دسته ها
دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵

دلیل احساس بی ارزشی و نحوه مقابله با آن

  • شیوا فهیمی
  • ۱۸ بهمن ۱۴۰۰
  • ۰

احساس بی ارزشی یکی از تاریک ترین احساساتی است که ممکن است در طول زندگی به آن دچار شد. در این مطلب به بررسی دلیل احساس بی ارزشی و نحوه مقابله با آن را می پردازیم.

معمولا حس بی ارزش بودن و بی هدفی، یکی از نشانه های افسردگی بوده و با القای ناامیدی و پوچی به فرد زندگی طبیعی او را مختل می کند. در این مطلب با دلیل احساس بی ارزشی و نحوه مقابله با آن آشنا می شوید.         

دلیل احساس بی ارزشی و پوچی و نحوه مقابله با آن

احساس پوچی معمولا یکی از نشانه های افسردگی است و حس ناامیدی و پوچی به فرد القا کرده و زندگی روزمره را سخت و دشوار می نماید. این حس با ایجاد خود کم بینی و بی هدفی سبب شده فرد انگیزه و امید خود برای زندگی و رسیدن به خواسته هایش را از دست داده و با عدم خودباوری مواجه شود.

می توان گفت احساس بی ارزشی یکی از تاریک ترین و رنج آورترین احساساتی است که ممکن است در طول زندگی به آن دچار شوید. در مراحل زمانی مختلف احتمال دارد این چنین حسی به فرد دست بدهد از این رو باید برای مقابله با آن آماده باشد و سعی کند از گرفتار شدن در آن پیشگیری نماید.

فردی که حس بی ارزشی به او دست می دهد، اغلب اوقات افکار منفی زیادی را در ذهن می پروراند. همواره با خود در حال صحبت کردن بوده و این افکار منفی سبب می شود نه تنها به پیشرفتی نرسد بلکه روح و جسم او را هم درگیر می نماید. همه افراد ممکن است در مرحله ای از زندگی دچار ناامیدی شده و حس کنند که فرد به درد بخوری نیستند زیرا واقعیت زندگی خود را با مغایر با تصوراتشان می بینند.

احساس می کنند شکاف بزرگی در واقعیت و تصورات آن ها ایجاد شده است. از این رو نباید اجازه داد این حس، کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. در صورتی که دلیل اصلی این افکار و احساسات را بیابید به خوبی می توانید آن ها را کنترل و مدیریت نمایید. در ادامه قصد داریم به بررسی دلیل و علت های اصلی احساس بی ارزشی و پوچی بپردازیم و نحوه مقابله با آن را بیان کنیم.

دلیل احساس بی ارزشی و پوچی

همانطور که ذکر شد احساس بی ارزشی موجب ایجاد حس ناامیدی و پوچی در افراد شود. این چنین احساساتی اغلب نشانه رایج افسردگی می باشد. ولی ممکن است به علت عزت نفس پایین نادیده گرفته شود. این حس با درگیری روحی و عاطفی سبب آسیب دیدگی روانی شدید شده و زندگی فرد را با تهدید روبرو می کند. در ادامه با برخی دلیل و علت های اصلی احساس بی ارزشی آشنا می شوید.

۱. اضطراب و استرس

وجود اضطراب و استرس می تواند دلیل احساس بی ارزشی در فرد باشد. این عامل عملکرد طبیعی زندگی روزمره فرد را سخت تر می کند. در چنین حالتی ممکن است فرد به راحتی نتواند، انگیزه دستیابی به اهداف را پیدا کند زیرا حس می کند که هیچ چیز سر جای خود قرار ندارد از این رو بسیار مهم است که راهکارهای مدیریت احساس را یاد بگیرد.

۲. اتفاقات منفی

ممکن است فرد در زندگی با وقایع منفی روبرو شود که به خاطر برخی اقدامات و ویژگی های شخصیتی او روی داده است. معمولا افراد خود را بیش از حد مسئول هر رخداد در زندگی می دانند، از این رو حس بی ارزشی و افسردگی در آن ها تشدید می شود.

۳. منفی نگری

مدام افکار منفی داشتن در اصل نوعی تله ذهنی می باشد. شاید در طول زندگی موقعیت های بد زیادی را تجربه کرده یا با افراد نامناسب روبرو شده اید که ناخودآگاه فکر می کنید که دیگر هیچ چیز مطابق میل شما پیش نخواهد رفت و همیشه مشکلی سر راه شما قرار می گیرد تا مانع از رسیدن به هدفی شوید. از این رو زندگی در نظر شما بی ارزش شده و فکر می کنید وقتی قرار است در نهایت هیچ جیز درست نشود، تلاش چه فایده ای دارد.

۴. عزت نفس کم

عزت نفس به این مفهوم است که فرد تا چه اندازه خودش  را دوست دارد و قدر خود را می داند. افرادی که عزت نفس کمی دارند همواره حس حقارت و خود کم بینی داشته و احساس می کنند از پس هیچ کاری بر نمی آیند و نمی توانند به موفقیت برسند. از این رو بیشتر اوقات حس پوچی دارند.

۵. ایده آل گرایی

فرد ایده آل گرا هیچ گاه از عملکرد خود راضی نیست حتی اگر در زندگی موفقیت هایی هم کسب کند باز هم احساس رضایت ندارد و دستاوردهای خود را دست کم می گیرد و برای آن ها ارزشی قائل نیست. ایده آل گرایی سبب می شود افراد همواره خود را مورد انتقاد قرار دهند که چرا عملکرد بهتری نداشته و نتوانسته اند بهترین باشند و به تدریج این خصلت سبب می شود افراد نسبت به توانایی های خود دچار تردید شده و خود را فرد به درد نخور و بی ارزشی بدانند.

۶.شکست ها

پس از هر شکستی، آثار ویرانی در ذهن و فکر فرد باقی می ماند. هر چه موضوع شکست مهم تر و بزرگتر باشد این آثار گسترده تر می شود. ممکن است در شغل و کسب و کار با شکست روبرو شده یا شکست عشقی را تجربه کرده باشد. حس ناکامی و ویرانی برنامه ریزی های زندگی سبب تردید به قابلیت ها و توانایی ها شده و فرد با حس بی ارزشی و پوچی مواجه می شود.

در بیشتر افراد پس از شکست به ویژه شکست روابط عاطفی، مکانیسم دفاعی درون فکنی فعال شده و خود را مقصر اصلی هر چیزی می دانند و به شدت با حس حقارت درگیر هستند.

۷. آسیب های کودکی

تجارب منفی دوره کودکی نیز ممکن است سبب ایجاد اثرات بلند مدت در بزرگسالی شوند. به طور مثال نادیده گرفته شدن، سرخوردگی و … نقش مهمی در ایجاد حس بی ارزشی دارند. فردی که مدام توسط خانواده مورد انتقاد و سرزنش قرار گرفته و یا آسیب های روحی دیگری را در کودکی تجربه کرده ممکن است حس بی ارزشی و ناامیدی تا مدت ها او را رها نکند.

۸. تله های ذهنی

تله های ذهنی، الگوهای فکری می باشند که در دوره کودکی در فرد ایجاد شده اند و تا بزرگسالی نیز با فرد باقی مانده و رفتار و تصمیمات وی را تحت تاثیر فرار می دهند. این مورد نیز مشابه آسیب های کودکی ممکن است به دلیل بی مهری، مقایسه کردن، سرزنش والدین و … در فرد ایجاد شود. از این رو تله ذهنی هم می تواند دلیل احساس بی ارزشی و حقارت در فرد باشد که مدام به پوچی و خود کم بینی فکر می کند.

۹. روابط عاطفی آسیب زا

رابطه عاطفی آسیب زا یکی از دلایلی است که سبب می شود فرد شدیدا حس پوچی، بی ارزشی و تنهایی کند. از جمله اثرات روابط عاطفی آسیب زا می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • فرد اصلا حس رضایت و خشنودی ندارد.
  • تحت خشونت فیزیکی و عاطفی قرار می گیرد
  • نیاز و خواسته هایش برآورده نمی شود.
  • تحت تحقیر و توهین قرار می گیرد.
  • با خیانت روبرو می شود.

بیشتر افراد به دلیل ترس از تنهایی و مشکلات ناشی از جدایی ، سعی در تحمل این وضعیت دارند و در حقیقت رابطه فرسایشی ایجاد می شود.

۱۰.ابتلا به بیماری ذهنی

احتمال دارد فردی به بیماری ذهنی مبتلا بوده و این اختلالات ذهنی مانند افسردگی نشانه هایی از جمله خجالت، شرمندگی، ناامیدی، حس گناه، و بی ارزشی در فرد به وجود آورد. این نشانه ها اضطراب را به دنبال داشته و مدیریت اجرای وظایف را برایش دشوار می کنند.

۱۱. انتقاد و سرکوفت دیگران

انتقاد و سرکوفت شنیدن از دیگران هم می تواند دلیل ایجاد احساس پوچی در فرد باشد. ممکن است در گذشته بارها مورد انتقاد قرار گرفته و تجربه های منفی کسب کند. دیگران در ایجاد این احساس منفی مقصر خواهند بود. حرف ها و گفته های دیگران ممکن است گاهی عمیقا ذهن و قلب فردی را درگیر کرده و تاثیرات منفی جبران ناپذیری بر جای بگذارند.

شنیدن سرکوفت از اطرافیان و والدین به ویژه در کودکی سبب می شود فرد حس بی عرضه بودن و بی ارزشی را تجربه کند. این کار اعتماد به نفس فرد را پایین آورده و در او حس حقارت ایجاد می کند.

۱۲. مقایسه شدن

کسانی که مدام با دیگران مقایسه می شوند یا خود را مورد مقایسه قرار می دهند به خود کم بینی دچار می شوند و به شدت اعتماد به نفس خود را از دست می دهند. البته که مقایسه یک خصلت ذاتی در بشر می باشد ولی گرفتار شدن در دام آن بسیار خطرناک می باشد.

با مقایسه خود با دیگران ناخواسته دستاوردهای مثبت آن ها را برجسته نموده و دستاوردهای خود را بی مقدار و بی ارزش می شمارید و سبب می شود در نظر دیگران بی اهمیت جلوه کنید.

۱۳. افسردگی

همانطور که پیشتر هم اشاره شد افسردگی می تواند دلیل احساس بی ارزشی و پوچی در زندگی باشد. هر چه بیماری فرد شدیدتر باشد، این حس در او تشدید یافته و ناامید و بی حوصله تر می شود. و انگیزه انجام هیچ کاری را نداشته حتی کارهایی که قبلا برایش سرگرم کننده و لذت بخش بودند حالا دیگر ارزشی ندارند. ناگفته نماند حس بی ارزشی و پوچی نشانه اختلال افسردگی نبوده ولی یکی از علائم آن محسوب می شود.

نحوه مقابله با احساس پوچی

چنانچه حس بی ارزش بودن دارید شما می توانید با راهکارهایی که در ادامه ذکر می شود با آن به مقابله پرداخته تا حس بهتری پیدا کنید.

۱. تهیه لیستی از ویژگی های خوب خود

سعی کنید در دفترچه ای یا روی برگه هایی ؛ ویژگی های خوب خود را یادداشت کنید. این ویژگی ها مانند داشتن یک لبخند زیبا، فداکار بودن، دلسوز بودن، و … باشد. می توانید از اطرافیان یا دوستان خود بخواهید شما را در تهیه این لیست کمک کنند. این لیست را همیشه به همراه داشته باشید و هرزگاهی به آن نگاه بیندازید تا برای شما یادآوری شود که چه ویژگی های مثبتی دارید .

۲. مهربانی با خودتان

فردی که حس بی ارزشی دارد، مدام افکار منفی در سر داشته و همواره به شکل منفی به خود نگاه کرده و با خود منفی صحبت می کند. سعی کنید با خودتان مهربان بوده و مدام حرف های مثبت زده و افکار مثبت را به ذهن خود وارد کنید. احتمالا چالش سختی پیش رو دارید ولی با تمرین و تمرکز بر افکار و رخدادهای مثبت زندگی می توانید با خودتان مهربان تر باشید و از وجود خود حس رضایتمندی و خرسندی داشته باشید. برای شروع این جمله ها را تکرار کنید من می توانم. من موفق می شوم.

۳. به سرگرمی مورد علاقه خود بپردازید.

یافتن سرگرمی کار ساده ای است که معمولا معجزه کننده بوده و یکی از بهترین روش ها برای مقابله با حس بی ارزشی و پوچی است. این کار کمک می کند از غار تنهایی خود بیرون آمده و خود را سرگرم و مشغول نمایید. به این ترتیب سرگرمی مورد علاقه خود را پیدا کرده و از انجام آن لذت ببرید. برای برخی می تواند موسیقی و برخی نقاشی یک سرگرمی جذاب باشد.

۴. بالا بردن اعتماد به نفس

برای بالا بردن اعتماد به نفس و تقویت حس عزت نفس ابتدا به درون خود رجوع کنید و انتقادات درونی را سرکوب کنید. به طور مثال افکاری مانند به هیچ دردی نمی خورم یا نمی توانم موفق شوم را از ذهن دوره کرده و مدام با خود فعل توانستن را تکرار کنید.

می توانید از کارهایی که برای شما انجام آن ساده تر است شروع کنید. یا با دوستان خود همکاری کرده و از اطرافیان در اجرای برخی امور مشاوره بگیرید. به این ترتیب نقطه ضعف های خود را پیدا کرده و سعی کنید آن ها را به نقطه وقت تبدیل کنید..

۵. به دیگران کمک کنید

برخی مواقع که حس بی ارزشی به سراغ شما آمد، تمرکز خود را روی اموری به جز خود قرار داده و سعی کنید به طور مثال کاری را برای اطرافیان یا دوستان خود انجام دهید. پژوهش ها نشان می دهد شرکت در فعالیت های اجتماعی مانند داوطلب بودن در گروه خیریه یا پاکسازی محیط زیست می تواند تاثیر مثبتی بر شادی و حس رضایتمندی افراد داشته باشد.

۶. با افراد شاد و مثبت اندیش وقت بگذرانید

تلاش کنید تا حد ممکن از افراد منفی گرا دوری کرده و اوقات خود را با دوستان و اطرافیان مثبت اندیش و شاد سپری کنید. افراد منفی گرا مدام حس ناامیدی می کنند و افکار منفی را در وجود شما تقویت کرده و حس ناکامی و بی ارزشی را در شما دو چندان می کنند. از این رو با افراد پرانرژی و فعال در ارتباط باشید تا برای فعالیت و موفقیت انگیزه پیدا کنید.

۷. استفاده از نرم افزارهای سلامت ذهن

اخیرا برخی نرم افزاهای موبایلی برای سلامت ذهن طراحی شده اند که می توانید از این ابزارها برای مقابله با حس بی ارزشی بهره بگیرید. در این نرم افزارها تمرین های مختلفی برای داشتن ذهنی سالم ارائه شده و مدام بر خودآگاهی و تفکرات مثبت تاکید می شود.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *