مدرسه عباسقلی خان مشهد؛ یادگاری باشکوه از دوران صفویه

مدرسه عباسقلی خان در شهر مشهد توسط عباسقلی خان شاملو در دوره صفویه بنا شد. در بازدید از این مدرسه تاریخی می توانید کاشی کاری ها و مقرنس کاری های زیبایی را تماشا کنید. با ما همراه باشید تا از مدرسه عباسقلی خان شاملو بیشتر بدانید.

آشنایی با مدرسه عباسقلی خان شاملو

مدرسه عباسقلی خان یکی از بناهای تاریخی و از مدارس علوم دینی مشهد می باشد که توسط عباسقلی خان شاملو بیگلربیگی در دوره صفویه در سال 1077 قمری بنا شده است. این مدرسه در دو طبقه دارای چهار ایوان است که با تزئینات و آرایه هایی شامل کاشی کاری و مقرنس کاری همراه است.

مدرسه عباسقلی خان امروزه جزو مدارس حوزه علمیه مشهد می باشد که در ابتدای خیابان نواب صفوی در حاشیه زیرگذر و کنار حرم رضوی قرار دارد. نام سازنده مدرسه در کتبیه سر در ورودی مدرسه حک شده است.

 این مدرسه در سال 1357 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. در ادامه مطلب با مدرسه عباسقلی خان بیشتر آشنا می شوید. همچنین پیشنهاد می شود برای آشنایی با خانه توکلی و خانه تاریخی امیری در مشهد از این مقالات نیز بازدید نمایید.

مدرسه عباسقلی خان در کجا قرار دارد؟

مدرسه عباسقلی خان بیگلربیگی در سال 1077 به دستور شاه سلیمان صفوی بنا شد و اسم سازنده مدرسه در کتیبه سر در ورودی مدرسه ذکر شده است. این مدرسه از آثار معماری تاریخی مشهد است که تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی خراسان می باشد.

مدرسه عباسقلی خان در نزدیکی حرم رضوی در حاشیه جنوبی پایین خیابان(نواب صفوی) واقع بوده و یکی از مراکز حوزه علمیه مشهد محسوب می شود. اولین متولی مدرسه، عباسقلی خان بوده و در ادامه فرزندانش عهده دار تولیت آن بوده اند.

ولی بعد از سال ها به علت اختلاف نظر بین ورثه، مدرسه به تصرف اوقاف در می آید و سرپرستی آن را افرادی از جمله سید حسن محدث، سید حسن صالحی، سید حسن اردبیلی، محمدرضا اخلاقی، محمدعلی عطایی، شیخ محمد خزایی و شیخ محمد ذاکری دولت آبادی بر عهده می گیرند.

ویژگی های معماری مدرسه عباسقلی خان

ساختمان مدرسه در دو طبقه و چهار ضلع با 4 ایوان به سبک معماری دوره صفویه است که بیشتر از صد حجره را در خود جای داده است. مدرسه عباسقلی خان کاملا با آجر ساخته شده و شامل تزئیناتی اعم از کاشی کاری و مقرنس کاری سردر ورودی ایوان ها، حجره ها و رواق ها می باشد.

سردر مدرسه در جریان توسعه حرم و تعویض خیابان نواب صفوی، به عنوان یکی از آثار تاریخی مذهبی بدون تخریب شکل ظاهری عقب نشینی کرده و حالا در حاشیه ضلع جنوبی خیابان قرار دارد. قابل ذکر است این مدرسه یکی از غنی ترین موقوفات اعم املاک و مستغلات موقوفه را دارد.

تا حدی که حتی در خارج مشهد مثل شهر هرات در افغانستان نیز موقوفات بسیاری داشته است. در منابع آمده است:

طبق وقف‌نامه تاریخ ۱۰۷۸ق، بنیانگذار مدرسه پس از احداث آن، املاکی را در مشهد، هرات، ولایت جام، ولایت باخرز، ولایت فراه و ولایت بادغیس وقف کرده است

این مدرسه بنایی تاریخی با معماری زیبای آجری است. تماشای مقرنس کاری ها و کاشی کاری ها می تواند هر بیننده ای را به وجد بیاورد. مدرسه عباس قلی خان با سایر مکان های پربازدید مشهد فاصله زیادی ندارد.

ایوان های وسیع، کاشی کاری های زبردستانه، مقرنس های چشم نواز و حجره های ساده در کنار هم سبک معماری دوران صفویه را در این مدرسه به نمایش می گذارد. روبروی هر حجره غرفه ای هست که به صحن مدرسه مشرف می باشد.

قابل ذکر است که دوازده راه پله طبقه اول را به دوم وصل می کند. مصالح استفاده شده در این بنا کاملا از آجر است. کتابخانه مدرسه هم در سال 1344 به آن اضافه شد. سید علی بهشتی این کتابخانه را وقف مدرسه کرد از این رو به کتابخانه سید هم معروف می باشد.

منبع : آرگا