به طور کلی تاریخچه چای به چین باستان یعنی به طور تقریبی به ۵۰۰۰ سال پیش برمی گردد که بر اساس افسانه ها در سال ۲۷۳۲ پیش از میلاد مسیح هنگامی که برگ های یک درختچه وحشی به ظرف آب خوش شن نونگ امپراطور چین ریخت این نوشیدنی محبوب متولد شد.
آشنایی با تاریخچه چای
همانطور که می دانید چای نام یک نوشیدنی معطر است که معمولا با ریختن آب داغ یا در حال جوش بر روی برگ های تولید شده از گیاه کاملیا سیننسیس به دست می آید. این گیاه را می توان همیشه سبز و بومی مناطق آسیای شرقی دانست که نوشیدنی آن پس از آب پرمصرف ترین نوشیدنی جهان شناخته می شود.
نام این گیاه در گویش چینی جنوبی چای و در گویش چینی شمالی به صورت تی تلفظ می شود و البته هر دو تلفظ حرف چینی یگانه در چین قدیم خواهند بود. توجه داشته باشید که مردم اروپای غربی نام این گیاه را از چینیان شمالی و مردم خاورمیانه و شمال آفریقا نام آن را از چینیان جنوبی یاد گرفته اند.
توجه داشته باشید که نوشیدنی چای با دم کردن برگ ها، جوانه ها یا شاخه های فرآوری شده بوته چای گونه کاملیا سیننسیس به مدت چندین دقیقه درون آب داغ نزدیک به دره جوش درست خواهد شد. چای همچنین فرآوری آن می واند شامل حرارت دهی، اکسیداسیون، خشک سازی و اضافه کردن گیاهان، چاشنی ها، گل ها و میوه ها دیگر به آن باشد.
جالب است بدانید که چای در واع یک منبع طبیعی از کافئین و آنتی اکسیدان ها خواهد بود که تقریبا بدون چربی است.با این حال کربوهیدرات ها یا پروتئین موجود در آن دارای طعمی مطلوب بوده که البته کمی تلخ و گس می باشد. همانطور که می دانید این نوشیدنی در کشور ما محبوبیت زیادی دارد و اغلب مردم در طول هر روز از آن استفاده می کنند.
پیشینه چای در جهان:
به صراحت می توان گفت که آغاز تاریخچه چای در جنوب غربی چین به احتمال زیاد در یونان بوده و یک اتفاق ناگهانی باعث پیدایش آن شده است. به طور کلی زمانی که امپراطور شن نونگ جرعه ای از این نوشیدنی را به صورت ناخواسته می نوشد طعم و عطر بی نظیر آن امپراطور را محصور خواهد کرد.
همچنین زمانی که امپراطور چین برای کشف خواص گیاهان دارویی مختلف آن را روی بدنش امتحان می کرده در طول آزمایش های مختلف به این نتیجه رسید که این گیاه به عنوان پادزهر عمل می کند. شن نونگ این نوشیدنی دم کرده را با عنوان GHA مطرح نموده و بر همین اساس در فرهنگ ما نیز بدان چای گفته می شود.
پس از آن این واژه به نمادی از نحوه تعادل بشر با طبیعت در فرهنگ چینی ها شناخته شد و با گسترش آن کشور های دیگر از این محصول مرغوب و خوش طعم بهره مند گردیدند.
گسترش چای در چین:
به طور کلی محبوبیت این نوشیدنی در سرزمین چینی ها از قرن چهاردهم تا قرن هشتم به سرعت رشد کرد و تنها از ن مصرف دارویی نمی شد بلکه به عاملی برای ایجاد شادابی در طول روز تبدیل شده بود. به طور کلی مزرعه هایی که این گیاه از آن استخراج می شد در سراسر این سرزمین پهناور شکل گرفتند و بازرگانان از طریق فروش برگ های خشک شده آن ثروتمند شدند.
بر اساس نوشته های کهن امپراطوری چین به صورت کامل بر آماده سازی و تولید این محصول کنترل داشت به گونه ای که برای تهیه آن از زنان جوانی کمک می گرفت که قوانین را به صورت کامل رعایت می کردند. برای مثال نوک انگشتان آن ها نباید برگ های این نوشیدنی را آلوده کند و به همین خاطر نباید سیر، پیاز و یا سایر ادویه جات های قوی را مصرف می کردند.
گسترش چای در اروپا:
بهتر است بدانید که هلندی ها و پرتغالی ها اولی مرتبه در سال ۱۶۱۰ این محصول را به اروپا وارد کردند و به مرور زمان در سال ۱۶۶۲ در نتیجه ازدواج پادشاه چارلز دوم با پرنسس پرتغالی کاترین از براگانزا گستره تاریخچه چای را در این قاره دوچندان نمود. از آنجایی که ملکه جدید علاقه بسیار زیادی به این نوشیدنی داشت به همین خاطر بخشی از جهیزیه خود را به تهیه این محصول مرغوب اختصاص داده بود.
ملکه جدید دستور داده بود تا برای دوستان اشرافی در جشن از این نوشیدنی محبوب سرو کنند و در نتیجه چندان طولی نکشید که محبوبیت آن در سراسر کشور پخش گردید. نکته جالب این است که در ابتدای ورود چای تنها مصرف آن برای ثروتمندان بوده و قیمت بالا آن را تبدیل به یک خوراکی شیک و خاص کرده بود.
همچنین که توانایی نوشیدن با ظرافت و مهارت از موقعیت اجتماعی افرد حکایت داشت و به همین خاطر بسیاری از خانواده های ثروتمند و اشراف انگلیسی و هلندی در قرن هجدهم دستور دادند که نقاشی هایی از مراسم خانوادگی این نوشیدنی کشیده شود.
گسترش چای در هند:
بهتر است بدانید که پیشینه چای در سرزمین هندی ها زمانی آغاز شد که صادرات انگلیس نتوانست با واردات این محصول همگام شود. البته که در آن زمان چین بیشتر از پنبه انگلیس به نقره علاقه زیادی داشت اما با این حال یافتن نقره کار دشواری بود و به همین خاطر انگلیسی ها به تولید تریاک در کلنی بزرگ آسیا یعنی هند متوسل شدند.
آن ها در ازای دریافت نقره به چینی ها تریاک می دادند و سپس همان شمش های نقره را برای تهیه این نوشیدنی با چین معامله می کردند. توجه داشته باشید که این طرح غیر قانونی تا سال ۱۸۳۹ ادامه داشت تا این که یک سال بعد انگلیس به چین اعلان جنگ کرد و در طول این شرایط چین با تحریم شدید صادرات این محصول محبوب مقابله به مثل نمود.
به طور کلی دشواری های زیاد برای به دست آوردن این نوشیدنی، به تدریج بریتانیایی ها را به این فکر انداخت که گزینه دیگری را برای تولید این دانه های خشک پیدا کنند. بر همین اساس آب و هوا و ارتفاعات شمالی هند به مکانی ایده آل برای کشت و پرورش این محصول تبدیل شد.
مدت زیادی نگذشت که هندی ها در زمینه کاشت و پرورش این گیاه تخصص بسیاری یافتند و با این حال فرآوری برگ های سیننسیس خود راز و دانش دیگری در تاریخچه چای داشت. در این زمان بود که رابرت فورچون گیاه شناس اسکاتلندی با جاسوسی در فنون باستانی تهیه این نوشیدنی چینی دانش و تجهیزات مورد نیاز را به هندی ها انتقال داد.
گسترش چای در ایران:
با وجود اینکه زمان دقیقی از تاریخچه چای و ورود آن به ایران مشخص نیست اما کشور ما به همراه ژاپن، چین، روسیه، ترکیه، مراکش و انگلیس یکی از بزرگ ترین ملت های جهان در استفاده از این نوشیدنی شناخته شده است. با این وجود برخی از مورخان اعتقاد دارند که این محصول در اوایل حکومت صفویان یعنی در طول سال های ۱۵۰۱ تا ۱۷۲۲ میلادی به ایران آورده شده و اولین شواهد آن به قرن شانزدهم میلادی برمی گردد یعنی زمانی پیش از اینکه چای در سال نامه اروپایی ها ثبت شود.
توجه داشته باشید که علاوه بر این قهوه در کشور ما رواج و پیشینه بیشتری داشته است چون در زمان صوفیه مکان هایی به نام قهوه خانه شکل گرفتند و با این حال رفته رفته چای به عنوان نوشیدنی ملی جایگزین قهوه برای سلامتی گردید و این تغییر را مورخان در حدود سال های ۱۸۳۰ تا ۱۸۵۰ تخمین زده اند و می توان آن را تا حدودی صحیح دانست. برای اطلاع از تاریخچه قهوه و همچنین تاریخچه بستنی می توانید کلیک نمایید.
منبع : آرگا
