دسته ها
چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۹

علت زرد شدن کاغذ با گذشت زمان چیست؟

  • ساناز براتی
  • ۲۷ مهر ۱۳۹۹
  • ۰

لیگنین یکی از ترکیبات موجود در چوب می باشد که علت اصلی اکسایش و زرد شدن کاغذ است، علاوه بر این وجود اکسیژن در هوا، نور و رطوبت نیز می تواند باعث از بین رفتن کاغذ و تغییر رنگ در ان شود.

حتما تا کنون با کتاب های قدیمی که تغییر رنگ داده اند مواجه شده اید، با نگاه کردن به کاغذها و کتاب های قدیمی متوجه می شویم که تغییر رنگ داده و کمی زرد شده اند، به نظر شما چرا این اتفاق برای کتاب های قدیمی و اسناد گذشته افتاده است و علت زرد شدن رنگ کاغذ با گذشت زمان چه چیزی می باشد؟ برای رسیدن به پاسخ این سوال در این مطلب همراه ما باشید.

علت زرد شدن کاغذ در کتاب ها و اسناد قدیمی

با نگاه کردن به کاغذها و کتاب های قدیمی و همچنین اسنادی که از گذشته باقی مانده اند متوجه می شویم که آنها تا حدودی تغییر رنگ داده اند و زرد شده اند، با این وجود میزان تغییر رنگ در کتاب ها و کاغذ های به زمان وابسته است و هر چه زمان بیشتری گذشته باشد کاغذ زودتر زرد می شود و حتی می تواند با سپری شدن زمان بیشتر به رنگ قهوه ای در آید، تغییر رنگ کاغذ با گذشت زمان به شکلی واضح در کتاب هایی که از قدیم برایمان مانده اند دیده می شود و در کتابهای قدمت دار این موضوع آشکار تر می باشد. ولی این موضوع چطور اتفاق می افتد و چرا کاغذهای سفید به این شکل در می آیند؟ برای بررسی بیشتر این موضع و دانستن پاسخ این سوالات در ادامه مطلب همراه ما باشید.

زرد شدن کاغذ و علت آن

لیگین و سلولز

زرد شدن کتاب ها و اسناد قدیمی به این دلیل نیست که آنها زرد هستند بلکه به این علت است که کاغذ از عناصر مختلفی تشکیل می شود که به مرور زمان باعث زرد شدن رنگ کاغذ می شوند. با نگاه به روزنامه های قدیمی و کتاب هایی که از گذشته باقی مانده اند می توان به وضوع زرد شدن و تغییر رنگ آنها را مشاهده نمود.

بیشتر قسمت های کاغذ از چوب تشکیل می شود و در اکثر موارد کاغذ ها از سلولز و عنصری از چوب طبیعی به اسم لیگین ساخته می شوند. لیگین عنصری است که برای ساخت کاغذ استفاده می شود، این ماده باعث می شود تا دیواره های سلولی گیاهان سخت شده و باعث سفت و محکم شدن چوب می شود. سلولز نیز ماده ای است کاملا بی رنگ که در انعکاس نور بسیار خوب عمل می نماید، یعنی سلولز باعث می گردد تا ما آن را سفید ببینیم، از این رو کاغذهایی که شمال چیزها و نوشته هایی هستند، از ورق موسیقی گرفته تا فرهنگ های لغت معمولا سفید می باشند.

علت زرد شدن رنگ کاغذ

حال زمانیکه لیگین در معرض نور و هوا قرار گیرد، باعث خواهد شد تا ساختار مولکولی اش تغییر یابد. لیگین نوعی پلیمر می باشد، یعنی از اتصال مجموعه ای از واحد های مولکولی مشابه به هم ساخته شده است. در رابطه با لیگین واحدهای تکراری موجود در آن الکل هایی متشکل از اکسیژن و هیدروژن می باشند که سطح آن ها با اتم های کربن پر شده می باشند.

لینگن و تا حدی سلولز حساس به اکسیداسون می باشند، این موضوع به این معنی می باشد که مولکول های اکسیژن اضافه را به راحتی جمع می نمایند و این مولکول ها می توانند باعث تغییر ساختار پلیمر شوند. این مولکول های اکسیژنی اضافه شده باعث می شوند تا پیوندهای واحدهای الکلی که به هم اتصال یافته اند از هم جدا شده و بشکنند و باعث ایجاد ناحیه های مولکولی به اسم کروموفور می شوند.

دلیلی برای زرد شدن کاغذ

کروموفورها طول موج معینی از نور را بازتاب می نمایند که چشم ها آن را به شکل رنگ خواهند دید. در رابطه با اکسیداسیون لیگین، این رنگی که دیده می شود زرد یا قهوه ای می باشد، علت زرد شدن رنگ کاغذ همین امر می باشد. مثل وقتی که یک تکه سیب گاز زده شده در آشپزخانه رها می شود و تغییر رنگ داده و قهوه ای می شود، دلیل آن اکسیداسیون می باشد.

علت زرد شدن انواع کاغذ

یکی از اساتید علوم تغذیه از دانشگاه ماساچوست یعنی «لین مک لندسبورو» گفته است که: « اکسیژن از هوا به بافت میوه ها وارد خواهد شد و آنزیم هایی به اسم پلی فنول اکسیداز یا همان PPO، باعث اکسید شدن پلی فنول های درون پوست میوه می شوند، این فرایند باعث تولید فراورده های شیمیایی به اسم ا-کینون می شود که سپس ملانین قهوه ای رنگ، یعنی رنگدانه ی تیره ی موجود در پوست، چشم ها و موهای ما را تولید می نماید.»

بر طبق شواهد موجود اغلب تولید کنندگان کاغذ سعی شان بر این ست که با استفاده از فرآیند سفید نمودن، حدالامکان لیگین را حذف نمایند. بر طبق گفته محققان هر چه میزان لیگین بیشتری حذف گردد، کاغذ مدت زمان بیشتری سفید می ماند ولی روزنامه هایی که ارزان قیمت هستند ارزان نیز ساخته می شوند، نسبت به سایر کتاب ها و کاغذ های معمولی لیگین بیشتری در آنها وجود دارد، از این رو سریعتر از انواع دیگر کاغذ زرد می شوند. علت زرد شدن کاغذ وجود لیگین در آن می باشد.

دلایلی برای زرد شدن کاغذ

مزیت استفاده از لیگین

جالب است که بدانید تولید کنندگان کیسه های کاغذ قهوه ای و جعبه های حمل و نقل از جنس مقوا از این مزیت لیگین استفاده کرده اند و از آن به منظور محکم تر کردن محصولات استفاده می نمایند. این دسته از محصولات و مقواها رنگ سفید نداشته و نیازی به سفید شدن ندارند و این موضوع باعث می شود تا با خیال راحت از لیگین استفاده کنند و محصولاتی محکم تر و قهوه ای تر نسبت به دیگر محصولات داشته باشند. این عمل قدم محکمی برای نگهداری تخم مرغ و سایز مواد غذایی می باشد.

دلایل زرد شدن کاغذ

اکسیژن و نور

همانطور که فهمیدیم نور و اکسیژن و لیگین موجود در کاغذ علت زرد شدن کاغذ می باشند، حال اگر می خواید کتاب های خود را سالم و بدون تغییر رنگ نگهداری کنید باید میزان نور و اکسیژن را محدود کرده و از کتاب ها دور نمایید. اکسیژن دشمن رنگ کتاب ها می باشد، کتاب را در جعبه کاملا بسته شده نگهداری نمایید، همچنین می توانید گازی دیگر مانند نیتروژن، آرگون و یا گازی خنثی را جایگرین اکسیژن نمایید با این عمل دیگر کتاب ها زرد نمی شوند.

در کنار اکسیژن و بد بودن آن برای کاغذ نور خورشید و رطوبت بالا نیز می تواند تاثیرات منفی بر حفظ کاغذ و کتاب ها داشته باشند. مثلا هر کتابی که در معرض اکسیژن باشد زرد می شود حتی اگر کتاب را در اتاقی تاریک قرار دهید. نور خورشید باعث می شو تا فرایند اکسیداسیون سریعتر اتفاق بیافتد.

کاغذ مرغوب

کاغذهایی مرغوب هستند که به وسیله فرایندهای شیمیایی تصفیه می گردند تا هم میزان لیگنین در انها کمتر شود و هم سفید تر و شفاف تر دیده شوند. درست است که کاغذهای مرغوب تصفیه می شوند اما باز هم مقدار جزئی لیگنین در آنها باقی خواهد ماند و به شکل کامل از بین نرفته و حذف نمی شوند. با این تفاسیر متوجه می شویم که کاغذهای هر چند مرغوب باز هم با گذشت زمان تغییر رنگ خواهند داد و زرد خواهند شد ولی در مدت طولانی تر نسبت به کاغذهای معمولی! از این رو برای حفاظت بیشتر از کاغذها باید آنها را تصفیه نمود و یا کمتر در مجاورت هوا قرار داد به این شکل کمتر آسیب دیده و دیرتر زرد خواند شد.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
مطالب پیشنهادی
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.