزی و نظارت بر نحوه شستشو، گندزدایی و جداسازی لباس ها و شیوه استریل کردن درست وسایل پزشکی
  • اجرای آزمایشات مربوط به آلودگی هوا، آب و فاضلاب، بهداشت پرتوها و دیگر آزمایش های لازم در آزمایشگاه های اختصاصی بهداشت محیط
  • بازدید و بررسی وضعیت بهداشتی از مراکز و اماکن عمومی مثل مدارس و مراکز آموزشی، رستوران ها، مراکز تهیه غذا، بیمارستان ها، آزمایشگاه ها، ورزشگاه ها و پارک ها
  • نظارت و اقدام در زمینه مسائل بهداشتی و حفاظتی بخش پرتوهای یون ساز (نظیر مراکز پرتو پزشکی)

بازار کار مهندسی بهداشت محیط

امروزه اگر تمام جوامع و کشورها به سلامت و بهداشت عموم اهمیت بدهند فرصت های شغلی برای مهندسان بهداشت محیط نیز بیشتر فراهم می شود. زیرا این افراد با هدف کاهش آلودگی های محیط به حفظ جان انسان ها کمک می نمایند. در حال حاضر فرصت های شغلی این رشته در مقطع کارشناسی در کشور چندان زیاد نیست ولی در مقطع ارشد و دکترا احتمالا در سازمان ها و بیمارستان ها و مراکز مختلف مرتبط با این رشته بیشتر مشغول به کار خواهید.

به طور کلی افراد دارای مدرک تحصیلی بالاتر معمولا در حوزه های تخصصی تر مانند تحقیقات مرتبط به آلودگی آب و آلودگی هوا مشغول به کار می شوند. همچنین وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی کشور، سازمان آب و فاضلاب، شهرداری ها، سازمان محیط زیست، آزمایشگاه ها، بیمارستان ها و برخی کارخانه ها در رشته بهداشت محیط استخدام دارند.

قابل ذکر است به جهت ارتقای سطح عملکردی بهداشت مراکز و اماکن عمومی موضوع ماده ۱۳ قانون اصلاح مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایش و بهداشتی قرار شده تا وظیفه کنترل وضعیت بهداشت این مراکز به شرکت ها و موسسات خصوصی سپرده شود. در هر یک از این شرکت ها یک نفر کارشناس بهداشت محیط به عنوان مسئول فنی مشغول به کار می شود. دانش آموخته رشته بهداشت محیط با حداقل مدرک کارشناسی می تواند با دریافت ۷۰ درصد نمره آزمون مورد تایید وزارت بهداشت جهت تاسیس این شرکت ها اقدام نماید یا در این شرکت ها استخدام شود.

افراد علاقمند به حوزه آموزش و تحقیقات هم می توانند با داشتن مدارک عالی تحصیلی در حوزه بهداشت محیط به سیستم آموزش عالی کشور وارد شده و به تدریس و پژوهش اقدام کنند. با توجه به شعار پیشگیری بهتر از درمان است توجه به بهداشت محیط در کشور علیرغم رفع انواع مشکلات محیط زیستی و بیماری های ناشی از آن ها سبب صرفه جویی بسیار در هزینه های درمانی و بهداشتی می گردد.

در بیشتر کشورهای پیشرفته به علت اهمیت زیادی که به مسائل زیست محیطی و استفاده از تجربیات متخصصان این زمینه دارند شغل مهندس بهداشت محیط  دارای جایگاه بسیار مناسبی می باشد.

دانشگاه های برتر و ارائه دهنده مهندسی بهداشت محیط

از جمله دانشگاه های برتر در زمینه مهندسی بهداشت محیط عبارت است از:

  • دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
  • دانشگاه علوم پزشکی تبریز
  • دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور
  •  دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
  • دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)

همچنین دانشگاه های زیر نیز ارائه دهنده رشته بهداشت محیط می باشند:

دانشگاه علوم پزشکی البرز – کرج، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، دانشگاه علوم پزشکی قم، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، دانشگاه علوم پزشکی بم، دانشگاه علوم پزشکی بندر عباس، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، دانشگاه علوم پزشکی زابل، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دانشگاه علوم پزشکی بابل، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی – بجنورد، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد

در پایان از همراهی شما با این مطلب کمال تشکر را داریم. همچنین پیشنهاد می شود در صورت تمایل برای آشنایی با رشته های گیاه پزشکی و پزشکی هسته ای روی لینک ها کلیک کنید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *